7582 sayılı Kanun kapsamında üretim ve zirai faaliyet kazancında kurumlar vergisi oranı %12,5 olarak nasıl uygulanacak?

Yasal Dayanak

7582 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) madde 32 uyarınca, sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumlar ile zirai faaliyetle uğraşan kurumların, bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına %12,5 oranında kurumlar vergisi uygulanır. İndirimli oran, sadece bu faaliyetlere isabet eden kazanca uygulanır; diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar genel oran olan %25'e tabidir. Uygulama, 1/1/2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlar için geçerlidir (Resmi Gazete, 28/12/2024 tarihli ve 32763 sayılı).

Uygulama Şartları

• Sanayi Sicil Belgesi: Şirketinizin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan alınmış geçerli bir sanayi sicil belgesi bulunmalıdır.
• Fiilen Üretim Faaliyeti: Şirket, gıda üretimi gibi imalat sanayii kapsamında fiilen üretim yapmalı; sadece ticaret, hizmet veya depolama gibi faaliyetler bu kapsamda değildir.
• Kazancın Ayrıştırılması: İndirimli oran, yalnızca üretim faaliyetinden elde edilen kazanca uygulanır. Şirketinizin başka faaliyetleri varsa (örneğin, ticari mal satışı veya hizmet geliri), bu kazançlar ayrıştırılmalı ve genel orana tabi tutulmalıdır.
• Belgelendirme: Üretim faaliyetine ilişkin maliyet ve gelir kayıtları, e-Fatura, e-Defter ve stok kartları ile ayrıştırılabilir olmalıdır.

Hesaplama Örneği

Şirketinizin 2025 yılı kurumlar vergisi matrahı toplam 1.000.000 TL olsun. Bunun 600.000 TL'si gıda üretim faaliyetinden, 400.000 TL'si diğer ticari faaliyetlerden elde edilmiştir.

• Üretim kazancına uygulanacak vergi: 600.000 TL × %12,5 = 75.000 TL
• Diğer kazanca uygulanacak vergi: 400.000 TL × %25 = 100.000 TL
• Toplam kurumlar vergisi: 175.000 TL

Eğer tüm kazanç üretim faaliyetinden elde edilmiş olsaydı: 1.000.000 TL × %12,5 = 125.000 TL ödenecekti.

Beyannamede Gösterim

Kurumlar vergisi beyannamesinde (KV-1) aşağıdaki adımlar izlenir:

• Matrahın Tespiti: Ticari bilanço kârından kanunen kabul edilmeyen giderler düşülür, istisnalar eklenir. Üretim ve diğer faaliyetlere ait matrahlar ayrı ayrı hesaplanır.
• İndirimli Oran Uygulaması: Beyannamenin "Vergi Oranı" bölümünde, indirimli orana tabi kazanç kısmı için ayrı bir satır açılır. Örneğin: "Sanayi sicil belgesi kapsamındaki üretim kazancı" başlığı altında 600.000 TL matrah ve %12,5 oranı gösterilir.
• Genel Oran Uygulaması: Diğer kazançlar için 400.000 TL matrah ve %25 oranı ayrı satırda gösterilir.
• Toplam Vergi: İki oran üzerinden hesaplanan vergiler toplanarak beyan edilir. e-Beyanname sisteminde bu ayrım manuel olarak yapılmalıdır; sistem otomatik hesaplama yapmaz.

Muhasebe Kaydı Örneği

Dönem sonu vergi tahakkuku için örnek kayıt:

Borç: 691. Vergi Karşılığı (175.000 TL)
Alacak: 370. Dönem Kârı Vergi Yükümlülüğü (175.000 TL)

Vergi ödendiğinde:
Borç: 370. Dönem Kârı Vergi Yükümlülüğü (175.000 TL)
Alacak: 102. Bankalar (175.000 TL)

Adım Adım Yapılması Gerekenler

1. Sanayi Sicil Belgesini Kontrol Edin: Belgenizin geçerli olduğundan ve üretim faaliyetinizle uyumlu olduğundan emin olun. Gerekirse Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na başvurarak güncel belge alın.
2. Faaliyetleri Ayrıştırın: Üretim faaliyetine ait gelir ve giderleri diğer faaliyetlerden ayırın. e-Defter ve e-Fatura kayıtlarınızda ayrı hesap kodları kullanın (örneğin, 600.01 Üretim Satış Geliri, 600.02 Diğer Satış Geliri).
3. Matrahı Hesaplayın: Dönem sonunda üretim faaliyetine ait net kazancı tespit edin. Bunun için direkt maliyetler (hammadde, işçilik, amortisman) ve genel üretim giderleri dağıtım anahtarıyla ayrıştırılmalıdır.
4. Beyannameyi Hazırlayın: Kurumlar vergisi beyannamesinde indirimli oran uygulamasını ayrı satırlarda gösterin. e-Beyanname üzerinde ilgili alanlara manuel giriş yapın.
5. Vergi Dairesine Bildirim: İndirimli oran uygulamasına ilişkin olarak, sanayi sicil belgesi ve üretim faaliyetini kanıtlayan belgeleri (üretim raporları, kapasite raporu) vergi dairesine ibraz edin. GİB'in talep etmesi halinde bu belgeleri saklayın.
6. İzleyin ve Güncelleyin: Her yıl için aynı ayrıştırmayı yapın. Mevzuat değişikliklerini takip edin (Resmi Gazete, GİB duyuruları).

Önemli Uyarılar

• İndirimli oran, sadece üretim faaliyetinden elde edilen kazanca uygulanır; ciroya veya hasılata değil.
• Zirai faaliyetle uğraşan kurumlar da aynı orandan yararlanır, ancak çiftçi belgesi veya zirai işletme kaydı gibi belgeler gerekebilir.
• Vergi incelemesinde sorun yaşamamak için üretim faaliyetine ilişkin tüm kayıtları (stok, maliyet, satış faturaları) düzenli tutun.
• Detaylı bilgi için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) internet sitesindeki sirküler ve tebliğleri (örneğin, KVK 32. madde tebliği) veya 7582 sayılı Kanun'un ilgili maddelerini inceleyin.

Onemli Noktalar

• İndirimli oran %12,5 yalnızca sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim yapan kurumların üretim kazancına uygulanır; diğer kazançlar %25'e tabidir.
• Kazancın ayrıştırılması zorunludur; e-Defter ve e-Fatura kayıtlarında üretim faaliyetine ait gelir ve giderler ayrı hesaplarda izlenmelidir.
• Beyannamede indirimli oran ayrı satırda gösterilmeli, sanayi sicil belgesi ve üretim belgeleri vergi dairesine ibraz edilmelidir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.