KOSGEB'den işletmeme sağlanan hibe desteğinin muhasebe kayıtlarına doğru şekilde işlenmesi ve kurumlar vergisi sureci nasil yonetilmeli?

Yasal Dayanak ve Hibenin Niteliği

KOSGEB tarafından işletmelere sağlanan hibe destekleri, geri ödemesiz nitelikte olup, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK), 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) ve Tek Düzen Hesap Planı Tebliğleri (Sıra No:1 ila 4) çerçevesinde muhasebeleştirilir. Ayrıca, uluslararası muhasebe standartlarına uyum amacıyla yayımlanan Türkiye Muhasebe Standardı 20 (TMS 20) "Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi ve Devlet Yardımlarının Açıklanması" da bu konudaki temel prensipleri belirler. Hibe, işletmenin belirli koşulları yerine getirmesi karşılığında geçmişte veya gelecekte işletmeye kaynak transferidir.

Muhasebe Kayıtları ve Tek Düzen Hesap Planı Uygulaması

KOSGEB hibeleri, genellikle iki yöntemle muhasebeleştirilebilir: Ertelenmiş Gelir Yöntemi veya Varlık Maliyetinden İndirim Yöntemi. Türkiye'de ve TMS 20'de yaygın olarak kabul gören ve şeffaflığı artıran yöntem Ertelenmiş Gelir Yöntemi'dir. Bu yöntemde, hibe alındığında doğrudan gelir kaydedilmez, belirli bir süreye veya ilgili giderlerin gerçekleşme dönemine yayılarak gelir tablosuna aktarılır.

1. Hibenin Tahakkuku ve Alınması (Ertelenmiş Gelir Yöntemi)

Hibe desteği hak kazanıldığında veya banka hesabına yattığında, öncelikle bir pasif hesapta ertelenmiş gelir olarak kaydedilir. Bu, hibenin henüz gelir niteliği kazanmadığını, gelecekteki dönemlerde gelire dönüştürüleceğini gösterir.

• Eğer hibe belirli bir varlık alımı (makine, teçhizat vb.) için alınmışsa ve henüz harcama yapılmamışsa:

------------------ / ------------------
102 Bankalar Hesabı
      380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı (Kısa Vadeli)
      480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı (Uzun Vadeli)
(KOSGEB hibe desteğinin banka hesabına girişi ve ertelenmiş gelir kaydı)
------------------ / ------------------

Yukarıdaki kayıt benzer şekilde yapılır. 380/480 hesapları, hibenin kullanım amacına göre (kısa vadeli veya uzun vadeli projeler) belirlenir.

2. Hibenin Gelir Kaydedilmesi

Ertelenmiş gelir olarak kaydedilen hibe, ilgili proje giderleri yapıldıkça veya varlıkların amortismanı süresince gelir tablosuna aktarılır. Bu, hibe ile finanse edilen giderlerin veya varlıkların maliyetinin karşılandığı dönemlerde gelir olarak muhasebeleştirilmesini sağlar.

• Eğer hibe genel işletme giderleri veya proje giderleri için alınmışsa:

------------------ / ------------------
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı (veya 480)
      602 Diğer Gelirler Hesabı
(İlgili dönemde karşılanan giderler oranında hibenin gelir yazılması)
------------------ / ------------------

Hibe, varlığın amortisman süresi boyunca yıllık amortisman gideri oranında gelir kaydedilir.

------------------ / ------------------
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı (veya 480)
      602 Diğer Gelirler Hesabı
(ATİK amortismanı oranında hibenin gelir yazılması)
------------------ / ------------------

KDV Durumu

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na göre, KOSGEB tarafından sağlanan hibe ve destekler, bir mal teslimi veya hizmet ifası karşılığı yapılmadığından KDV'nin konusuna girmez ve KDV'ye tabi değildir. Dolayısıyla, hibe tutarı için KDV hesaplanmaz veya fatura düzenlenmez. Ancak, hibe ile finanse edilen mal ve hizmet alımları (örneğin makine, danışmanlık hizmeti) genel hükümler çerçevesinde KDV'ye tabi olacak ve bu KDV'ler indirim konusu yapılabilecektir.

