Özel okul işletmecisi olarak, 01.05.2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile artırılan doğum izni ve yeni düzenlenen nasil hesaplanir?

Yasal Dayanak ve Yeni Düzenlemeler

01.05.2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılan düzenlemeler, 4857 sayılı İş Kanunu'nun ilgili maddeleri (özellikle m.74) ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici iş göremezlik ödeneği ile ilgili hükümleri üzerinde doğrudan etki yaratmaktadır. Bu kararla, doğum izni süreleri ile babalık izni hakları yeniden belirlenmiştir. Özel okul işletmecileri olarak, bu değişikliklere uyum sağlamanız hem yasal yükümlülük hem de personel motivasyonu açısından kritik öneme sahiptir.

• Doğum İzni Süresi: Toplamda 16 hafta olan doğum izni, yeni düzenleme ile toplam 24 haftaya (12 hafta doğum öncesi + 12 hafta doğum sonrası veya hekim raporuna göre aktarım) çıkarılmıştır. Bu süre içerisinde kadın sigortalıya SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.
• Babalık İzni Süresi: Özel sektörde 5 gün olan babalık izni, yeni düzenleme ile 10 iş gününe (veya Cumhurbaşkanı Kararı'nda belirtilen yeni süreye) çıkarılmıştır. Bu süre zarfında işveren tarafından ücret ödenir.

Bordro Hesaplamalarına Etkisi

Yeni düzenlemeler, özellikle bordro hesaplamalarında ve SGK bildirimlerinde önemli farklılıklar yaratacaktır:

• Doğum İzni (24 Hafta):
  • Bu süre boyunca çalışana işveren tarafından ücret ödenmez. Çalışanın ücreti yerine, SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Bu ödenek, genellikle brüt ücretin 2/3'ü oranında olup, sigortalının son 12 ay içindeki prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanır.
  • İşveren, bu dönemde çalışanın iş sözleşmesini askıda kabul ederek ücret tahakkuk ettirmez ve buna bağlı olarak gelir vergisi, damga vergisi ve işsizlik sigortası primi kesintisi yapmaz.
  • SGK prim bildiriminde, çalışanın bu dönemdeki günleri "istirahatli" olarak (örneğin 08 kodu ile) bildirilir. İşveren, bu günler için kendi payına düşen SGK primini ödemez; sigortalı adına prim ödeme yükümlülüğü SGK tarafından karşılanır (geçici iş göremezlik ödeneği üzerinden). Ancak, iş sözleşmesi devam ettiği için personel sayısı gibi genel teşvik hesaplamalarında dikkate alınmaya devam edebilir.
• Babalık İzni (10 İş Günü):
  • Bu süre boyunca çalışana işveren tarafından tam ücret ödenir. Dolayısıyla, bu günler normal çalışma günü gibi kabul edilerek brüt ücretten gelir vergisi, damga vergisi, SGK işçi ve işveren primleri ile işsizlik sigortası primleri kesintisi ve tahakkuku yapılır.
  • Bordroya yansıtılan bu ücret ve primler, işverenin vergi ve SGK yükümlülüklerine dahil edilir.

Hesaplama Örneği (Babalık İzni)

Brüt ücreti 30.000 TL olan bir çalışan için 10 günlük babalık izni hesaplaması (yaklaşık değerler):

• Günlük Brüt Ücret: 30.000 TL / 30 Gün = 1.000 TL
• 10 Günlük Brüt Ücret: 1.000 TL * 10 Gün = 10.000 TL
• Bu 10.000 TL üzerinden normal SGK işçi primi (%14), işsizlik sigortası işçi primi (%1), gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri yapılır. İşveren tarafında ise SGK işveren primi (%15.5) ve işsizlik sigortası işveren primi (%2) tahakkuk ettirilir.

