Kira Sözleşmesinin Ek Protokolle Uzatılmasında Damga Vergisi Matrahı Nasıl Hesaplanır?

Özet

Bir yıllık kira sözleşmesinin süresi, tarafların imzaladığı ek protokolle bir yıl daha uzatılmış ve yeni dönem aylık kira bedeli belirlenmişse ek protokol yalnızca kira artışına ilişkin bir değişiklik belgesi sayılmamaktadır. Belge, uzatılan dönem bakımından yeni kira sözleşmesi niteliği kazandığından damga vergisi matrahı, yalnız eski ve yeni kira arasındaki fark değil, uzatılan süreye ait toplam kira bedelidir. (Özelge)

Kira sözleşmeleri, sözleşme süresine göre hesaplanan toplam kira bedeli üzerinden binde 1,89 oranında damga vergisine tabidir. Bu oran güncel (1) sayılı tabloda da aynen yer almaktadır. Ayrıca nispi damga vergisinin KDV hariç bedel üzerinden hesaplanması; sözleşmede KDV dâhil tutar yazılmışsa KDV’nin ayrıştırılarak matrahtan çıkarılması gerekir. (Damga Vergisi Oranları)

Buna karşılık, mevcut sözleşme süresi içinde yalnız kira bedelinin artırılması ve sürenin uzatılmaması halinde Damga Vergisi Kanunu m. 14/2 uyarınca yalnız artış tutarı vergilendirilebilir. Hiçbir yazılı protokol, şerh veya karar düzenlenmeden sözleşmenin kendiliğinden devam etmesi halinde ise damga vergisine tabi yeni bir kâğıt oluşmaz. Yazılı uzatma belgesi düzenlenirse uzatılan dönemin toplam kira bedeli esas alınır. (DAMGA VERGİSİ KANUNU)

---

Kira Sözleşmesinin Ek Protokolle Uzatılmasında Damga Vergisi Matrahı Nasıl Hesaplanır?

Kira sözleşmelerinde taraflar çoğu zaman ilk sözleşmeyi belirli bir süre için düzenlemekte, sözleşme süresinin sonunda ise kira bedelini güncelleyerek kira ilişkisini devam ettirmektedir.

Bu işlemler bazen yeni bir kira sözleşmesiyle, bazen mevcut sözleşmeye eklenen bir protokolle, bazen de herhangi bir yazılı belge düzenlenmeden gerçekleştirilmektedir.

Kira bedelinin artırılması ile kira süresinin uzatılması, damga vergisi açısından aynı sonucu doğurmaz.

Mevcut sözleşme süresi içinde yalnız kira bedeli artırılıyorsa damga vergisi, kural olarak artan tutar üzerinden hesaplanır. Buna karşılık kira süresi ek protokolle uzatılıyor ve uzatılan dönem için yeni kira bedeli belirleniyorsa, ek protokol uzatılan dönem bakımından yeni bir kira sözleşmesi niteliği taşır.

Bu durumda damga vergisi matrahı yalnız eski kira ile yeni kira arasındaki fark değildir. Uzatılan süreye ait toplam kira bedeli üzerinden damga vergisi hesaplanır.

Özelgeye Konu Olay Nedir?

Özelgeye konu olayda bir şirket ile kiraya veren arasında bir yıl süreli kira sözleşmesi düzenlenmiştir.

Sözleşmede;

• Aylık kira bedeli KDV hariç olarak belirlenmiş,
• KDV’nin ayrıca ödeneceği kararlaştırılmış,
• Her yıl kira bedeline TÜFE’nin on iki aylık ortalamalara göre değişim oranında artış uygulanacağı belirtilmiş,
• Kira ilişkisinin birer yıllık sürelerle devam edebileceği,
• Yeni dönem kira bedelinin taraflarca ek protokolle belirlenebileceği,

hüküm altına alınmıştır.

