Limited şirket hisse devrinde şirketin aktifinde gayrimenkul varsa, tapu harcı ödeme yükümlülüğü oluşur mu ve devir nasil hesaplanir?

Limited Şirket Hisse Devrinde Tapu Harcı Yükümlülüğü ve Vergisel Durum

Limited şirket hisse devirlerinde, şirketin aktifinde gayrimenkul bulunması durumunda dahi, tapu harcı ödeme yükümlülüğü oluşmaz. Bu durum, hisse devrinin gayrimenkulün mülkiyetini doğrudan devretmemesinden kaynaklanmaktadır. Gayrimenkulün mülkiyeti şirketin üzerinde kalmaya devam eder; değişen sadece şirketin ortaklık yapısıdır. Tapu harcı, Harçlar Kanunu’nun 57. maddesi uyarınca gayrimenkul mülkiyetinin veya mülkiyetten başka ayni hakların devir ve tescil işlemlerinde alınır. Hisse devri bu kapsamda değerlendirilmez.

Hisse Devrinden Kaynaklanan Diğer Vergisel Yükümlülükler

Hisse devri işleminde tapu harcı doğmasa da, devri yapan ortağın (gerçek kişi veya kurum) statüsüne göre farklı vergisel yükümlülükler ortaya çıkabilir:

1. Gerçek Kişi Ortakların Hisse Devri (Değer Artış Kazancı)

Gerçek kişilerin limited şirket hisselerini devretmeleri durumunda, elde edilen kazanç Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) mükerrer 80. maddesi kapsamında “değer artış kazancı” olarak vergilendirilebilir. Ancak, GVK’nın mükerrer 80/6. maddesi uyarınca, iktisap tarihi üzerinden iki tam yıl geçtikten sonra elden çıkarılan iştirak hisselerinden doğan kazançlar gelir vergisinden istisnadır. Bu istisnadan faydalanabilmek için hisselerin en az iki yıl süreyle elde tutulmuş olması gerekmektedir.

• Hesaplama Örneği: Bir gerçek kişi, 01.01.2020 tarihinde 100.000 TL’ye iktisap ettiği hisseleri 01.07.2023 tarihinde 300.000 TL’ye devretmiştir. Hisseler iki yıldan fazla süreyle elde tutulduğu için elde edilen 200.000 TL’lik kazanç gelir vergisinden istisnadır. Eğer hisseler iki yıldan az süreyle elde tutulsaydı, satış bedelinden maliyet bedeli düşülerek bulunan kazanç (maliyet bedeli endekslemesi ve istisna tutarı sonrası) gelir vergisine tabi olurdu. Maliyet bedeli, VUK hükümlerine göre enflasyon düzeltmesi (endeksleme) ile artırılabilir.

2. Kurumların Hisse Devri (Kurumlar Vergisi)

Eğer hisseyi devreden bir kurum (başka bir limited şirket, anonim şirket vb.) ise, bu devirden elde edilen kazanç Kurumlar Vergisi Kanunu’nun (KVK) 5/1-a maddesi kapsamında iştirak kazancı istisnasına tabi olabilir. Bu istisnanın şartları şunlardır:

• Hisselerin en az iki tam yıl süreyle elde tutulması,
• Elde edilen kazancın pasif nitelikli gelir olmaması (aktifte yer alan iştirak hisselerinin satışı),
• Satış kazancının, satışın yapıldığı hesap dönemine ilişkin beyannamede gösterilmesi ve satıştan elde edilen kazancın yüzde 75'lik kısmının özel bir fon hesabında tutulması.

Bu şartların sağlanması halinde kazancın %75’i kurumlar vergisinden istisna edilir. İstisna edilmeyen %25’lik kısım ise kurum kazancına dahil edilerek güncel kurumlar vergisi oranında vergilendirilir.

3. Katma Değer Vergisi (KDV)

Limited şirket hisse devirleri, KDV Kanunu’nun 17/4-g maddesi uyarınca KDV’den istisnadır. Dolayısıyla bu işlemde KDV hesaplanması veya ödenmesi söz konusu değildir.

