İstifa eden bir çalışanın kullanmadığı yıllık izin günlerinin ücreti, son maaş bordrosuna nasıl yansıtılmalı nasil hesaplanir?

Kullanılmayan Yıllık İzin Ücretinin Hesaplanması ve Bordroya Yansıtılması

İstifa ederek işten ayrılan bir çalışanın hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin son maaş bordrosuna yansıtılması ve bu ücrete uygulanacak kesintiler, ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiştir. Bu ödeme, çalışanın işten ayrıldığı tarih itibarıyla hak ettiği bir alacak olup, son bordrosunda gösterilmelidir.

Yasal Dayanaklar

• 4857 Sayılı İş Kanunu Madde 59: İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir.
• 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu Madde 61 ve 94: Yıllık izin ücreti, ücret niteliğinde bir ödeme olup, gelir vergisi tevkifatına tabidir.
• 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 80: Yıllık izin ücreti, prime esas kazanca dahil edilerek SGK prim kesintilerine tabi tutulur.
• 488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu: Ücret niteliğindeki bu ödeme, damga vergisine tabidir.

Hesaplama Yöntemi ve Uygulanacak Kesintiler

Kullanılmayan yıllık izin ücreti, çalışanın iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki brüt ücreti esas alınarak hesaplanır. Hesaplama adımları ve uygulanacak kesintiler şunlardır:

• Brüt Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti:
  Çalışanın son brüt günlük ücreti (son brüt aylık ücret / 30 gün) ile kullanmadığı yıllık izin gün sayısı çarpılarak bulunur.
  Örnek: Son brüt aylık ücret 30.000 TL, kullanılmayan izin gün sayısı 10 gün olsun.
  Brüt Günlük Ücret = 30.000 TL / 30 = 1.000 TL
  Brüt Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti = 1.000 TL * 10 gün = 10.000 TL
• SGK Primleri (İşçi Payı):
  Brüt kullanılmayan yıllık izin ücreti, çalışanın o ayki diğer brüt kazançları ile toplanarak prime esas kazanç (PEK) tavanını aşmayacak şekilde SGK primlerine tabi tutulur. İşçi payı oranları (SGK İşçi Primi %14, İşsizlik Sigortası İşçi Primi %1) uygulanır.
  Örnek: 10.000 TL * %15 = 1.500 TL
• Gelir Vergisi Matrahı:
  Brüt kullanılmayan yıllık izin ücretinden, SGK işçi payları düşüldükten sonra kalan tutar gelir vergisi matrahını oluşturur. Bu tutar, çalışanın yılbaşından itibaren kümülatif gelir vergisi matrahına eklenerek, güncel gelir vergisi dilimlerine göre vergilendirilir.
  Örnek: 10.000 TL (Brüt) - 1.500 TL (SGK İşçi Payı) = 8.500 TL (Gelir Vergisi Matrahı)
  Uygulanacak gelir vergisi oranı, çalışanın kümülatif matrahına göre belirlenir (Örnek: %15, %20, %27...). Diyelim ki %15.
  8.500 TL * %15 = 1.275 TL
• Damga Vergisi:
  Brüt kullanılmayan yıllık izin ücreti üzerinden binde 7.59 oranında damga vergisi kesilir.
  Örnek: 10.000 TL * 0.00759 = 75.90 TL
• Net Ödenecek Tutar:
  Brüt kullanılmayan yıllık izin ücretinden, SGK işçi payları, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra kalan tutar çalışana net olarak ödenir.
  Örnek: 10.000 TL - 1.500 TL - 1.275 TL - 75.90 TL = 7.149.10 TL
• SGK Primleri (İşveren Payı):
  İşveren payları da (SGK İşveren Primi %20.5 veya teşvikli oranlar, İşsizlik Sigortası İşveren Primi %2) brüt kullanılmayan yıllık izin ücreti üzerinden hesaplanır ve işveren tarafından ödenir.
  Örnek: 10.000 TL * %22.5 = 2.250 TL

Bordroya Yansıtma ve Zamanlama

Kullanılmayan yıllık izin ücreti, çalışanın işten çıkış tarihi hangi ayda ise, o aya ait son maaş bordrosuna “Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti” adı altında ayrı bir kalem olarak yansıtılmalıdır. Bu ödeme, çalışanın işten ayrıldığı tarih itibarıyla hak edildiği için, bordrolama dönemi bu tarihi kapsayan ay olmalıdır. SGK primleri ve gelir vergisi kesintileri de bu ödemenin yapıldığı aya ait bildirgelerde (aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi) gösterilir.

Muhasebe Kaydı Örneği

Basit bir muhasebe kaydı şu şekilde olabilir:

• Borç: 770 Genel Yönetim Giderleri Hs. (Brüt izin ücreti + İşveren SGK payları)
• Alacak: 335 Personel Borçları Hs. (Net ödenecek izin ücreti)
• Alacak: 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hs. (Gelir Vergisi, Damga Vergisi)
• Alacak: 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hs. (İşçi ve İşveren SGK/İşsizlik primleri)

e-Defter, KDV ve Kurumlar Vergisi Bağlamı

• e-Defter: Kullanılmayan yıllık izin ücreti ödemesi, işletmenin genel muhasebe kayıtlarına yansıtıldığı için e-Defter süreçlerine dahil olur. Bordro ve ödeme kayıtları yevmiye defterine işlenir.
• KDV: Kullanılmayan yıllık izin ücreti, bir mal veya hizmet teslimi karşılığı yapılan bir ödeme olmadığından Katma Değer Vergisi’ne tabi değildir.
• Kurumlar Vergisi: İşverenin ödediği brüt kullanılmayan yıllık izin ücreti ve buna ilişkin işveren SGK payları, Kurumlar Vergisi Kanunu açısından gider niteliğinde olup, kurum kazancının tespitinde indirilebilir bir unsurdur. Dolayısıyla kurumlar vergisi matrahını azaltıcı etki yapar.

Önemli Not

Yukarıdaki bilgiler genel mevzuat çerçevesinde verilmiş olup, özel durumlar (toplu iş sözleşmeleri, bireysel iş sözleşmeleri hükümleri vb.) farklılık gösterebilir. Güncel oranlar ve detaylı bilgiler için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) resmi internet siteleri (örneğin www.gib.gov.tr, www.sgk.gov.tr) takip edilmelidir.

Onemli Noktalar

• Kullanılmayan yıllık izin ücreti, İş Kanunu m.59 gereği işten çıkışta ödenir.
• Bu ödeme, Gelir Vergisi, SGK Primleri (işçi/işveren) ve Damga Vergisi'ne tabidir.
• Hesaplama, çalışanın son brüt günlük ücreti üzerinden yapılır.
• Ödeme, işten çıkışın gerçekleştiği aya ait son bordroda gösterilir ve gider olarak kaydedilir.
• KDV'ye tabi değildir, Kurumlar Vergisi matrahından indirilebilir bir giderdir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.