Küçük bir tekstil atölyesi olarak, 01.05.2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı sonrası doğum ve babalık izni sürelerindeki nasil hesaplanir?

Giriş ve Genel Değerlendirme

01.05.2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile doğum ve babalık izni sürelerinde öngörülen değişiklikler (doğum izninin 24 haftaya çıkarılması, babalık izninin özel sektörde artırılması), küçük bir tekstil atölyesi gibi işletmeler için önemli yasal, mali ve operasyonel etkiler doğuracaktır. Bu kararın yürürlüğe girmesi halinde mevcut mevzuat (4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu) ilgili maddelerinde değişiklikler veya bu kanunlara dayalı yeni ikincil düzenlemeler yapılacaktır. Mevcut mevzuat çerçevesinde, söz konusu değişikliklerin işletmenize etkilerini detaylı bir şekilde inceleyelim.

Yasal Dayanak ve Değişikliklerin Çerçevesi

Mevcut durumda, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesi doğum iznini doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta olarak düzenlemektedir. Babalık izni ise aynı madde kapsamında 5 gün olarak belirlenmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 16. ve 18. maddeleri geçici iş göremezlik ödeneği (doğum yardımı) esaslarını belirler. Cumhurbaşkanı Kararı ile bu sürelerin artırılması, İş Kanunu'nda doğrudan bir değişiklik veya İş Kanunu'na dayalı yeni bir yönetmelik/tebliğ ile uygulanacaktır. Bu durum, özellikle SGK'dan alınan ödenekler ve işveren tarafından ödenmesi gereken ücretler ayrımını netleştirecektir.

Bordro Hesaplamalarına Etkileri

• Doğum İzni (24 Hafta): Doğum izni süresince kadın çalışana işveren tarafından ücret ödenmez. Bu dönemde çalışanın ücreti yerine 5510 sayılı Kanun kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından geçici iş göremezlik ödeneği (doğum yardımı) ödenir. İzinin 16 haftadan 24 haftaya uzaması, işverenin bu dönemdeki doğrudan ücret yükümlülüğünü değiştirmemekle birlikte, çalışanın işten uzak kalma süresini uzatacaktır. İşveren, çalışanın raporlu olduğu bu dönemde prime esas kazanç (PEK) bildiriminde bulunmaz veya eksik gün nedeni olarak “08-İstirahat” kodunu kullanır.
• Babalık İzni (Artırılan Süre): Mevcut 5 günlük babalık izni süresinin uzatılması durumunda, bu süre boyunca çalışana işveren tarafından tam ücret ödenmeye devam edecektir. Bu ücretler, normal bordro süreçlerindeki gibi Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintilerine, ayrıca tüm SGK primlerine tabi olacaktır. Bu durum, işletmenizin doğrudan ücret maliyetlerini artıracaktır.

SGK Prim Bildirimlerine Etkileri

• Doğum İzni: Doğum izni süresince SGK'dan ödenek alan kadın çalışan için işveren, Aylık Prim ve Hizmet Belgesi/Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi'nde “08-İstirahat” kodunu kullanarak eksik gün bildiriminde bulunur. Bu dönemde çalışanın PEK'i üzerinden prim ödenmez. Eğer işveren, yasal zorunluluk olmamasına rağmen fark ücret ödemesi yaparsa, bu fark ücret üzerinden prim ve vergi kesintileri yapılmalıdır.
• Babalık İzni: Artırılan babalık izni süresince işveren tarafından ödenen ücretler, normal çalışma dönemi gibi tam PEK üzerinden SGK'ya bildirilir ve ilgili tüm işçi ve işveren primleri tahakkuk ettirilerek ödenir. Bu durum, işverenin prim yükünü doğrudan artıracaktır.