SGK Prim Bildirimleri ve Teşvikler

Doğum İzni Sürecinde: Çalışanın prim günleri, SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği üzerinden hesaplanır ve işverenin bildiriminde "istirahatli" olarak gösterilir. Bu dönemde işverenin doğrudan prim ödemesi olmadığından, 5510 sayılı Kanun veya diğer spesifik teşviklerin işveren payı üzerindeki etkisi azalır veya ortadan kalkar. Ancak, teşviklerin hesaplanmasında çalışanın toplam prim ödeme gün sayısına dahil edilip edilmeyeceği, ilgili teşvikin özel şartlarına göre değerlendirilmelidir. Genel olarak, iş sözleşmesi devam ettiğinden ve sigortalılık hali sürdüğünden, teşvik kapsamındaki personel sayısını etkilemez ancak teşvik tutarını düşürebilir.

Babalık İzni Sürecinde: Tam ücret ödendiği için, normal prim günleri ve kazançları üzerinden SGK bildirimleri yapılır. Bu günler ve kazançlar, mevcut SGK teşviklerinin hesaplanmasına tam olarak dahil edilir.

Vergisel ve Sosyal Güvenlik Yükümlülükleri

• Kurumlar Vergisi: Babalık izni süresince ödenen ücretler ve bunlara ilişkin işveren SGK primleri, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre gider olarak dikkate alınır ve kurum kazancından indirilir. Doğum izni süresince işverenin bir ücret gideri oluşmadığından, bu döneme ilişkin bir indirim söz konusu değildir.
• VUK ve e-Defter/e-Fatura: Ücret bordrolarının doğru ve eksiksiz düzenlenmesi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yasal defterlere (e-Defter) doğru yansıtılması zorunludur. e-Fatura ile doğrudan bir ilişkisi olmamakla birlikte, personel giderlerinin muhasebeleştirilmesi sürecinde e-Defter sistemi üzerinden denetlenebilirlik sağlanır.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

1. Cumhurbaşkanı Kararı'nın Takibi: Resmi Gazete'de yayımlanan kararın tüm detaylarını öğrenin (GIB/SGK duyurularını takip edin).
2. İnsan Kaynakları Politikası Güncellemesi: Şirket içi izin ve bordro politikalarınızı yeni düzenlemelere göre revize edin.
3. Bordro ve Muhasebe Yazılımı Güncellemesi: Yazılım sağlayıcınızla iletişime geçerek sistemlerinizin yeni izin süreleri ve hesaplama mantıklarına uyumlu hale getirilmesini sağlayın.
4. Personel Bilgilendirmesi: Çalışanlarınızı yeni doğum ve babalık izni hakları konusunda şeffaf bir şekilde bilgilendirin.
5. SGK Bildirimleri: Doğum izni kullanan personel için e-Bildirge sisteminde "istirahatli" gün bildirimlerini doğru kodlarla yapın. Babalık izni için normal gün bildirimi yapın.
6. Muhasebe Kayıtları:
   • Babalık İzni Ücret Tahakkuku:

     ------------------------- / -------------------------770 Genel Yönetim Giderleri (Brüt Ücret + İşveren SGK) 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (Gelir Vergisi, Damga Vergisi) 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri (SGK İşçi + İşveren) 335 Personele Borçlar (Net Ücret)------------------------- / -------------------------

   • Doğum İzni Dönemi: Bu dönemde işveren tarafından ücret ödemesi yapılmadığı için, bordroda "0" TL ücret tahakkuk ettirilir ve SGK bildiriminde istirahatli günler belirtilir. Özel bir muhasebe kaydı (ücretle ilgili) yapılmaz, zira gider oluşmaz.

Kaynak Yönlendirmesi: Güncel mevzuat için Resmi Gazete, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)'nun resmi internet sitelerini düzenli olarak takip etmeniz önerilir.

Onemli Noktalar

• Doğum izni 24 haftaya, babalık izni özel sektörde 10 iş gününe çıkarılmıştır.
• Doğum izninde SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder, işveren ücret ödemez; babalık izninde işveren tam ücret öder.
• Bordro hesaplamaları, SGK prim bildirimleri ve teşvikler yeni düzenlemelerden etkilenecektir.
• Ödenen babalık izni ücretleri kurumlar vergisi matrahından indirilir; VUK ve e-Defter uyumu kritiktir.
• İşverenlerin iç politikalarını, yazılımlarını güncellemesi ve personeli yeni haklar konusunda bilgilendirmesi gerekmektedir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.