Daha sonra taraflar ek protokol düzenlemiştir. Bu protokolde;

• Mevcut aylık kira bedelinin TÜFE oranında artırılması,
• Artırılmış kira bedelinin yeni kira döneminde uygulanması,
• Kiracının yeni kira dönemi sonuna kadar bu bedeli ödemesi,
• Devam eden dönemlerde yeniden TÜFE artışı uygulanması,

kararlaştırılmıştır.

Gelir İdaresi, söz konusu ek protokolün yalnız kira bedelini artırmadığını, aynı zamanda kira süresini de bir yıl uzattığını kabul etmiştir.

Bu nedenle damga vergisinin yalnız kira artış farkı üzerinden değil, uzatılan bir yıllık süreye ait toplam yeni kira bedeli üzerinden hesaplanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Kira Sözleşmeleri Damga Vergisine Tabi midir?

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tablonun I/A-2 bölümü uyarınca kira sözleşmeleri, sözleşme süresine göre hesaplanan kira bedeli üzerinden nispi damga vergisine tabidir.

Kira sözleşmelerinde kefil ve D.V. tabi diğer özellikli hususların olmaması halinde uygulanan damga vergisi oranı binde 1,89’dur.

Unsur	Damga vergisi uygulaması
Aylık kira bedeli	Sözleşme süresiyle çarpılır
Sözleşme süresi	Toplam kira bedelinin belirlenmesinde dikkate alınır
Damga vergisi oranı	Binde 1,89
KDV	Matraha dâhil edilmez
Yazılı ek protokol	İçeriğine göre ayrıca damga vergisi doğurabilir
Kefalet veya teminat	Ayrı damga vergisi sonucu doğurabilir

Temel hesaplama aşağıdaki gibidir:

Damga vergisi matrahı = KDV hariç aylık kira bedeli × sözleşme süresi

Damga vergisi = Toplam kira bedeli × binde 1,89

Ek Protokol Damga Vergisine Tabi Bir Kâğıt mıdır?

Damga Vergisi Kanunu’nun 2 nci maddesine göre, vergiye tabi bir sözleşmenin;

• Yenilenmesine,
• Uzatılmasına,
• Değiştirilmesine,
• Devrine,
• Sona erdirilmesine,

ilişkin olarak düzenlenen mektup, protokol, şerh ve diğer yazılı belgeler de damga vergisine tabi olabilir.

Bu nedenle belgenin başlığının “ek protokol”, “yenileme protokolü”, “kira artış tutanağı” veya “ek sözleşme” olması sonucu değiştirmez.

Belgede hangi hakların ve yükümlülüklerin kararlaştırıldığına bakılır.

Ek protokolün içeriği	Damga vergisi sonucu
Yalnız maddi yazım hatası düzeltiliyor	Yeni belli para yoksa vergi doğmayabilir
Mevcut dönem kira bedeli artırılıyor	Artan tutar üzerinden vergi doğabilir
Kira süresi uzatılıyor	Uzatılan dönemin toplam kira bedeli vergilendirilir
Hem süre hem kira bedeli değiştiriliyor	Yeni dönem toplam kira bedeli esas alınır
Yeni kefil ekleniyor	Kefalet yönünden ayrıca değerlendirme gerekir
Yeni depozito veya teminat belirleniyor	Ayrı damga vergisi doğabilir

Yalnız Kira Bedeli Artırılırsa Matrah Nasıl Hesaplanır?

Mevcut sözleşmenin süresi devam ederken yalnız kira bedeli artırılırsa, sözleşmenin süresi uzatılmadan yapılan bu değişiklik Damga Vergisi Kanunu’nun 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında değerlendirilir.

Bu durumda belli para içeren sözleşmedeki artış tutarı aynı oran üzerinden damga vergisine tabi olur.

Örneğin:

• Sözleşmenin bitmesine 6 ay kalmıştır.
• Eski aylık kira 100.000 TL’dir.
• Yeni aylık kira 120.000 TL olarak belirlenmiştir.
• Sözleşme süresi uzatılmamıştır.

