Sözleşmeli kadın personelimin 08.05.2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı sonrası uzayan doğum izni işletmemin bordro ve SGK nasil hesaplanir?

Yasal Dayanak ve Hipotetik Değişiklik

Sözleşmeli kadın personelin doğum izni hususları, genel olarak 4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesi ile düzenlenmektedir. İş Kanunu kapsamında çalışanlar için doğum öncesi 8, doğum sonrası 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta analık izni öngörülmüştür. 657 sayılı Kanuna tabi sözleşmeli personel için de benzer düzenlemeler bulunmaktadır. Sorunuzda bahsedilen 08.05.2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile sözleşmeli personelin doğum sonrası izin süresinin 8 haftadan 16 haftaya çıkarılması, mevcut yasal çerçevede önemli bir değişiklik anlamına gelmektedir. Bu karar, hipotez olarak ele alınmakta olup, mevzuatta böyle bir değişiklik yapılması halinde uygulanacak esasları aşağıda detaylandırılmıştır.

Doğum İzni Süresi ve İşverene Etkisi

Cumhurbaşkanı Kararı ile sözleşmeli kadın personelin doğum sonrası izin süresinin 8 haftadan 16 haftaya uzatılması, toplam analık izni süresini (doğum öncesi 8 hafta sabit kalmak kaydıyla) 24 haftaya çıkaracaktır. Bu uzayan dönem boyunca, personel fiilen işbaşı yapmadığı için işveren tarafından ücret ödenmez. Çalışan, bu süre zarfında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği almaya devam edecektir. İşveren açısından temel etki, uzayan 8 haftalık dönemde doğrudan ücret ve buna bağlı işveren SGK primi yükümlülüğünün ortadan kalkmasıdır.

Bordro Hesaplamaları ve SGK Prim Bildirimleri

• Ücret Ödemesi: Doğum sonrası uzayan 8 haftalık dönemde, işletmeniz çalışana ücret ödemesi yapmayacaktır. Bu durum, bordroda ilgili personel için ücret tahakkukunun yapılmaması anlamına gelir.
• SGK Primleri: Çalışanın geçici iş göremezlik ödeneği aldığı bu dönemde, SGK primleri (hem işçi hem de işveren payı) SGK tarafından karşılanmaktadır. İşletme olarak sizin, bu dönem için çalışanın prime esas kazancı üzerinden herhangi bir SGK primi ödeme yükümlülüğünüz bulunmamaktadır.
• Aylık Prim ve Hizmet Belgesi (APHB): İşletmeniz, SGK'ya aylık olarak sunduğu APHB'de, ilgili personel için uzayan doğum izni dönemini doğru şekilde beyan etmelidir. Bu dönemde çalışanın “istirahatli” olduğu gün sayısı, ilgili kod (örneğin “01-İstirahatli”) ile bildirilmelidir. Bu bildirim sayesinde, SGK çalışana iş göremezlik ödeneğini doğru şekilde ödeyecek ve işletmenizin prim yükümlülüğü oluşmayacaktır.

Hesaplama Örneği (Varsayımsal)

Brüt Ücret: 20.000 TL olan bir sözleşmeli kadın personel için;

• Normal Çalışma Dönemi: İşveren, brüt ücret üzerinden işçi ve işveren payı SGK primleri ile vergi kesintilerini hesaplar ve öder. Örneğin, teşviksiz durumda yaklaşık %15.5 işveren SGK primi (20.000 TL * %15.5 = 3.100 TL) ve %2 işsizlik sigortası işveren payı (20.000 TL * %2 = 400 TL) öder.
• Uzayan Doğum İzni Dönemi (8 Hafta): Bu 8 haftalık (yaklaşık 56 gün) dönemde, işletme çalışana ücret ödemez. Dolayısıyla, yukarıdaki örnekteki 3.100 TL ve 400 TL tutarındaki işveren payı SGK primleri ile diğer vergi ve kesintiler de işletme tarafından ödenmez. Çalışan, SGK'dan brüt ücretinin yaklaşık üçte ikisi oranında günlük iş göremezlik ödeneği alır.