Çalışan Maliyetleri ve İş Gücü Planlaması

• Doğrudan Maliyetler: Babalık izninin uzaması, işletmenin doğrudan ücret ve prim maliyetlerini artıracaktır. Doğum izninde ise SGK ödeneği nedeniyle doğrudan ücret maliyeti oluşmazken, çalışanın uzun süreli yokluğu nedeniyle dolaylı maliyetler (yedek personel, iş yükü dağılımı, verim kaybı) ortaya çıkacaktır.
• Dolaylı Maliyetler ve İş Gücü Planlaması: Hem doğum hem de babalık izni sürelerinin uzaması, küçük bir tekstil atölyesi için iş gücü planlamasını kritik hale getirecektir. Özellikle üretim odaklı bir işletmede, 24 haftalık bir doğum izni veya uzatılmış bir babalık izni, geçici personel alımı, mevcut personelin yeniden görevlendirilmesi veya esnek çalışma modellerinin devreye sokulmasını gerektirebilir. Bu durum, işe alım ve eğitim maliyetlerini, ayrıca operasyonel aksaklık riskini artırabilir.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

1. İzin Talebi ve Raporların Alınması: Çalışanlardan izin taleplerini ve doğum izni için doktor raporlarını (doğum öncesi ve sonrası) eksiksiz alın. Babalık izni için ise ilgili evrakları (doğum belgesi vb.) talep edin.
2. SGK Bildirimi: Doğum iznindeki kadın çalışanlar için doktor raporlarını e-SGK sistemi üzerinden süresi içinde SGK'ya bildirin. Bu, çalışanın iş göremezlik ödeneği alabilmesi için zorunludur.
3. Bordro Hesaplamaları: Doğum izni süresince ücret ödemesi yapmayın ve eksik gün bildirimini doğru kodla yapın. Babalık izni süresince ise ücret ve prim hesaplamalarını tam ve doğru yapın.
4. Muhasebe Kayıtları:
   • Babalık İzni Ücret Kaydı (Örnek):
     Borç: 720 Direkt İşçilik Giderleri Hesabı [Babalık izni ücreti + İşveren SGK Primi]
     Alacak: 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı [Gelir Vergisi + Damga Vergisi]
     Alacak: 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı [İşçi SGK Primi]
     Alacak: 335 Personele Borçlar Hesabı [Net ücret]
   • Doğum İzni Dönemi: Bu dönemde işverenin ücret gideri oluşmadığından, çalışanın raporlu olduğu günlere ilişkin doğrudan bir gider kaydı yapılmaz. Eğer yedek personel alınırsa, onun ücret ve prim giderleri ayrı olarak kaydedilir.
5. İş Gücü Planlaması ve İç İletişim: İzin sürelerinin uzaması nedeniyle iş gücü planlamanızı güncelleyin. Çalışanlarınızla açık iletişim kurarak izin süreçleri ve işlerin nasıl yürütüleceği konusunda bilgilendirme yapın.
6. Yasal Düzenlemelerin Takibi: Cumhurbaşkanı Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanması ve ilgili mevzuat değişikliklerinin (İş Kanunu, SGK mevzuatı, GVK tebliğleri vb.) takip edilmesi ve işletme süreçlerinin buna göre adapte edilmesi büyük önem taşımaktadır.

Kaynak Yönlendirmesi

Güncel ve detaylı bilgilere ulaşmak için aşağıdaki resmi kaynakları düzenli olarak takip etmeniz önerilir:

• Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK): www.sgk.gov.tr
• Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB): www.gib.gov.tr
• Resmi Gazete: www.resmigazete.gov.tr

Onemli Noktalar

• Doğum izni süresince SGK ödeme yapar, işveren ücret ödemez; babalık izni süresince işveren tam ücret öder.
• Doğum izninde SGK'ya '08-İstirahat' kodu ile eksik gün bildirimi yapılır, babalık izninde tam prim ödenir.
• Uzayan izin süreleri, iş gücü planlaması ve yedek personel ihtiyacını artırarak dolaylı maliyetler yaratır.
• Babalık izninin uzaması, işletmenin doğrudan ücret ve prim maliyetlerini yükseltir.
• Mevzuat değişiklikleri ve SGK bildirimlerinin düzenli takibi ve doğru muhasebeleştirme zorunludur.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.