Ev Hizmetlerinde Çalışanlar İçin SGK Bildirimi: Muhtasar Prim Hizmet Beyannamesi Verilir mi?

Ev Hizmetlerinde Çalışanlar İçin SGK Bildirimi Nasıl Yapılır?

Ev hizmetlerinde sigortalı çalıştırma, klasik işyeri tescili ve aylık beyanname sürecinden farklı bir uygulamaya tabidir. Türkiye’de gerçek kişilerin konutlarında temizlik, yemek, ütü, çocuk bakımı, yaşlı bakımı, hasta bakımı gibi ev yaşamına ilişkin işlerde çalıştırılan kişiler bakımından temel düzenleme 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Ek 9 uncu maddesidir.

Bu kapsamda en kritik ayrım, çalışanın aynı gerçek kişi yanında ay içinde 10 günden az mı yoksa 10 gün ve daha fazla mı çalıştığıdır. Çünkü SGK bildirimi, prim türü, ödeme şekli ve işveren yükümlülükleri bu ayrıma göre değişmektedir.

Ev hizmetlerinde çalıştırma gerçek kişinin konutuna ve özel yaşam alanına ilişkin olmalıdır. Bir şirketin işyerinde temizlik personeli çalıştırması, bir serbest meslek ofisinde yardımcı personel istihdamı veya ticari faaliyete bağlı işler Ek 9 kapsamında değerlendirilmez; bu hallerde normal işveren yükümlülükleri ve Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi süreci gündeme gelir.

Ev Hizmetlerinde Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Verilir mi?

5510 sayılı Kanun Ek 9 kapsamında ev hizmetlerinde ay içinde 10 gün ve daha fazla çalışan kişiler için genel kural olarak Aylık Prim ve Hizmet Belgesi verilmez; güncel sistem bakımından Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi de verilmez. Bu kişiler için SGK’ya Ek 9 kapsamında bildirim yapılır ve prim tahakkuku SGK sistemi üzerinden oluşturulur.

Aylık Prim ve Hizmet Belgesi, genel işverenler yönünden geçmişte kullanılan bildirge türü olup günümüzde genel uygulamada Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile birleşmiştir. Ancak ev hizmetlerinde SGK uygulaması, 5510 sayılı Kanun Ek 9 nedeniyle özel bir rejime tabidir. Bu nedenle ev hizmetlerinde Ek 9 kapsamındaki çalışanlar için her ay ayrıca Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi verilmesi beklenmez.

Uygulamada SGK tarafından Kolay İşverenlik altyapısı üzerinden primler tahakkuk ettirilmekte ve ödeme kanalları aracılığıyla tahsil edilmektedir. Bu nedenle ev hizmetlerinde çalıştıran kişinin, çalışanı için doğru kapsamdaki bildirimi yapması ve SGK sisteminde oluşan prim borcunu süresinde ödemesi esastır.

Ay İçinde 10 Günden Az ve 10 Gün ve Daha Fazla Çalışma Ayrımı

Ev hizmetlerinde sigortalılıkta ay içindeki çalışma gün sayısı uygulamanın merkezindedir. Aynı gerçek kişi yanında ay içinde 10 günden az çalışanlar ile 10 gün ve daha fazla çalışanlar farklı prim rejimine tabidir.

Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılanlar İçin Uygulama

Ay içinde aynı gerçek kişi yanında 10 gün ve daha fazla çalışan ev hizmetlisi, 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının a bendi kapsamında sigortalı sayılır. Bu durumda uzun vadeli sigorta kolları, kısa vadeli sigorta kolları, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası yönünden prim yükümlülüğü doğar.

Bu kapsamdaki bildirim, normal işyeri tescili mantığından farklıdır. Ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla çalıştırılacaklara ilişkin bildirge, SGK’ya verilen temel belgedir. Bu bildirge, ilgili düzenlemeler çerçevesinde işyeri bildirgesi ve sigortalı işe giriş bildirgesi yerine geçmektedir. Dolayısıyla ayrıca klasik işyeri dosyası açılıp her ay beyanname gönderilmesi beklenen standart bir işverenlik süreci değildir.

