Oyun ve Yazılım Geliştirme Maliyetleri Muhasebede Nasıl İzlenir? 740, 263 ve 15’li Hesaplar Açısından Değerlendirme

Oyun ve yazılım geliştirme faaliyetlerinde maliyetlerin 740 hizmet üretim maliyeti, 263 araştırma ve geliştirme giderleri veya stok hesaplarında izlenmesi; faaliyetin niteliğine, ekonomik fayda beklentisine ve mevzuattaki aktifleştirme şartlarına göre değerlendirilmelidir.

Oyun ve Yazılım Geliştirme Maliyetlerinde Doğru Muhasebe Sınıflandırması Neden Önemlidir?

Oyun yazılımı, mobil uygulama, SaaS platformu veya müşteri adına geliştirilen özel yazılım projelerinde en sık karşılaşılan muhasebe sorularından biri, henüz satış veya gelir oluşmadan katlanılan maliyetlerin doğrudan giderleştirilip giderleştirilmeyeceği ya da bilançoda aktifleştirilip aktifleştirilemeyeceğidir.

Bu konuda tek bir hesap üzerinden genelleme yapmak doğru değildir. Çünkü yazılım faaliyeti bazen bir hizmet üretimi, bazen işletmenin kendi adına geliştirdiği bir gayrimaddi hak, bazen de Ar-Ge veya yenilik projesi niteliğinde olabilir. Bu nedenle yazılım geliştirme maliyeti muhasebeleştirilirken öncelikle faaliyetin hukuki ve ekonomik niteliği belirlenmelidir.

Genel ilke şudur: Gelir henüz oluşmadı diye tüm maliyetlerin otomatik olarak 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabına veya 15’li stok hesaplarına alınması doğru değildir. Aynı şekilde, gelecekte ekonomik fayda sağlaması beklenen ve güvenilir biçimde ölçülebilen yazılım geliştirme maliyetlerinin her durumda dönem gideri yapılması da ihtiyatlılık ve dönemsellik ilkeleri açısından sorun yaratabilir.

Oyun Yazılımı Faaliyetinde Önce Faaliyetin Niteliği Belirlenmelidir

Oyun veya yazılım geliştirme maliyetlerinin muhasebe kaydı yapılmadan önce şu ayrım yapılmalıdır:

740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı Ne Zaman Kullanılır?

740 hizmet üretim maliyeti hesabı, hizmet işletmelerinde üretilen hizmetlere ilişkin doğrudan ve dolaylı üretim maliyetlerinin izlendiği hesaptır. Yazılım geliştirme faaliyeti, belirli bir müşteri sözleşmesine bağlı olarak verilen hizmet niteliğindeyse, geliştirici personel ücretleri, proje ile doğrudan ilişkili dış hizmetler, yazılım test giderleri ve benzeri maliyetler 740 hesapta proje bazlı takip edilebilir.

Ancak 740 hesabın temel özelliği bir maliyet toplama hesabı olmasıdır. Tek Düzen Hesap Planı uygulamasında 740 hesapta biriken tutarlar dönem sonunda yansıtma hesabı aracılığıyla ilgili sonuç hesabına aktarılır. Bu nedenle 740 hesabın bilanço hesabı gibi yıl sonunda sürekli bakiye vermesi olağan bir uygulama değildir.

Sipariş usulü bir AR-GE Projesi ise dönem içi harcamalar 750 hesapta takip edilir ve dönem sonlarında 15’li hesaplara devir yapılır.

Hizmet satışının gerçekleştiği dönemde, hizmet üretimiyle doğrudan ilgili maliyetler 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına aktarılır. Gelir tarafında ise hizmet bedeli için 600 Yurt İçi Satışlar veya 601 Yurt Dışı Satışlar hesabı kullanılabilir. Burada temel muhasebe ilkesi, hasılat ile bu hasılatın elde edilmesine ilişkin maliyetlerin aynı dönemle ilişkilendirilmesidir.

İşlemin mahiyetine göre mali müşavirinizden hesap kullanımı ile ilgili danışmanlık alınması doğru olacaktır.

Gelir Henüz Oluşmadıysa 740 Hesaptaki Maliyetler Ne Olur?

Gelirin henüz doğmamış olması tek başına maliyetlerin 263 veya 15’li hesaplara aktarılması için yeterli değildir. Öncelikle maliyetin hangi ekonomik olaya ilişkin olduğu belirlenmelidir.

Müşteri adına verilen bir hizmette, sözleşme devam ediyor ve hizmet henüz tamamlanmamışsa, maliyetlerin proje bazında ayrıştırılması gerekir. Hizmetin tamamlanma durumu, sözleşme hükümleri, tahsilat hakkı, fatura düzenleme zamanı ve maliyetin geri kazanılabilirliği birlikte değerlendirilmelidir. Muhasebe kayıtlarında dönemsellik ve tahakkuk ilkesi esas alınmalı; hizmetle ilgisi olmayan genel yönetim, pazarlama veya finansman giderleri hizmet maliyetine yüklenmemelidir.

