Restoran işletmemde garson yanlışlıkla adisyonsuz servis yapmış, müşteri de ödemeyi elden aldı, bu durumu nasıl nasil hesaplanir?

Yasal Dayanak

Adisyonsuz satış, VUK 231/5 ve ÖKC Genel Tebliği uyarınca usulsüzlük sayılır. Ayrıca KDV Kanunu 29/3 gereği belgesiz hasılat kaydedilemez. SGK açısından, prim matrahı eksik bildirilmiş sayılabilir.

Uygulanabilir Adımlar

• Adım 1 – Durumun Tespiti: Garsonun elden aldığı nakit tutarı (örnek: 500 TL) ve tarihi not edin. Müşteriye ulaşılabiliyorsa, gönüllü olarak e-Arşiv fatura düzenleyin. Ulaşılamıyorsa, işletme adına gider pusulası veya müstahsil makbuzu düzenleyerek hasılatı kaydedin.
• Adım 2 – Muhasebe Kaydı: Hasılatı 601 Yurtiçi Satışlar hesabına alın. Örnek kayıt:
  
  • 100 KASA (Nakit) 500 TL
  • 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 500 TL
  KDV dahil ise (örnek: 500 TL KDV dahil, KDV %10 ise matrah 454,55 TL, KDV 45,45 TL):
  
  • 100 KASA 500 TL
  • 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 454,55 TL
  • 391 HESAPLANAN KDV 45,45 TL
• Adım 3 – ÖKC ve e-Belge Düzeltmesi: ÖKC fişi kesilmediği için ÖKC kullanmama cezası riski vardır (VUK m.352). Cezayı minimize etmek için aynı gün içinde e-Fatura veya e-Arşiv fatura düzenleyin. e-Defter uygulamasına tabi iseniz, düzeltme kaydını aynı dönemde yapın.
• Adım 4 – Vergi Beyanı: Kurumlar Vergisi beyannamesinde hasılatı eksiksiz gösterin. KDV beyannamesinde matrahı düzeltin. SGK’ya prim matrahı bildiriminde bu tutarı dahil edin.

Karşılaşılabilecek Cezalar

• VUK 352: ÖKC kullanmama cezası (2025 için yaklaşık 3.500 TL).
• VUK 353: Belge düzenlememe cezası (her belge için ayrı, 2025 için yaklaşık 5.000 TL).
• SGK cezası: Eksik prim bildirimi halinde idari para cezası (brüt asgari ücretin 2 katına kadar).

Düzeltme İmkanı

Evet, sonradan fatura düzenleyerek düzeltebilirsiniz. Ancak pişmanlıkla beyan hakkı kullanılmazsa, ceza riski devam eder. GİB’e başvurarak durumu izah eden dilekçe verilmesi önerilir. Resmi Gazete’de yayımlanan ÖKC tebliğlerine uygun hareket edilmelidir.

Onemli Noktalar

• Adisyonsuz satış, VUK 231/5 ve ÖKC Tebliği'ne aykırıdır; cezai yaptırım içerir.
• Düzeltme için aynı gün e-Arşiv fatura düzenlenmeli veya gider pusulası ile kayıt yapılmalıdır.
• Muhasebe kaydında KDV dahil/ hariç ayrımı yapılarak 100 Kasa ve 600 Satış hesapları kullanılmalıdır.
• ÖKC kullanmama cezası (VUK 352) ve belge düzenlememe cezası (VUK 353) ile karşılaşılabilir.
• SGK prim matrahı eksik bildirilmişse idari para cezası uygulanır; düzeltme için GİB'e dilekçe verilmelidir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.