Lokanta ve Restoranlarda Yemek Atık Yağı Tesliminde e-Fatura mı Düzenlenmelidir?

Lokanta, restoran ve yemek üretimi yapan şirketlerin bitkisel atık yağ teslimlerinde hangi belgeyi düzenlemesi gerektiği, e-müstahsil makbuzu ve stopaj uygulamasının neden doğru olmadığı bu yazımızda mevzuat dayanaklarıyla açıklanmaktadır.

Yemek Atık Yağı Tesliminde Doğru Belge Hangisidir?

Lokanta, restoran, otel, yemek fabrikası ve benzeri işletmelerin faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan bitkisel atık yağlar, çevre mevzuatı açısından ayrı toplanması ve lisanslı kişi veya kuruluşlara teslim edilmesi gereken atıklardandır. Ancak bu teslimin vergisel belge düzeni bakımından nasıl belgelendirileceği, teslimin hukuki ve ekonomik niteliğine göre belirlenir.

Bir limited şirketin faaliyetinden doğan yemek atık yağını başka bir limited şirkete bedel karşılığında teslim etmesi halinde, bu işlem esas itibarıyla ticari işletme tarafından yapılan bir mal teslimidir. Bu nedenle teslim eden şirket tarafından alıcı adına fatura düzenlenmesi gerekir. Tarafların e-Belge uygulamalarındaki durumuna göre bu belge e-Fatura, e-Arşiv Fatura veya kâğıt fatura olabilir.

Bu işlemde alıcı şirket tarafından satıcı limited şirket adına e-müstahsil makbuzu düzenlenmesi doğru değildir. Çünkü müstahsil makbuzu, Vergi Usul Kanunu kapsamında esas olarak defter tutmak zorunda olmayan çiftçilerden yapılan zirai ürün alımlarında kullanılan özel bir belgedir. Limited şirket, çiftçi sıfatıyla zirai mahsul satan bir kişi değil, kurumlar vergisi mükellefi olan ticari bir sermaye şirketidir.

e-Müstahsil Makbuzu Limited Şirketlere Düzenlenebilir Mi?

Vergi Usul Kanunu’nun 235 inci maddesine göre müstahsil makbuzu; birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak zorunda olan çiftçiler tarafından, defter tutmak zorunda olmayan çiftçilerden satın alınan mallar için düzenlenen belgedir. Elektronik müstahsil makbuzu da bu kâğıt belgenin elektronik ortamdaki karşılığıdır.

Bu nedenle e-müstahsil makbuzu, her türlü mal alımı için kullanılabilen genel bir belge değildir. Belgenin düzenlenebilmesi için işlemin VUK 235 kapsamına girmesi gerekir. Yemek atık yağı teslim eden taraf bir limited şirket ise işlem müstahsil makbuzu kapsamında değerlendirilemez.

Yemek Atık Yağı Satışında Yüzde 5 Stopaj Yapılır Mı?

Limited şirketten yemek atık yağı satın alınması nedeniyle yüzde 5 gelir vergisi stopajı yapılması doğru bir uygulama değildir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 94 üncü maddesinde stopaj yapılacak ödemeler sınırlı olarak sayılmıştır. Zirai ürün alımlarında stopaj, çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller ve hizmetler bakımından söz konusu olabilir. Lokanta işletmesinin faaliyetinden doğan yemek atık yağı ise bu kapsamda bir zirai mahsul alımı değildir.

Ayrıca satıcı taraf kurumlar vergisi mükellefi olan bir limited şirket olduğundan, bu şirkete yapılan yemek atık yağı bedeli ödemesi üzerinden gelir vergisi stopajı yapılması hukuken uygun değildir. Kurumlar vergisi mükelleflerine yapılan ödemelerde de stopaj ancak Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15 inci ve 30 uncu maddelerinde veya diğer özel düzenlemelerde açıkça sayılan hallerde uygulanır. Yemek atık yağı alım bedeli, bu kapsamda genel bir kurumlar vergisi kesintisine tabi ödeme niteliğinde değildir.

Hatalı e-Müstahsil Makbuzu Düzenlenmişse Ne Yapılmalı?

Satıcı limited şirket adına e-müstahsil makbuzu düzenlenmiş ve bu belge üzerinde stopaj gösterilmişse, işlem belge düzeni ve vergi kesintisi yönünden düzeltilmelidir. Öncelikle taraflar işlemin gerçek niteliğini belirlemeli; atık yağ bedel karşılığı satılmışsa satıcı şirket tarafından alıcı adına fatura düzenlenmelidir.