Hisse Devir Süreci ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Adım Adım Yapılması Gerekenler:

1. Hisse Devir Sözleşmesi: Devreden ve devralan arasında hisse devir sözleşmesi hazırlanır. Bu sözleşmede devredilen hisse adedi, bedeli, ödeme koşulları ve diğer detaylar yer alır.
2. Noter Tasdiki: Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 595. maddesi gereğince, limited şirket hisse devirlerinin geçerli olabilmesi için yazılı şekilde yapılması ve imzaların noterce tasdik edilmesi zorunludur.
3. Ortaklar Kurulu Kararı: Hisse devrinin şirket ortaklar kurulu tarafından onaylanması ve karar defterine işlenmesi gerekmektedir. TTK 595/4. maddesi uyarınca, devir kararının sermayenin en az dörtte üçüne sahip ortakların kararıyla alınması ve devredilecek esas sermaye payının dörtte üçüne sahip ortakların devir işlemine onay vermesi şarttır. Şirket esas sözleşmesinde daha ağır hükümler bulunabilir.
4. Ticaret Siciline Tescil ve İlan: Devir, noter tasdikinden ve ortaklar kurulu onayından sonra ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne başvurularak tescil ve ilan edilir. Bu tescil, devrin üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesi için zorunludur.
5. Pay Defterine İşleme: Şirket yönetiminin, hisse devrini şirket pay defterine işlemesi gerekmektedir.
6. Vergisel Bildirimler: Devreden ortağın (gerçek kişi veya kurum) elde ettiği kazanca göre ilgili vergi dairesine beyanname verme yükümlülüğü doğabilir.

Önemli Kavramlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Hisse Değerlemesi: Hisse devir bedelinin belirlenmesi kritik öneme sahiptir. Özellikle şirketin aktifinde gayrimenkul gibi önemli varlıklar varsa, bu varlıkların güncel piyasa değerleri göz önünde bulundurularak objektif bir değerleme yapılması olası vergi incelemelerinde sorun yaşanmaması adına önemlidir.
• Enflasyon Düzeltmesi: Gerçek kişi ortaklar için hisse maliyet bedelinin enflasyon düzeltmesine tabi tutulması, değer artış kazancının doğru hesaplanması açısından önemlidir. VUK Mükerrer 298. madde ve ilgili tebliğler çerçevesinde endeksleme yapılabilir.
• Bağ-Kur Sigortalılığı: Yeni ortak olan kişinin, şirket ortaklığı sebebiyle Bağ-Kur (4/b) sigortalılığı başlayacağından, şirket tarafından SGK’ya bildirimlerin yapılması gerekmektedir (5510 sayılı Kanun md. 4/1-b).
• E-Defter/E-Fatura: Hisse devri işlemi doğrudan e-Defter veya e-Fatura süreçlerini etkilemez. Ancak, şirket kayıtlarında ortaklık yapısındaki değişikliklerin ve sermaye hesabındaki güncellemelerin doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerekir. Şirketin muhasebe kayıtlarında devredilen hisselerle ilgili bir değişiklik olmaz, zira hisse devri ortaklar arasında gerçekleşen bir işlemdir. Şirketin kendi öz sermaye kalemleri değişmez, sadece ortaklar cari hesapları veya sermaye taahhütleri devralan ve devreden arasında güncellenir.

Yasal Kaynaklar:

• Gelir Vergisi Kanunu (GVK) Mükerrer Madde 80
• Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) Madde 5/1-a
• Katma Değer Vergisi Kanunu (KDV) Madde 17/4-g
• Harçlar Kanunu Madde 57
• Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 595
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 4/1-b
• Vergi Usul Kanunu (VUK) Mükerrer Madde 298

Onemli Noktalar

• Limited şirket hisse devrinde, şirketin aktifinde gayrimenkul olsa dahi tapu harcı ödenmez.
• Gerçek kişi ortaklar için iki yıl elde tutma şartı ile değer artış kazancı istisnası uygulanır.
• Kurumlar için iki yıl elde tutma ve fon hesabı şartıyla %75 iştirak kazancı istisnası mevcuttur.
• Hisse devirleri KDV'den istisnadır.
• Devir işlemi noter tasdiki, ortaklar kurulu kararı ve ticaret sicili tescili gerektirir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.