İkinci el ticari araç alıp işletme envanterine kaydetmek isteyen bir esnafın KDV, amortisman ve diğer vergi nasil uygulanir?

İkinci El Ticari Araç Alımı: KDV, Amortisman ve Vergi Uygulamaları

İkinci el ticari araç alımı, işletme envanterine kaydedildiğinde KDV indirim hakkı sınırlıdır; satıcı vergi mükellefi değilse KDV ödenmez ve indirim yapılamaz. Amortisman, VUK kurallarına göre maliyet bedeli üzerinden ayrılır ve sıfır araçtan farkı KDV hariç tutara dayanmasıdır. Diğer vergilerde (MTV vb.) yaşa göre farklılıklar vardır.

KDV Uygulaması

İkinci el ticari araç satışında KDV, satıcının statüsüne göre değişir:

• • Satıcı vergi mükellefiyse (bayi, galeri): Satış KDV'ye tabidir (%20). Ödenen KDV, genel KDV indiriminde kullanılabilir. İndirim için fatura şarttır.
  • Satıcı mükellef değilse (şahıs): KDV uygulanmaz. Araç maliyete KDV hariç bedelle kaydedilir, indirim hakkı yoktur. Bu, sıfır araç alımından temel farktır (sıfır araçta her zaman %20 KDV ödenir ve indirilir).

Pratik Çözüm: Satıcıdan fatura talep edin. Mükellef değilse noter satış senedi ile kayda alın; KDV indirimi olmayacağından gider etkisi yüksektir. İmalatçı ithalatçı satıcılarda KDV tevkifatı uygulanabilir (KDV Kan. Md. 9).

Amortisman Uygulaması

Ticari araçlar Amortisman sınıfı 3'te yer alır (%25 normal amortisman oranı, VUK Md. 315). Maliyet bedeli:

• • İkinci el: Satın alma bedeli + noter/yol giderleri + ÖKV (KDV indirilebilirse hariç tutulur).
  • Sıfır araç: Peşin bedel + KDV + giderler (KDV indirilir).

Fark: İkinci elde KDV genellikle indirilemez, maliyet更高 olur. Amortisman süresi araç yaşına bakılmaksızın 5 yıl'dır (normal usulde). İkinci el için kalan ekonomik ömür dikkate alınmaz, tam 5 yıl üzerinden ayrılır.

Örnek Hesaplama (2026 için): 500.000 TL'ye ikinci el panel van alınsın (satıcı mükellef değil, KDV yok). Noter gideri 10.000 TL.

• • Maliyet: 510.000 TL.
  • Yıllık amortisman: 510.000 x %25 = 127.500 TL (5 yılda tam amorti).
  • Sıfır araçta (600.000 TL + %20 KDV=720.000 TL, KDV indirilirse maliyet 600.000 TL): Amortisman 600.000 x %25 = 150.000 TL olurdu, ancak KDV indirimi avantaj sağlar.

Diğer Vergi Yükümlülükleri ve Farklar

Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV): Ticari araçlar (minibüs, panel van) için yaşa ve ağırlığa göre maktu tutar uygulanır (MTV Kan. Geçici Md. 8). 2026 tutarları yeniden değerleme ile güncellenmiştir (%18,95 zam).

• • Panel van (1.500 kg'a kadar, 7-15 yaş): 4.094 TL/yıl.
  • Minibüs: 7-15 yaş 4.540 TL/yıl.
  • Fark: İkinci el yaşlı araçta MTV düşük (sıfırda 1-6 yaş yüksek tutar).

ÖTV: İkinci el ticari araçta ÖTV yoktur (sıfırda motor hacmine göre %1-15).

Gelir/Kurumlar Vergisi: Amortisman gider indirimi her ikisinde aynıdır. İkinci el satışta değer artışı KDV'ye tabi olabilir (eğer mükellefseniz).

Genel Farklar Tablosu:

Gider Oranlaması ve İstisnalar (Genel Hatırlatma)

Kira gelirlerinde olduğu gibi, istisna uygulanıyorsa giderler oranlanır: İndirilebilecek Gider = Toplam Gider x (Vergiye Tabi Hasılat / Toplam Hasılat) (GVK Md. 74). Araç gideri (yakıt, bakım) için benzer oranlama işletme giderlerinde geçerlidir eğer kısmi istisna varsa. Ortak mülkiyette istisna ve giderler kişi bazlı uygulanır; pay oranında ayrılır.

Pratik Çözüm Önerileri

• • Mükellef satıcıdan alın (KDV avantajı).
  • Envantere kaydederken VUK Md. 262'ye göre belgeleyin.
  • MTV'yi araç yaşı/motoruna göre hesaplayın; gecikme cezası satış engeli yaratır.
  • Basit usuldeyseniz 2026'dan itibaren büyükşehirlerde mal alım-satımı kapsam dışı.

Yasal Dayanaklar

• • Vergi Usul Kanunu Md. 262 (Maliyet Bedeli), Md. 315 (Amortisman Oranları).
  • Katma Değer Vergisi Kanunu Md. 1 (Konu), Md. 29 (İndirim).
  • Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu Geçici Md. 8 (Ticari Araç Tarifesi).
  • GVK Md. 74 (Gider Oranlaması).
  • 10783 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (2026 Yeniden Değerleme ve MTV Zammı).