İşletmenin kendi adına geliştirdiği bir oyunda ise konu artık sadece hizmet maliyeti değildir. Bu durumda ortaya çıkacak varlığın işletme tarafından kontrol edilip edilmediği, gelecekte ekonomik fayda sağlayıp sağlamayacağı, maliyetin güvenilir biçimde ölçülüp ölçülemediği ve geliştirme faaliyetinin Ar-Ge niteliği taşıyıp taşımadığı incelenmelidir.

263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı Ne Zaman Kullanılır?

263 araştırma ve geliştirme giderleri hesabı, yeni ürün veya teknoloji geliştirilmesi, mevcut ürünlerin önemli ölçüde iyileştirilmesi ya da yenilik faaliyetleri kapsamında yapılan ve aktifleştirilmesi uygun görülen harcamaların izlendiği gayrimaddi duran varlık hesabıdır.

Bu hesabın kullanılabilmesi için yalnızca yazılım işi yapılması yeterli değildir. Harcamanın, gelecekte ekonomik fayda yaratması beklenen, işletme tarafından kontrol edilen ve maliyeti güvenilir biçimde ölçülebilen bir geliştirme faaliyetiyle ilişkili olması gerekir. Teknik belirsizlik içermeyen rutin kodlama, bakım, hata düzeltme, pazarlama, reklam, sunucu kullanımının genel kısmı, eğitim veya satış sonrası destek giderleri kural olarak 263 hesaba alınmamalıdır.

Oyun yazılımı özelinde; yeni bir oyun motoru, özgün bir oyun teknolojisi, yapay zekâ temelli oyun altyapısı, yenilikçi grafik veya fizik motoru gibi Ar-Ge niteliği taşıyan çalışmalar için aktifleştirme şartları doğabilir. Buna karşılık piyasada mevcut araçlarla geliştirilen ve teknik yenilik unsuru taşımayan rutin içerik üretimi her durumda Ar-Ge olarak kabul edilmez.

15’li Stok Hesapları Yazılım Maliyetlerinde Kullanılır mı?

15’li hesap grubu esas olarak stokların izlenmesine yöneliktir. İlk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal ve diğer stoklar bu grupta takip edilir. Dijital oyun veya yazılım ürünleri çoğu durumda fiziksel stok niteliği taşımaz. Ancak sipariş usulü AR-GE projelerinde 750 hesapta takip edilen dönem içi harcamalar dönem sonlarında 15’li (Örneğin 154 hesap) hesaplara aktarılır.

Fiziksel taşıyıcıya yüklenmiş, çoğaltılmış ve satışa hazır paket yazılım ürünleri gibi istisnai durumlarda stok değerlendirmesi gündeme gelebilir. Ancak günümüzde oyun ve yazılım satışlarının büyük bölümü dijital lisans, kullanım hakkı, abonelik veya hizmet modeliyle gerçekleştiğinden, 15’li hesapların kullanımı sınırlı ve olay bazında değerlendirilmesi gereken bir konudur.

Oyun Geliştirme Maliyetlerinde Aktifleştirme İçin Aranacak Temel Kriterler Nelerdir?

Bir yazılım veya oyun geliştirme maliyetinin bilançoda varlık olarak izlenebilmesi için aşağıdaki kriterlerin birlikte değerlendirilmesi gerekir:

Ar-Ge Harcamaları ile Rutin Yazılım Giderleri Nasıl Ayrılır?

Ar-Ge harcaması, teknik veya bilimsel belirsizliğin giderilmesine, yeni ürün, süreç, yöntem veya teknoloji geliştirilmesine yönelik sistematik çalışmaları ifade eder. Oyun yazılımı sektöründe her geliştirme faaliyeti otomatik olarak Ar-Ge sayılmaz. Örneğin mevcut oyun içi mağaza ekranının tasarımının değiştirilmesi, basit hata düzeltmeleri veya reklam kampanyası giderleri Ar-Ge kapsamında değerlendirilmeyebilir. İşlemin niteliğine dikkat edilmesi önemlidir.

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelik kapsamında Ar-Ge merkezi, tasarım merkezi veya desteklenen proje yapıları varsa, harcamaların ayrıca teşvik mevzuatı yönünden sınıflandırılması gerekir. Kurumlar vergisi matrahının tespitinde Ar-Ge indirimi, ücret stopajı teşviki, sigorta primi desteği ve damga vergisi istisnası gibi sonuçlar doğabileceğinden, muhasebe ve vergi uygulaması birlikte planlanmalıdır.

Ar-Ge indiriminden yararlanılması, harcamanın muhasebe sınıflandırmasının ayrıca yapılması gereğini ortadan kaldırmaz. Harcamanın aktifleştirilmesi, amortisman yoluyla itfası ve vergi matrahına etkisi Vergi Usul Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu ve 5746 sayılı Kanun çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Satış Gerçekleşmeden Gider Yazmak Her Zaman Yanlış mı?

