Küçük bir imalat işletmesi olarak, 01.05.2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile artırılan doğum ve yeni babalık izni nasil uygulanir?

Yasal Dayanak ve Yeni Düzenlemelerin Kapsamı

01.05.2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile kamu ve özel sektörde doğum ve babalık izinlerinde yapılan değişiklikler, 4857 sayılı İş Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri çerçevesinde uygulanacaktır. Bu Karar, özellikle özel sektör çalışanları için yeni haklar tanımakta ve mevcut izin sürelerini genişletmektedir. İşletmenizin bu düzenlemelere uyumu, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Doğum ve Babalık İzni Süreleri

• Doğum İzni (Annelik İzni): Yeni düzenleme ile annelerin doğum izni süresi, doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftaya çıkarılmıştır. Çoğul gebeliklerde doğum öncesi izne 2 hafta daha eklenir. Bu süreler, işçinin sağlık durumuna ve doktor raporuna göre doğumdan önceki 3 haftaya kadar doğum sonrasına aktarılabilir.
• Babalık İzni: Özel sektör çalışanları için de babalık izni tanımlanmıştır. Cumhurbaşkanı Kararı'nda belirtilen sürenin (örneğin 10 gün) işveren tarafından ücretli olarak kullandırılması gerekmektedir. Bu süre, 4857 sayılı İş Kanunu’nun Ek Madde 2’sinde yer alan evlilik, ölüm gibi mazeret izinlerine benzer şekilde işçi lehine bir hak olarak düzenlenmiştir.

İşletmenizin Atması Gereken Adımlar

1. Mevzuat Takibi ve İç Politika Güncellemesi:
   • Öncelikle, ilgili Cumhurbaşkanı Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanmış tam metnini ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından yayımlanacak uygulama tebliğlerini detaylıca incelemelisiniz.
   • İşletmenizin mevcut izin politikalarını ve personel el kitabını, yeni doğum ve babalık izni sürelerini kapsayacak şekilde güncelleyin. Çalışanlarınıza bu değişiklikler hakkında yazılı veya dijital ortamda bilgi verin.
2. Bordro ve SGK Süreçlerinin Yönetimi:
   • Doğum İzni Durumunda: Doğum izninde olan kadın çalışana, iznin başladığı tarihten itibaren işveren tarafından ücret ödenmez. Bu dönemde çalışana, SGK tarafından 5510 sayılı Kanun kapsamında geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) ödenir. İşveren olarak yapmanız gerekenler:
     • Çalışanın doktor raporunu alarak SGK'ya bildirimini (elektronik ortamda) yapmak.
     • İzin süresi boyunca çalışanın SGK prim tahakkuklarını "istirahatli" kodu ile düzenlemek ve prim ödeme gün sayısını "0" olarak bildirmek.
     • İzin bitiminde çalışanın işe başlamasını SGK'ya bildirmek.
   • Babalık İzni Durumunda: Babalık izni, işveren tarafından ücretli olarak kullandırılır. Bu süre zarfında çalışanın normal ücreti ödenir ve bu ücrete ilişkin SGK primleri ile gelir/damga vergisi kesintileri yasal mevzuata uygun şekilde yapılır. Bu izin, çalışanın yıllık ücretli izin hakkından düşülmez.
3. Muhasebe Kayıtları:
   • Doğum İzni: Çalışan doğum iznindeyken işveren ücret ödemediği için bu döneme ilişkin bir ücret tahakkuk kaydı yapılmaz. İzin bitimi ve çalışanın işe başlamasıyla birlikte normal ücret tahakkuk ve ödeme kayıtlarına devam edilir. SGK'dan alınan işveren prim teşvikleri varsa bunlar ilgili hesaplara kaydedilir.
   • Babalık İzni: Babalık izni süresince ödenen ücretler, diğer tüm ücretler gibi "770 Genel Yönetim Giderleri" veya "730 Genel Üretim Giderleri" (imalat işletmeleri için) hesaplarına kaydedilir.

     ------------------- / -------------------
     770 Genel Yönetim Giderleri (Brüt Ücret + İşveren Payları)
     730 Genel Üretim Giderleri (Brüt Ücret + İşveren Payları)
      360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (Gelir/Damga Vergisi)
      361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri (SGK İşçi/İşveren Payı)
      335 Personele Borçlar (Net Ödenecek Ücret)
     Babalık izni ücret tahakkuku
     ------------------- / -------------------
     

4. e-Defter ve e-Fatura Entegrasyonu:

   Doğum ve babalık izinleri doğrudan e-fatura süreçleriyle ilgili değildir. Ancak, bordro kayıtlarınızın doğru ve güncel olması, e-Defter sistemine aktarılan yevmiye kayıtlarınızın doğruluğunu doğrudan etkileyecektir. Bu nedenle, bordro yazılımınızın güncel mevzuata uygun olduğundan ve muhasebe sisteminize doğru entegre edildiğinden emin olun.

Hesaplama Örneği (Babalık İzni)

Brüt asgari ücret üzerinden bir örnek vermek gerekirse (2026 yılı varsayımsal değerleri):

• Varsayımsal Brüt Asgari Ücret: 25.000 TL
• Günlük Brüt Ücret: 25.000 TL / 30 gün = 833,33 TL
• Varsayımsal Babalık İzni Süresi: 10 gün
• 10 Günlük Brüt Ücret Maliyeti: 10 gün * 833,33 TL/gün = 8.333,30 TL

Bu 8.333,30 TL brüt ücrete, normal bordro süreçlerinde uygulanan işçi payı SGK primleri (%14 işçi SGK, %1 işsizlik), gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri yapılacak, kalan net tutar çalışana ödenecektir. Ayrıca işveren olarak bu tutar üzerinden işveren payı SGK primleri (%15,5 + %2 işsizlik) hesaplanarak SGK'ya ödenecektir. Bu maliyetler, işletmenizin personel giderleri olarak kayıtlara geçecektir.

Önemli Notlar ve Resmi Kaynaklar

Bu yeni düzenlemelerle ilgili detaylı bilgi ve güncel uygulama esasları için aşağıdaki resmi kaynakları takip etmeniz esastır:

• Resmi Gazete (Cumhurbaşkanı Kararı'nın yayımlandığı yer)
• Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) (Vergi uygulamaları tebliğleri için)
• Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) (Sosyal güvenlik uygulamaları tebliğleri için)

Bir SMMM olarak, işletmenizin bu değişikliklere sorunsuz bir şekilde uyum sağlaması için profesyonel destek almanız ve mevzuat değişikliklerini yakından takip etmeniz büyük önem taşımaktadır.

Onemli Noktalar

• Doğum izni 24 haftaya, özel sektöre babalık izni geldi.
• İş Kanunu ve SGK mevzuatı çerçevesinde uygulanır, Resmi Gazete takip edilmeli.
• Doğum izninde SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder, babalık izninde işveren ücretli izin kullandırır.
• Şirket izin politikaları ve bordro süreçleri güncellenmeli, muhasebe kayıtları doğru yapılmalı.
• Güncel tebliğler için GİB ve SGK duyuruları esas alınmalıdır.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.