İşveren Yükümlülükleri ve Diğer Etkiler

• Muhasebe Kayıtları: Uzayan doğum izni döneminde, ilgili personel için ücret gideri ve buna bağlı SGK işveren payı gideri muhasebe kayıtlarında yer almayacaktır. Bu durum, işletmenizin ilgili dönemdeki personel giderlerini düşürecektir.
• Kurumlar Vergisi: Personel giderlerinin azalması, işletmenizin karını artırıcı etki yapabilir ve bu da Kurumlar Vergisi matrahını yükseltebilir. Ancak bu, işletmenin genel karlılık durumu ve diğer giderlerine bağlıdır.
• e-Defter/e-Fatura: Doğrudan bir etkisi olmamakla birlikte, bordro kayıtlarının ve SGK bildirimlerinin muhasebe sistemine doğru entegre edilmesi, e-Defter kayıtlarının sağlıklı tutulması için önemlidir.
• İşçilik Maliyetleri ve Devlet Destekleri: Uzayan dönem boyunca işletmenizin doğrudan ücret ve SGK prim maliyetleri azalacaktır. Ancak, bu durumun iş gücü planlaması açısından yeni maliyetler doğurabileceği göz ardı edilmemelidir (örneğin, geçici personel temini veya mevcut personelin fazla mesaisi). Mevcut durumda doğum izni için doğrudan işverene yönelik bir devlet desteği bulunmamaktadır; destek çalışana SGK tarafından ödenen iş göremezlik ödeneği şeklindedir.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

1. Bilgilendirme ve Takip: Personelin doğum izni başlangıç ve bitiş tarihlerini, uzayan dönemi de kapsayacak şekilde net bir şekilde belirleyin ve personele bu konuda bilgi verin.
2. Sağlık Raporu Takibi: Çalışandan doğum sonrası raporlarını ve SGK tarafından verilen iş göremezlik belgelerini düzenli olarak alın.
3. Bordro Güncellemesi: Bordro programınızda ilgili personeli, doğum sonrası uzayan dönem için “ücretsiz izin” veya “istirahatli” statüsüne getirin ve bu dönem için ücret tahakkuku yapmayın.
4. SGK Bildirimi: Her ay düzenli olarak verilen APHB’de, ilgili personel için “istirahatli” gün sayısını doğru ve eksiksiz bir şekilde bildirin.
5. Muhasebe Kayıtları: Ücret ve SGK prim giderlerinin bu dönemde oluşmadığını muhasebe kayıtlarınıza doğru bir şekilde yansıtın.

Muhasebe Kaydı Örneği

Normal bir ücret tahakkuku ve ödemesi aşağıdaki gibi kaydedilirken:

770 Genel Yönetim Giderleri Hs. (Brüt Ücret + İşveren SGK Payı + İşsizlik İşveren Payı)
 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hs. (Gelir Vergisi + Damga Vergisi)
 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hs. (İşçi ve İşveren SGK Payı + İşsizlik İşçi ve İşveren Payı)
 102 Bankalar Hs. (Net Ücret)

Doğum sonrası uzayan izin döneminde, ilgili personel için fiilen ücret ödenmediği ve SGK primi tahakkuk etmediği için, yukarıdaki gibi bir muhasebe kaydı işletmenizin defterlerinde yer almayacaktır. Bu durum, ilgili döneme ait personel giderlerinin azalması şeklinde muhasebeleştirilir.

Yönlendirme

Mevzuat değişiklikleri ve güncel uygulamalar için T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) resmi internet sitesi (www.sgk.gov.tr) ve T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) resmi internet sitesi (www.gib.gov.tr) duyurularını takip etmeniz önem arz etmektedir. Ayrıca, Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararları ve ilgili tebliğler en güncel yasal dayanağı oluşturacaktır.

Onemli Noktalar

• Uzayan doğum izni süresince işverenin ücret ödeme yükümlülüğü kalkar, SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder.
• İşveren, bu dönemde SGK'ya "istirahatli" günleri doğru beyan etmeli ve prim ödeme yükümlülüğü oluşmaz.
• İşletmenin doğrudan işçilik maliyetleri azalır, ancak iş gücü planlaması ve dolaylı maliyetler göz önünde bulundurulmalıdır.
• Devlet desteği doğrudan işverene değil, çalışana SGK aracılığıyla sağlanır.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.