Satış gerçekleşmeden gider yazılması bazı durumlarda doğru, bazı durumlarda hatalı olabilir. Dönem gideri niteliğindeki harcamalar, gelir henüz oluşmasa bile ilgili dönemde giderleştirilebilir. Örneğin genel yönetim giderleri, pazarlama giderleri, ofis giderleri, finansman giderleri ve rutin bakım giderleri çoğu durumda dönem gideridir. Dönem giderlerinden AR-GE projelerine verilen paylar devam eden projeler özelinde aktifleştirilebilir kalanı ise gider hesaplarında takip edilir ve dönemin faaliyet giderleri içinde gelir tablosu hesaplarına aktarılır.

Buna karşılık doğrudan belirli bir hizmet satışına veya gelecekte ekonomik fayda sağlayacak bir yazılım varlığına ilişkin maliyetlerde dönemsellik ilkesi dikkate alınmalıdır. Bu nedenle doğru uygulama, tüm giderleri tek hesapta toplamak değil; maliyetleri proje, ürün, müşteri, faaliyet türü ve gider niteliğine göre ayrıştırmaktır.

Amortisman ve İtfa Uygulamasında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Aktifleştirilen yazılım, oyun veya Ar-Ge harcamaları kullanıma hazır hale geldiğinde amortisman veya itfa süreci gündeme gelir. Amortisman uygulamasında Vergi Usul Kanunu’nun 313, 315 ve 320’nci maddeleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen faydalı ömür listeleri dikkate alınır.

Bilgisayar yazılımları için faydalı ömür, VUK Genel Tebliğleri ekindeki amortisman listelerine göre belirlenir. Aktifleştirilen Ar-Ge harcamalarında ise harcamanın niteliği, projenin tamamlanma durumu ve ilgili teşvik mevzuatı dikkate alınmalıdır. Projenin başarısız olması veya ekonomik fayda yaratma ihtimalinin ortadan kalkması halinde daha önce aktifleştirilen tutarların giderleştirilmesi veya değer düşüklüğü yönünden değerlendirilmesi gerekir.

Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi Açısından Dikkat Edilecek Noktalar

Ticari kazancın tespitinde temel ilke, kurum kazancının veya ticari kazancın tahakkuk ve dönemsellik esasına göre belirlenmesidir. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6’ncı maddesi uyarınca kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanır. Safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hükümleri uygulanır.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ıncı maddesi kapsamında ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler indirilebilir. Ancak bir harcama bilançoda aktifleştirilmesi gereken bir varlık niteliğindeyse, doğrudan gider yazılması vergi matrahının hatalı hesaplanmasına neden olabilir. Bu nedenle kurumlar vergisi yönünden maliyetin gider mi, aktifleştirilecek varlık mı olduğu doğru belirlenmelidir.

Sonuç ve Değerlendirme

Oyun yazılımı maliyetlerinde gelir henüz doğmadığı için maliyetleri otomatik olarak 263 veya 15’li hesaplara aktarmak doğru bir yaklaşım değildir. Ancak işletmenin kendi adına geliştirdiği, gelecekte ekonomik fayda sağlaması beklenen ve maliyeti güvenilir şekilde ölçülebilen yazılım projelerinde aktifleştirme ihtimali de tamamen dışlanmamalıdır.

Doğru muhasebe uygulaması için öncelikle faaliyetin müşteri adına hizmet mi, işletmenin kendi gayrimaddi varlık geliştirmesi mi, yoksa Ar-Ge veya yenilik projesi mi olduğu tespit edilmelidir. Ardından 740, 750, 263, 260, 15’li hesaplar veya dönem gideri hesapları arasında mevzuata uygun sınıflandırma yapılmalıdır.

Özellikle oyun ve yazılım sektöründe proje bazlı maliyet merkezi oluşturulması, personel zaman çizelgelerinin tutulması, dış hizmet faturalarının proje ile ilişkilendirilmesi ve aktifleştirme kararlarının yazılı muhasebe politikasıyla desteklenmesi önemlidir.

Oyun ve yazılım geliştirme maliyetlerinde tek doğru hesap yoktur. Müşteri adına hizmet üretiminde 740 veya AR-GE projelerinde 750 hesap, aktifleştirme şartlarını taşıyan Ar-Ge ve geliştirme harcamalarında 263 hesap, tamamlanmış gayrimaddi hak niteliğindeki yazılımlarda 260 hesap, gerçek stok niteliği bulunan ürünlerde ise 15’li hesaplar gündeme gelebilir. Karar, projenin niteliği, ekonomik fayda beklentisi, kontrol, maliyet ölçümü ve vergi mevzuatı birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Yasal Dayanak Tablosu

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

SMMM ve YMM’lerde Bireysel Büro ile Mesleki Şirket Aynı Anda Açılabilir mi?

Personel Sağlık Giderleri Şirket Tarafından Karşılanırsa Gider Yazılır mı, KDV İndirilir mi, SGK Primi Doğar mı?

Yansıtma Faturası, KDV Beyanı ve Transit Ticaret Muhasebe Kayıtları Nasıl Yapılır?

Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.