Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi: Mali Müşavirler İçin Yol Haritası
Giriş
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), uluslararası vergi dünyasında önemli bir dönüm noktası olan Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi (Küresel ATV) uygulaması ile bu vergiye ilişkin beyanname ve bildirim formu taslakları hakkında bir duyuru yayımlamıştır. Bu duyuru, OECD/G20 Kapsayıcı Çerçeve tarafından geliştirilen ve BEPS (Matrah Aşındırması ve Kâr Aktarımı) Eylem Planı'nın İkinci Sütunu (Pillar Two) olarak bilinen küresel asgari vergi kurallarının Türkiye'deki yansımalarını göstermektedir. Temel amaç, çok uluslu işletme gruplarının (ÇUİG) karlarını düşük vergi oranlı ülkelere aktarmasını engelleyerek, faaliyet gösterdikleri her ülkede asgari %15 oranında vergilendirilmelerini sağlamaktır. Bu yeni düzenleme, özellikle konsolide hasılatı belirli bir eşiğin üzerinde olan ÇUİG'ler için kapsamlı uyum süreçlerini beraberinde getirmektedir.
Dikkat Edilecekler
Küresel ATV, yıllık konsolide hasılatı, raporlanan dönemden önceki dört hesap döneminin en az ikisinde 750 milyon Avro karşılığı Türk lirası sınırını geçen çok uluslu işletme gruplarının bağlı işletmelerinin kazançlarını kapsamaktadır. Bu vergi, Gelirin Dahil Edilmesi Kuralı (Income Inclusion Rule - IIR) ve Yetersiz Vergilendirilen Ödemeler Kuralı (Undertaxed Payments Rule - UTPR) çerçevesinde uygulanmaktadır. IIR kapsamında, Türkiye'de yerleşik nihai ana işletme, ara ana işletme veya kısmen sahip olunan ana işletme, yurt dışındaki düşük vergilendirilen bağlı işletmeleri için mükellef olmaktadır. UTPR ise IIR'nin uygulanamadığı durumlarda ikincil bir güvence mekanizması olarak devreye girmektedir.
GİB tarafından yayımlanan duyuru ile "Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Beyannamesi" ile eki "Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Bilgi Beyannamesi (GIR)" taslakları ön bilgilendirme amaçlı olarak mükelleflerin bilgisine sunulmuştur. Ayrıca, nihai ana işletmesi Türkiye dışında bulunan kapsama dahil ÇUİ gruplarına bağlı Türkiye'deki işletmeler tarafından verilmesi gereken "Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisine İlişkin Bildirim Formu" ve belirli durumlarda "Çok Uluslu İşletme Grubuna İlişkin Genel Bilgiler Formu" taslakları da yayımlanmıştır. Bu beyanname ve bildirimlerin XML/JSON formatında değil, GİB'in yeni e-Beyan sistemi üzerinden ekranlar aracılığıyla doldurulacağı belirtilmiştir.
Mükellefiyet tesis yükümlülüğü de önemli bir husustur. Kapsama giren mükelleflerin, bağlı bulundukları vergi dairelerine başvurarak "0064 – Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi" kodu altında mükellefiyet tesis ettirmeleri gerekmektedir.
Yapılması Gerekenler
Mali müşavirler ve ilgili işletmeler için bu yeni düzenlemeye uyum sağlamak adına atılması gereken adımlar şunlardır:
- Mevzuatı Yakından Takip Etmek: GİB tarafından yayımlanan duyuru, Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Uygulama Genel Tebliği ve ilgili tüm taslakları detaylı bir şekilde incelemek ve güncel gelişmeleri takip etmek büyük önem taşımaktadır.
- Etki Analizi Yapmak: Müşterilerin (özellikle ÇUİG'lere dahil olanların) bu düzenlemeden nasıl etkileneceğini belirlemek için kapsamlı bir etki analizi yapılmalıdır. Mevcut vergi yapıları, efektif vergi oranları ve potansiyel tamamlayıcı vergi yükümlülükleri gözden geçirilmelidir.
- Veri Toplama ve Raporlama Altyapısını Hazırlamak: Küresel ATV hesaplamaları için gerekli olan finansal ve vergi verilerini doğru ve eksiksiz bir şekilde toplamak, işlemek ve raporlamak üzere mevcut sistemlerin adapte edilmesi veya yeni altyapıların oluşturulması gerekmektedir. Beyanname ve bildirim formlarının e-Beyan sistemi üzerinden doldurulacak olması, bu altyapının önemini artırmaktadır.
- Profesyonel Destek Almak/Vermek: Küresel ATV'nin karmaşık yapısı nedeniyle, uluslararası vergi uzmanlarından destek almak veya müşterilere bu konuda uzman danışmanlık sağlamak kritik öneme sahiptir. Gerekirse, uluslararası vergi danışmanlarıyla işbirliği yapılmalıdır.
- Eğitim ve Farkındalık Oluşturmak: Hem kendi ekiplerini hem de müşterileri bu yeni düzenlemeler, beyanname ve bildirim yükümlülükleri hakkında bilgilendirmek ve farkındalıklarını artırmak, uyum sürecinin sorunsuz ilerlemesi için elzemdir.
Sonuç
Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi uygulaması, uluslararası vergi sisteminde köklü bir değişimi temsil etmektedir. GİB'in yayımladığı duyuru ve taslak formlar, Türkiye'nin bu küresel uyum sürecindeki kararlılığını göstermektedir. Mali müşavirlerin, bu yeni döneme proaktif bir şekilde hazırlanarak, müşterilerine doğru ve zamanında rehberlik etmeleri, olası riskleri minimize etmeleri ve uyum süreçlerini etkin bir şekilde yönetmeleri büyük önem taşımaktadır. Bu düzenlemeler, sadece vergi yükümlülüklerini değil, aynı zamanda şirketlerin finansal raporlama ve iç kontrol sistemlerini de etkileyecek niteliktedir.