SGK’nın Kolay İşverenlik uygulaması kapsamında prim tahakkukları sistem tarafından oluşturulabilmekte, işveren konumundaki gerçek kişi ise oluşan prim borçlarını bankalar, SGK ödeme kanalları veya elektronik ödeme sistemleri üzerinden ödeyebilmektedir.

Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az Çalıştırılanlar İçin Uygulama

Ay içinde aynı gerçek kişi yanında 10 günden az çalışan ev hizmetlileri için farklı bir sistem uygulanır. Bu kişiler yönünden çalıştıran kişi, uzun vadeli sigorta primi ödemek zorunda değildir; temel yükümlülük iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primidir. Bu sigorta statüsünde çalışan adına genel sağlık sigortası ve emekliliğe dair sigorta primi ödenmez sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ödenir. Çalışan isterse mevzuatta öngörülen şartlarla uzun vadeli sigorta ve genel sağlık sigortası primlerini kendisi ikamet adresinin bağlı olduğu SGK müdürlüğüne başvurarak tamamlayabilir.

10 günden az çalışma halinde de Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi verilmez. Bildirim ve ödeme işlemleri SGK’nın bu kapsam için belirlediği yöntemlerle yapılır. Uygulamada SMS, e-Devlet ve SGK ödeme kanalları üzerinden işlem yapılabilmektedir. Ancak yöntemler SGK sistemlerinde güncellenebildiğinden, işlem yapılmadan önce SGK ekranlarındaki güncel yönlendirmeler kontrol edilmelidir.

Ev Hizmetleri İçin SGK İşyeri Dosyası Açıldıysa Ne Yapılmalıdır?

Ev hizmetlerinde çalışacak kişi için SGK nezdinde bir kayıt oluşturulması, her zaman klasik anlamda ticari işyeri dosyası açıldığı anlamına gelmez. Ek 9 ve Kolay İşverenlik kapsamında sistemde işveren kaydı oluşabilir. Bu kayıt, aylık Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi gönderilmesini gerektiren standart işyeri dosyasıyla karıştırılmamalıdır.

Eğer gerçek kişinin konutundaki ev hizmeti için yanlışlıkla normal işyeri dosyası açılmış ve çalışan standart işçi gibi bildirilmeye başlanmışsa, dosyanın mahiyetinin SGK ile netleştirilmesi gerekir. Uygulamada bu tür durumlarda ilgili sosyal güvenlik merkezine başvurularak dosyanın kapsamı, Ek 9’a geçiş imkanı, daha önce yapılan bildirimlerin niteliği ve varsa düzeltme işlemleri değerlendirilmelidir.

Özellikle işyeri tescili işlemi yapılmışsa, bunun ev hizmetleri kapsamında mı yoksa normal işverenlik kapsamında mı açıldığı kontrol edilmelidir. Çünkü yanlış dosya türü, gereksiz beyanname yükümlülüğüne, hatalı prim tahakkukuna veya idari para cezası riskine yol açabilir.

Ev Hizmetlerinde Prim Ödemesi Nasıl Yapılır?

Ev hizmetlerinde Ek 9 kapsamındaki prim ödemeleri, çalışmanın 10 günden az veya 10 gün ve daha fazla olmasına göre değişir. 10 gün ve daha fazla çalışmada primler SGK tarafından tahakkuk ettirilir ve işveren konumundaki gerçek kişi tarafından ödenir. Prim matrahı, prime esas kazanç alt ve üst sınırları dikkate alınarak belirlenir.

10 gün ve daha fazla çalışan ev hizmetlisi için malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, kısa vadeli sigorta kolları, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası primleri söz konusu olur. Şartların sağlanması halinde 5510 sayılı Kanun’un 81 inci maddesindeki prim teşvikleri ve indirimler bakımından uygulama imkanı ayrıca değerlendirilmelidir.

Prim ödemelerinde gecikme yaşanması, gecikme cezası ve gecikme zammı doğurabilir. Ayrıca teşvik veya indirimlerden yararlanma şartları bakımından da prim borcu bulunmaması önemli olabilir. Bu nedenle SGK prim ödeme takibinin düzenli yapılması gerekir.

