10 Mayıs 2026 tarihli SGK Genelgesi 2026/13 sonrası 16 haftalık analık izni olan çalışanımın bordro ve SGK işlemleri nasıl yapılır?

Giriş ve Varsayımsal Durumun Netleştirilmesi

Değerli işletme sahibi, 10 Mayıs 2026 tarihli hipotetik SGK Genelgesi 2026/13 ile doğum sonrası analık istirahat süresinin 16 haftaya çıkarılması, mevcut mevzuatta önemli bir değişiklik anlamına gelmektedir. Mevcut durumda İş Kanunu madde 74'e göre doğum öncesi 8 hafta ve doğum sonrası 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık bir analık izni süresi bulunmaktadır. Genelgenin 'doğum sonrası analık istirahat süresi 16 haftaya çıkarılmıştır' ifadesi, toplam analık izni süresini doğum öncesi 8 hafta + doğum sonrası 16 hafta = toplam 24 haftaya yükseltmektedir. Bu varsayım üzerinden, çalışanınızın bordro ve SGK işlemlerini adım adım inceleyelim.

Yasal Dayanaklar ve Temel İlkeler

• İş Kanunu (4857 Sayılı Kanun) Madde 74: Mevcut haliyle analık izninin süresini belirler. Genelge ile bu maddenin uygulanmasında doğum sonrası kısım uzatılmış olacaktır. Bu süre boyunca kadın işçinin çalıştırılması yasaktır.
• Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510 Sayılı Kanun): Analık hali nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği (halk arasında doğum parası) ödenmesini düzenler. Bu ödenek, SGK tarafından doğrudan sigortalıya yapılır. İşveren bu dönemde ücret ödemez.
• Gelir Vergisi Kanunu (193 Sayılı Kanun) Madde 25/1: SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneklerinin (analık ödeneği dahil) gelir vergisinden istisna olduğunu belirtir. Bu nedenle işveren olarak bu ödenek üzerinden herhangi bir vergi kesintisi yapmanıza gerek yoktur.
• Vergi Usul Kanunu (213 Sayılı Kanun): Ücret bordrolarının düzenlenmesi (Md. 238) ve muhasebe defterlerine kayıt (Md. 215, 219) yükümlülüklerini içerir. Bu dönemde ücret tahakkuku yapılmadığı için bordro ve defter kayıtları bu duruma göre şekillenecektir.
• Kurumlar Vergisi Kanunu (5520 Sayılı Kanun): İşletme açısından bu dönemde ödenmeyen ücret ve SGK primi gideri oluşmayacaktır.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

Çalışanınızın 24 haftalık analık izni sürecindeki bordro ve SGK işlemlerini aşağıdaki gibi yürütmelisiniz:

1. İş Göremezlik Raporunun Alınması ve İşverene Teslimi: Çalışanınızın doktorundan alacağı, doğum öncesi ve doğum sonrası istirahat sürelerini belirten raporu (doğum öncesi 8 hafta, doğum sonrası 16 hafta) size ibraz etmesi gerekmektedir. Bu raporlar genellikle elektronik ortamda (e-Rapor) düzenlenir ve SGK sistemine düşer.
2. Ücret Ödemesinin Durdurulması: Raporun başlangıç tarihinden itibaren, 24 haftalık (168 gün) süre boyunca çalışanınıza ücret ödemeyi durdurmalısınız. Bu dönemde ücret ödeme yükümlülüğü SGK'ya aittir.
3. Aylık Prim ve Hizmet Belgesi (APHB) / Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB) Bildirimi:

   Çalışanınızın istirahatli olduğu aylarda, APHB/MPHB'de aşağıdaki şekilde bildirim yapmalısınız:

   • Prim Ödeme Gün Sayısı: Çalışanın istirahatli olduğu günler için '0' (sıfır) gün olarak gösterilir.
   • Prime Esas Kazanç (PEK): '0' (sıfır) TL olarak gösterilir.
   • Eksik Gün Nedeni: '01-İstirahat' kodu seçilerek bildirim yapılır.

   Bu şekilde, çalışanınızın sigortalılık süresi devam eder ancak işveren olarak bu dönem için prim ödeme yükümlülüğünüz olmaz.

