Limited şirket ortakları arasındaki anlaşmazlık, işyeri devri sürecinde vergi yükümlülüklerini nasıl etkiler?

Limited şirket pay devrinde bir ortağın rızasızlığı halinde devir hukuken geçersiz olur ve işyeri devri (kül halde varlık devri) yoluyla ilerlenebilir, ancak bu süreçte vergisel yükümlülükler devir türüne göre değişir. İki ortaklı limited şirkette diğer ortağın payını satın alarak tek ortaklı hale getirme veya şirketi tasfiye edip işyerini devretme pratik çözümlerdir.

1. Ortaklar Arası Anlaşmazlık ve Hukuki Süreç: Türk Ticaret Kanunu Md. 595'e göre limited şirket pay devri için diğer ortakların ve şirket müdürünün yazılı onayı şarttır. Şirket ana sözleşmesi 3 aylık ret süresini düzenlemişse yazılı ret yoksa devir onaylanmış sayılır. Ret halinde devir geçersizdir, ortaklık sıfatı kazanılmaz ve vergi sorumluluğu devam eder. Anlaşmazlıkta pay devri yerine diğer ortağın payını satın alma veya dava yoluyla çözüm aranabilir.

2. İşyeri Devri Seçenekleri:

• • Pay Devri: Her ortak kendi payını ayrı devreder. İstisnasız gerçekleşmezse imkansızdır.
  • İşletme Devri (Kül Halde): Şirket infisah etmeden tüm aktif-pasif devredilebilir, ancak KVK Md. 19/1 kapsamı dışında kalır ve vergiye tabidir. Devralan geçmiş vergi borçlarını üstlenir.
  • Şirket Tasfiyesi Sonrası Devir: Tasfiye ile varlıklar satılır, alacaklılar ödenir. Vergisiz devir şartları sağlanmazsa genel hükümler uygulanır.
  • Nev'i Değişikliği veya Birleşme: Ltd.Şti.'den A.Ş.'ye dönüşüm devir sayılabilir ancak şartlara bağlıdır.

3. Vergisel Yükümlülükler (2026 Güncel):

• • Gelir Vergisi (Gerçek Kişi Ortaklar): Pay devrinde satış kazancı GVK Md. 80 kapsamında vergilendirilir. 2025 yılı kazançları için (2026'da beyan edilecek) istisna 120.000 TL'dir; aşan kısım %15-40 dilimlerde vergiye tabidir (elde tutma süresi fark etmez). Beyan 2027'de 2026 kazançları için yapılır.
  • Kurumlar Vergisi: Şirket payı devrinde KVK Md. 19-20 devir şartları sağlanırsa vergisiz. Sağlanmazsa %25 KVK.
  • KDV: Gerçek kişi pay devri KDV'den istisna (KDVK Md. 17/4-g). Kurumlar için 2 yıl tutulmuşsa istisna (Md. 17/4-r). İşletme devrinde kül halde ve faaliyet devamı şartıyla istisna (Md. 17/4-c).
  • Damga Vergisi: Pay devir sözleşmesi ve ek protokollerde devir bedeli üzerinden hesaplanır, istisna uygulanmaz.
  • Vergi Borcu Sorumluluğu: Pay devreden ortak, devir öncesi muaccel amme alacaklarından payı oranında müteselsilen sorumludur (AATUHK Md. 35).

Pratik Çözüm ve Örnek Hesaplama: Diyelim iki ortak %50'şer paya sahip, toplam pay değeri 1.000.000 TL. Bir ortak payını 500.000 TL'ye devretmek istiyor, diğer ret ediyor. Çözüm: Ret eden payı satın al (toplam 1.000.000 TL öde), tek ortak ol ve işyerini 3. tarafa devret.

Örnek Pay Devri Hesabı (Onay Varsayımı):

• • Pay satış bedeli: 500.000 TL
  • İlk maliyet: 200.000 TL (amortisman sonrası)
  • Kazanç: 300.000 TL
  • İstisna: 120.000 TL (2025 yılı için)
  • Vergiye tabi: 180.000 TL
  • Gelir Vergisi (2025 dilimleri ile):
    • 158.000 TL için %15 = 23.700 TL
    • Kalan 22.000 TL için %20 = 4.400 TL
    • Toplam GV = 28.100 TL
    • KDV: İstisna
    • Damga Vergisi: Sözleşme binde 9,48 (2026 oranı için GİB'e bakın)

Gider Oranlaması Notu: Devirde istisna uygulanırsa (ör. kira geliri varsa), indirilebilir gider = Toplam gider x (vergiye tabi hasılat / toplam hasılat). Ortak mülkiyette istisna ve giderler pay oranında ayrı hesaplanır[5. Kural].

Yasal Dayanaklar:

• • TTK Md. 595 (Pay devri rızası)
  • GVK Md. 80 (Değer artışı kazancı)
  • KVK Md. 19-20 (Vergisiz devir şartları)
  • KDVK Md. 17/4-g, r, c (İstisnalar)
  • AATUHK Md. 35 (Müteselsil sorumluluk)
  • Damga Vergisi Kanunu (Sözleşmeler)

Not: Nihai uygulama öncesi ilgili mevzuat hükümlerini ve GİB rehberlerini kontrol ediniz.