Ev Hizmetlerinde Gelir Vergisi ve Ücret Stopajı Yönünden Durum

Ev hizmetlerinde çalışanlara ödenen ücretlerin vergisel boyutu da ayrıca dikkate alınmalıdır. Gelir Vergisi Kanunu’nun 23 üncü maddesinde, belirli ev hizmetlerinde çalışan hizmetçilerin ücretlerine ilişkin istisna düzenlemesi yer almaktadır. Bu nedenle gerçek kişilerin ticari olmayan konut hizmetleri kapsamında çalıştırdığı ev hizmetlileri bakımından çoğu durumda ücret stopajı ve muhtasar beyanname yükümlülüğü doğmaz.

Ancak yapılan işin niteliği, çalıştıranın gerçek kişi mi yoksa şirket mi olduğu, işin konutta özel hizmet kapsamında mı yoksa ticari faaliyete bağlı mı yürütüldüğü mutlaka incelenmelidir. Ticari işletme, şirket, ofis, muayenehane, atölye veya benzeri faaliyet alanlarında çalışan kişiler ev hizmetlisi kabul edilmez ve genel ücret vergilemesi ile SGK beyan yükümlülükleri devreye girer.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Özetle: Ev Hizmetlerinde Hangi Bildirim Yapılmalı?

Ev hizmetlerinde gerçek kişinin konutunda çalışan kişi için doğru uygulama, çalışmanın gün sayısına göre 5510 sayılı Kanun Ek 9 kapsamında SGK bildirimi yapılmasıdır. Ay içinde 10 gün ve daha fazla çalışma varsa Ek 9 bildirimi ve Kolay İşverenlik tahakkuku üzerinden prim ödenir. Ay içinde 10 günden az çalışma varsa yine Ek 9 kapsamındaki kısa süreli ev hizmetleri bildirimi ve buna ilişkin prim ödeme sistemi uygulanır.

Bu nedenle gerçek ev hizmetleri kapsamında Aylık Prim ve Hizmet Belgesi veya Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi verilmesi genel kural değildir. Ancak işin ev hizmeti sayılıp sayılmadığı, çalıştıranın gerçek kişi olup olmadığı, çalışmanın ticari faaliyete bağlı bulunup bulunmadığı ve SGK sisteminde açılan kaydın niteliği mutlaka kontrol edilmelidir.

Yasal Dayanak Tablosu

Özet

Ev hizmetlerinde çalışanlar için SGK uygulamasında temel belirleyici unsur, ay içindeki çalışma gün sayısıdır. 10 günden az çalışma ile 10 gün ve daha fazla çalışma farklı esaslara tabidir. Gerçek kişinin konutunda Ek 9 kapsamında çalıştırılan kişiler için genel olarak Aylık Prim ve Hizmet Belgesi veya Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi verilmez. Bildirim Ek 9 ve Kolay İşverenlik sistemi üzerinden yapılır, primler ise SGK tahakkukuna göre ödenir. Ancak işin ticari faaliyet kapsamında olması, çalıştıranın şirket olması veya yanlış işyeri tescili yapılması halinde normal işverenlik hükümleri gündeme gelebilir.

Önerilen Diğer İçerikler

Hesaplama Araçları

Limited Şirketlerde Vergi Dairesi Re’sen Terk Yaptığında Ticaret Sicili ve Tasfiye Süreci Nasıl Yürütülür?

Arızi Nitelikte Hizmet Bedeli İçin Gider Pusulası Düzenlenirse Muhtasar Beyannamede Hangi Kod Kullanılır?

Apartman Yönetimine Mali Danışmanlıkta Sözleşme Zorunluluğu ve E-Beyanname Sorumluluğu

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Kaynak: 5510 SK, 4447 SK, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 1 Sıra No.lu Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Genel Tebliği, Ev Hizmetlerinde 5510 Sayılı Kanunun Ek 9 uncu Maddesi Kapsamında Sigortalı Çalıştırılması Hakkında Tebliğ
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.