4. SGK'ya İş Göremezlik Belgesinin Bildirimi: E-Rapor sistemi sayesinde, doktor tarafından düzenlenen raporlar otomatik olarak SGK sistemine düşer. İşveren olarak sizin yapmanız gereken, raporun bitiş tarihi itibarıyla e-SGK işveren sisteminden 'iş göremezlik belgesi görüntüleme' menüsünden raporu onaylamak ve varsa işçinin işyerinde çalıştığı günler ve ücretini sisteme girmektir. Ancak analık izni süresince çalışmadığı için bu kısım '0' olarak kalacaktır.
5. Çalışanın İş Göremezlik Ödeneği Başvurusu ve Ödeme Takibi: Çalışanınız, SGK tarafından kendisine ödenecek olan geçici iş göremezlik ödeneğini PTT şubelerinden veya banka hesabına havale yoluyla alacaktır. İşverenin bu konuda doğrudan bir ödeme sorumluluğu yoktur.
6. İşçinin İşe Dönüşü: 24 haftalık sürenin sonunda çalışanınız işine geri dönecektir. Dönüş tarihi itibarıyla normal bordro ve SGK işlemleri yeniden başlayacaktır.

Hesaplama Örneği (Geçici İş Göremezlik Ödeneği)

Varsayalım ki çalışanınızın son 3 aylık brüt kazancının günlük ortalaması 1.000 TL olsun. SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği, raporlu olunan gün sayısı üzerinden hesaplanır ve günlük kazancın üçte ikisi oranındadır (hastanede yatış durumları hariç).

• Günlük Kazanç Ortalaması: 1.000 TL
• Günlük Ödenecek Tutar: 1.000 TL * (2/3) ≈ 666,67 TL
• Toplam İstirahat Süresi: 24 hafta * 7 gün = 168 gün
• Toplam Geçici İş Göremezlik Ödeneği: 168 gün * 666,67 TL ≈ 112.000 TL (Yaklaşık tutar)

Bu tutar SGK tarafından doğrudan çalışana ödenecektir.

Muhasebe Kayıtları Örneği

İstirahatli olunan dönemde ücret tahakkuku yapılmayacağı için, normal ücret tahakkuk kaydından farklı bir durum söz konusu olacaktır:

Normal Çalışma Dönemindeki Ücret Tahakkuk Kaydı (Örnek)

Analık İstirahat Dönemindeki Muhasebe Kaydı

Çalışanın istirahatli olduğu aylarda işveren tarafından ücret ödemesi yapılmadığı ve SGK primi tahakkuk etmediği için, bu çalışana özel bir ücret tahakkuk kaydı yapılmaz. Sadece ilgili ayın bordrosunda bu çalışanın istirahatli olduğu ve prim gün/kazançının sıfır olduğu belirtilir. Muhasebe defterlerinde bu durum, ücret giderleri hesabında ilgili çalışana ait bir tahakkukun oluşmaması şeklinde yansır.

Önemli Notlar ve Kaynak Yönlendirmesi

• Kıdem ve İhbar Tazminatı: Analık izni süreleri, işçinin kıdem süresine dahil edilir. Bu süreler, kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır.
• e-Defter/e-Fatura: Ücret bordroları doğrudan e-Fatura kapsamında değildir ancak e-Defter sistemine aktarılan muhasebe kayıtlarının bir parçasıdır. İstirahat döneminde ücret tahakkuku yapılmadığı için, bu durum e-Defter kayıtlarını da etkileyecektir.
• GİB/SGK Duyuruları: Gelecekte çıkacak böyle bir genelgenin detayları için mutlaka Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) resmi internet sitesi (www.sgk.gov.tr) ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) resmi internet sitesi (www.gib.gov.tr) duyurularını takip etmeniz, ayrıca Resmi Gazete'de yayımlanacak ilgili mevzuat değişikliklerini incelemeniz esastır.

Bu bilgiler ışığında, varsayımsal 24 haftalık analık izni sürecini doğru ve mevzuata uygun şekilde yönetebileceğinizi umuyorum. Unutmayın, mevzuat sürekli güncellendiği için her zaman en güncel yasal düzenlemeleri takip etmek önemlidir.

Onemli Noktalar

• Hipotetik 24 Haftalık Analık İzni (8 Hafta Doğum Öncesi + 16 Hafta Doğum Sonrası)
• İşverenin Ücret ve SGK Primi Ödeme Yükümlülüğünün Durması
• SGK Tarafından Doğrudan Çalışana Yapılan Geçici İş Göremezlik Ödeneği
• APHB/MPHB'de '01-İstirahat' Kodu ile Bildirim Zorunluluğu
• Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Gelir Vergisinden İstisna Olması

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.