Tamamı amorti edilmiş eski bir makinenin satışı durumunda oluşacak kar veya zararın vergiye etkisi nedir?

Tamamı Amorti Edilmiş Makinenin Satışında Vergi Muamelesi

Satış Karı/Zararı Muhasebeleştirilmesi: Tamamı amorti edilmiş (defter değeri sıfır) bir makinenin satışından elde edilen tutarın tamamı işletme kazancı olarak kabul edilir ve gelir/kurumlar vergisi beyannamesinde "Diğer Faaliyet Gelirleri" veya "Sabit Kıymet Satış Gelirleri" hesabında gösterilir. Defter değeri sıfır olduğu için satış fiyatı ile defter değeri arasındaki fark (satış fiyatı) tamamen kar niteliğindedir.

Vergi Matrahına Dahil Edilmesi: Bu kar, kurumlar vergisi mükellefleri için kurumlar vergisine, gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin serbest meslek kazançları için gelir vergisine tabi tutulur. Satış karı, normal işletme faaliyetinden kaynaklanan gelir olduğu için hiçbir istisna veya muafiyet uygulanmaz.

KDV Durumu: Makinenin satışı KDV'ye tabi bir işlemdir. Satış fiyatı üzerine %18 KDV uygulanır (KDV Kanunu Md. 1). Satıcı olarak işletmeniz, satış fiyatı üzerine hesaplanan KDV'yi müşteriden tahsil ederek KDV beyannamesinde beyan etmelisiniz. Makinenin alımı sırasında ödenen KDV (varsa) geri alınmış ise, satış KDV'si ile mahsup edilir.

Pratik Örnek Hesaplama:

• • Makinenin orijinal maliyeti: 500.000 TL
  • Birikmiş amortisman: 500.000 TL
  • Defter değeri: 0 TL
  • Satış fiyatı: 150.000 TL
  • Satış KDV'si: 150.000 × %18 = 27.000 TL
  • Müşteriye faturalanan tutar: 177.000 TL
  • İşletmenin elde ettiği net tutar: 150.000 TL
  • Vergilendirilebilir kar: 150.000 TL (defter değeri sıfır olduğu için satış fiyatının tamamı)

Beyanname Döneminde Gösterilmesi: Satış gerçekleştiği yılın gelir/kurumlar vergisi beyannamesinde (örneğin 2026 yılında satış yapılırsa 2026 yılı beyannamesinde) bu kar tutarı yer alır. Beyanname verme tarihi satışın gerçekleştiği takvim yılını takip eden yılın Mart ayında olur.

Ortak Mülkiyette Uygulanacak Kurallar: Makine ortak mülkiyetinde ise, satış karı her ortağın mülkiyet payına göre bölünerek her ortağın ayrı ayrı vergi matrahına dahil edilir. Örneğin %50-%50 ortaklıkta 150.000 TL kar, her ortağa 75.000 TL olarak yüklenir. Gider indirimi yapılmamış olduğu için gider oranlaması burada geçerli değildir.

Muhasebe Kaydı:

• • Banka/Kasa: 150.000 TL (Dr.)
  • KDV Hesabı: 27.000 TL (Dr.)
  • Makine Satış Gelirleri: 150.000 TL (Cr.)
  • KDV Borcu: 27.000 TL (Cr.)

Önemli Uyarı: Satış işlemi fatura veya OKC fişi ile belgelendirilmelidir. Adisyon ön belge niteliğinde olup nihai belge değildir.

Yasal Dayanaklar

• • Gelir Vergisi Kanunu (GVK) Md. 21 - Serbest meslek kazançları
  • Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) Md. 5 - Kurumlar vergisine tabi kazanç
  • Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVK) Md. 1 - KDV'ye tabi işlemler
  • Vergi Usul Kanunu (VUK) Md. 227 - Sabit kıymet satışları
  • VUK Mükerrer Md. 298/Ç - Amortisman ve sabit kıymet muhasebesi