Hatalı düzenlenen e-müstahsil makbuzunun iptali veya düzeltilmesi, e-Belge uygulamalarındaki teknik süreler ve Gelir İdaresi Başkanlığı sistem kuralları dikkate alınarak yapılmalıdır. Hatalı stopaj alıcı tarafından muhtasar ve prim hizmet beyannamesine dahil edilmişse, düzeltme beyannamesi verilmesi gerekebilir. Satıcı limited şirketin, hukuken yapılmaması gereken bu kesintiyi kendi muhtasar beyannamesinde kod seçerek beyan etmesi söz konusu değildir.

Yemek Atık Yağı Faturasında KDV Uygulaması Nasıl Olmalıdır?

Bitkisel atık yağ teslimi, KDV Kanunu’nun 1 inci maddesi kapsamında Türkiye’de yapılan ticari bir mal teslimi niteliğindeyse KDV’ye tabidir. KDV Kanunu’nun 17/4-g maddesinde belirli metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt ve cam hurda ve atıklarının teslimine ilişkin özel istisna düzenlemesi bulunmaktadır. Ancak yemek atık yağı bu maddede açıkça sayılan hurda ve atık türleri arasında yer almamaktadır.

Bu nedenle bitkisel yemek atık yağı satışının otomatik olarak hurda istisnası kapsamında değerlendirilmesi doğru değildir. İşlemin mahiyetine, ürünün GTİP sınıflandırmasına ve güncel KDV oran listelerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekir. Uygulamada bitkisel atık yağın gıda olarak tüketim amacı taşımayan, geri kazanım veya endüstriyel kullanım amacıyla teslim edilen bir atık niteliğinde olması halinde genel KDV oranının dikkate alınması gündeme gelebilir.

KDV oranı, Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen oran listelerine göre tespit edildiğinden, yüksek tutarlı veya süreklilik arz eden işlemlerde GTİP, ürün tanımı ve sözleşme içeriği üzerinden mali müşavir veya Yeminli Mali Müşavir değerlendirmesi alınması önemlidir. Ayrıca KDV tevkifatı bakımından da yemek atık yağı tesliminin, KDV Genel Uygulama Tebliği’nde özel olarak tevkifata tabi sayılan klasik hurda teslimleriyle karıştırılmaması gerekir.

Atık Yağ Tesliminde Çevre Mevzuatı Açısından Nelere Dikkat Edilmelidir?

Yemek atık yağları yalnızca vergi belgesi düzeni yönünden değil, çevre mevzuatı yönünden de dikkatle takip edilmelidir. Bitkisel atık yağların kanalizasyona, toprağa, denize veya alıcı ortama verilmesi yasak olup, bu yağların ayrı kaplarda biriktirilmesi ve yetkili lisanslı toplama veya geri kazanım firmalarına teslim edilmesi gerekir.

Lokanta, restoran ve yemek üretim işletmeleri; atık yağ teslim tutanaklarını, taşıma belgelerini, lisanslı firma bilgilerini, varsa sözleşmeleri ve fatura kayıtlarını saklamalıdır. Vergisel belge düzeni ile çevresel kayıtların uyumlu olması, olası vergi incelemeleri ve çevre denetimleri bakımından önemlidir.

Fatura Düzenleme Süresi ve e-Belge Uygulaması

Vergi Usul Kanunu’nun 231 inci maddesine göre fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmelidir. Yemek atık yağı bedel karşılığı teslim edilmişse, satıcı işletme bu süreye dikkat ederek faturasını düzenlemelidir.

Taraflar e-Fatura sistemine kayıtlıysa işlem e-Fatura ile belgelendirilir. Alıcı e-Fatura mükellefi değilse, satıcının e-Arşiv Fatura düzenlemesi gerekebilir. e-Belge uygulamalarında yükümlülükler 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiştir. Bu nedenle e-müstahsil makbuzu ile fatura birbirinin yerine kullanılabilecek belgeler olarak görülmemelidir.

Şirketler İçin Özet

Yasal Dayanak Tablosu

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Sağlık Turizminde KDV İstisnası ve Doktor Stopajı: e-SMM Nasıl Düzenlenir?

Kapanış Sonrası Şahıs İşletmesi Yeniden Açılışta Bilanço mu İşletme Defteri mi Tutmalı?

SMMM ve YMM’lerde Ev-Ofis ve SGK’lı Çalışma: Büro Açma Şartları Nelerdir?

Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.