Kurumlar Vergisi Süreci

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre, işletmelerin elde ettiği tüm kazançlar (özel istisna hükümleri saklı kalmak kaydıyla) kurum kazancı olarak kabul edilir ve vergiye tabidir. KOSGEB hibeleri de, Kanun'da özel bir istisna veya muafiyet hükmü bulunmadığından, işletme için bir gelir unsuru olarak kabul edilir ve kurumlar vergisine tabidir.

• Gelir Kaydetme Zamanı: Ertelenmiş gelir yöntemi sayesinde, hibe tutarı tek seferde değil, ilgili giderlerin yapıldığı veya varlıkların amorti edildiği dönemlere yayılarak gelir kaydedilir. Bu durum, kurumlar vergisi matrahının da bu zamanlamaya uygun olarak oluşmasını sağlar ve vergi yükünü yıllara yayar.
• Beyanname Üzerindeki Yeri: Kurumlar Vergisi Beyannamesi üzerinde, gelir tablosunda yer alan "602 Diğer Gelirler" hesabında takip edilen hibe gelirleri, kurum kazancının tespitinde dikkate alınır. Herhangi bir özel indirim veya istisna söz konusu değildir.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

1. Hibe Sözleşmesinin Detaylı İncelenmesi: KOSGEB ile imzalanan hibe sözleşmesindeki kullanım amacı, ödeme koşulları, raporlama yükümlülükleri ve projenin süresi gibi detaylar muhasebeleştirme ve vergilendirme açısından kritik öneme sahiptir.
2. Uygun Hesapların Belirlenmesi: Tek Düzen Hesap Planı'nda hibenin niteliğine göre (varlık alımı, gider karşılama vb.) 380/480 Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler ve 602 Diğer Gelirler hesaplarının doğru kullanıldığından emin olun.
3. Muhasebe Kayıtlarının Düzenli Yapılması: Hibenin tahakkuku, banka hesabına girişi ve dönemsel olarak gelir kaydedilmesi işlemlerini banka dekontları ve KOSGEB onay belgeleri ile destekleyerek düzenli olarak işleyin.
4. Belge Muhafazası: KOSGEB hibe sözleşmesi, ödeme dekontları, proje raporları ve ilgili tüm harcama belgeleri (faturalar, gider pusulaları vb.) VUK hükümlerine göre yasal süreler boyunca muhafaza edilmelidir. E-Defter mükellefleri için bu kayıtlar elektronik ortamda doğru şekilde tutulmalıdır.
5. Dönem Sonu İşlemleri: Her mali dönem sonunda, 380/480 hesaplarında kalan bakiyelerin ilgili döneme düşen kısmının 602 Diğer Gelirler hesabına aktarılması ve 480 hesabın vadesi bir yılın altına inen kısmının 380 hesabına virmanı yapılmalıdır.
6. Kurumlar Vergisi Beyannamesi: Yıl sonunda hazırlanan gelir tablosunda yer alan hibe gelirleri, kurumlar vergisi beyannamesine doğru şekilde yansıtılmalı ve beyan edilmelidir.

Kaynak Yönlendirmesi

Konuyla ilgili detaylı bilgi için;

• Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) internet sitesi (www.gib.gov.tr) üzerinden KVK ve VUK ilgili tebliğleri incelenebilir.
• Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu (TMSK) tarafından yayımlanan TMS 20 "Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi ve Devlet Yardımlarının Açıklanması" standardı incelenebilir.

Onemli Noktalar

• KOSGEB hibeleri, ertelenmiş gelir yöntemiyle (380/480 hesapları) muhasebeleştirilmeli ve ilgili giderler veya amortisman süresi boyunca 602 Diğer Gelirler hesabına aktarılmalıdır.
• Hibeler KDV'ye tabi değildir, ancak hibe ile finanse edilen harcamaların KDV'si genel hükümler çerçevesinde indirim konusu yapılabilir.
• Özel bir istisna hükmü bulunmadığından, KOSGEB hibeleri kurumlar vergisine tabidir ve gelire dönüştüğü dönemde vergilendirilir.
• Hibe sözleşmesi detayları, düzenli muhasebe kayıtları ve ilgili belgelerin yasal süre boyunca muhafazası büyük önem taşır.
• Dönem sonu işlemleriyle ertelenmiş gelirlerin doğru şekilde gelir tablosuna aktarılması ve kurumlar vergisi beyannamesine yansıtılması gerekmektedir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.