İşten çıkarılan engelli çalışana kıdem tazminatı ödenir nasil uygulanir?

Engelli Çalışanın İşten Çıkarılmasında Kıdem Tazminatı Uygulaması

Engelli çalışanların işten çıkarılmasında kıdem tazminatı ödenmesi, genel kıdem tazminatı kurallarına tabidir, ancak işverenin fesih hakkını kısıtlayan önemli istisnalar bulunmaktadır. İş Kanunu'nun 25. maddesi uyarınca, işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı bulunmadıkça, engelli çalışanın iş sözleşmesini feshetmesi belirli şartlara bağlıdır.

Kıdem Tazminatı Ödeme Yükümlülüğü

Kıdem tazminatı ödenmesi için, işçinin işveren tarafından haklı bir neden olmaksızın işten çıkarılması veya İş Kanunu'nun 24. maddesinde sayılan (ücret ödenmemesi, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi) haklı nedenlerle kendisinin işi bırakması gerekmektedir. Engelli çalışanlar için de bu genel kural geçerlidir. Ancak, fesih yetkisi kısıtlandığı için, işverenin engelli çalışanı çıkarma imkanı sınırlıdır.

Engelli Çalışanlar İçin Özel Koruma ve İzin Şartı

4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca, engelli çalışanların iş sözleşmesini feshetmek isteyen işveren, öncelikle Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü'nden (İŞKUR) izin almak zorundadır. İzin alınmadan yapılan fesih geçersizdir ve çalışan işe iade davası açabilir.

• İzin Alma Zorunluluğu: İşveren, engelli çalışanı işten çıkarmak için somut ve geçerli bir neden göstermeli ve bunu İŞKUR'a bildirmelidir. Kurum, gerekli incelemeyi yaptıktan sonra izin verip vermeyeceğine karar verir.
• İzin Verilmemesi Durumu: İŞKUR izin vermezse, işveren çalışanı işten çıkaramaz. Çıkarmaya kalkışırsa, fesih geçersiz olur ve çalışan işe iade edilir.
• İzin Verilmesi Durumu: İŞKUR'un izin vermesi halinde, işveren fesih hakkını kullanabilir. Bu durumda, fesih işveren tarafından yapıldığı ve çalışan kıdem tazminatı şartlarını taşıdığı için (en az 1 yıl çalışmış olmak, haklı nedenle çıkarılmamak gibi) kıdem tazminatı ödenmesi gerekir.

Uygulama Adımları

1. İzin Başvurusu: İşveren, engelli çalışanı işten çıkarma nedenlerini belgelendirerek İŞKUR İl Müdürlüğü'ne yazılı başvuruda bulunur.
2. Kurum Kararı: İŞKUR, başvuruyu değerlendirir ve izin verip vermeyeceğine karar verir. Bu süreçte çalışanın görüşü de alınabilir.
3. İzin Çıkmaması: İzin çıkmazsa, çalışan işten çıkarılamaz. İş ilişkisi devam eder.
4. İzin Çıkması ve Kıdem Tazminatı: İzin çıkması halinde, işveren çalışana fesih bildiriminde bulunur. Çalışanın kıdem tazminatı şartlarını taşıması (en az 1 yıl çalışmış olmak, feshin işverenden kaynaklanması vb.) durumunda, son brüt ücreti üzerinden hesaplanan kıdem tazminatı ödenir. Kıdem tazminatı, çalışılan her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarındadır.
5. Diğer Ödemeler: Kıdem tazminatına ilaveten, çalışanın kullanmadığı yıllık izin ücreti, varsa fazla mesai ücretleri gibi diğer alacakları da ödenmelidir.

Önemli Uyarılar

• İŞKUR izni alınmadan yapılan fesih, çalışan tarafından işe iade davasına konu olabilir. İşe iade davasında işveren, çalışanı işe başlatmazsa, en az 4 aylık ve en çok 8 aylık ücreti tazminat olarak ödemek zorunda kalır.
• Engelli çalışanın, işverenin İş Kanunu'nun 24. maddesinde sayılan ağır haklı nedenlerinden birini (örneğin, ücretin ödenmemesi, işyerinde cinsel tacize uğramak gibi) ileri sürerek işi bırakması halinde, bu durumda da kıdem tazminatına hak kazanır ve İŞKUR izni aranmaz.
• Engelli çalışanın kendi isteğiyle (istifa ederek) ayrılması durumunda ise kıdem tazminatı ödenmez.

Sonuç olarak: Mükellefiniz, engelli çalışanın iş akdini ancak İŞKUR'dan alınacak izinle feshedebilir. Bu izin alındıktan sonra ve genel kıdem tazminatı şartları da mevcutsa, çalışana kıdem tazminatı ödemek zorundadır. İzin alınmadan yapılacak fesih hukuken geçersiz olup ciddi tazminat yükümlülükleri doğurabilir.

Not: Bu bilgiler genel rehberlik amaclıdır. Özel durumunuz için bir iş hukuku uzmanından veya İŞKUR'dan detaylı bilgi almanız ve süreci bu doğrultuda yönetmeniz önemle tavsiye edilir.