Açıklama	Tutar
Eski aylık kira	100.000 TL
Yeni aylık kira	120.000 TL
Aylık artış	20.000 TL
Kalan süre	6 ay
Damga vergisi matrahı	120.000 TL
Damga vergisi	226,80 TL

Hesaplama:

20.000 TL × 6 ay = 120.000 TL

120.000 TL × 0,00189 = 226,80 TL

Bu örnekte sözleşmenin süresi uzatılmadığından yalnız kalan döneme ait artış tutarı matrah olarak dikkate alınmıştır.

Kira Süresi Uzatılırsa Matrah Nasıl Hesaplanır?

Kira süresinin yazılı bir protokolle uzatılması halinde yalnız kira artış farkı dikkate alınmaz.

Uzatılan dönem için belirlenen toplam kira bedeli damga vergisi matrahıdır.

Örneğin:

• Eski aylık kira 100.000 TL’dir.
• Yeni dönem aylık kira 120.000 TL olarak belirlenmiştir.
• Kira süresi bir yıl uzatılmıştır.

Açıklama	Tutar
Yeni aylık kira	120.000 TL
Uzatılan süre	12 ay
Damga vergisi matrahı	1.440.000 TL
Damga vergisi oranı	Binde 1,89
Damga vergisi	2.721,60 TL

Hesaplama:

120.000 TL × 12 ay = 1.440.000 TL

1.440.000 TL × 0,00189 = 2.721,60 TL

Bu durumda yalnız aylık 20.000 TL artışın yıllık karşılığı olan 240.000 TL üzerinden değil, yeni döneme ait toplam 1.440.000 TL kira bedeli üzerinden vergi hesaplanır.

Hem Kira Artışı Hem Süre Uzatımı Varsa Hangi Kural Uygulanır?

Ek protokol hem kira bedelini artırıyor hem de sözleşme süresini uzatıyorsa belge uzatılan dönem bakımından yeni bir kira sözleşmesi niteliği kazanır.

Bu nedenle uygulama aşağıdaki gibi olur:

İşlem	Matrah
Yalnız kira artışı, süre uzatımı yok	Artış tutarı × kalan süre
Yalnız süre uzatımı, kira aynı	Mevcut kira × uzatılan süre
Hem artış hem süre uzatımı	Yeni kira × uzatılan süre
Yazılı belge olmadan otomatik uzama	Yeni vergiye tabi kâğıt oluşmaz

Özelgedeki olayda ek protokol hem yeni kira bedelini hem de yeni kira dönemini belirlediğinden, tam yeni dönem kira bedeli damga vergisi matrahı olarak kabul edilmiştir.

Sözleşmenin Otomatik Uzaması Halinde Damga Vergisi Doğar mı?

Damga vergisi, esas olarak düzenlenen ve imzalanan kâğıt üzerinden doğar.

Kira sözleşmesinin;

• Yeni bir sözleşme düzenlenmeden,
• Ek protokol imzalanmadan,
• Sözleşmeye şerh konulmadan,
• Yazılı uzatma kararı alınmadan,

kendiliğinden devam etmesi halinde damga vergisine tabi yeni bir kâğıt oluşmaz.

Bu nedenle yalnız kira ilişkisinin fiilen devam etmesi, tek başına yeni damga vergisi doğurmaz.

Ancak taraflar otomatik uzamayı yazılı bir protokole bağlar, uzatma kararını imzalar veya ilk sözleşmeye yazılı şerh düşerse yeni bir damga vergisi yükümlülüğü ortaya çıkar.

İlk Sözleşmede Otomatik Uzama Maddesi Bulunması Sonucu Değiştirir mi?

İlk kira sözleşmesinde “taraflardan biri fesih bildiriminde bulunmazsa sözleşme bir yıl uzar” hükmü bulunabilir.

Bu durumda iki farklı uygulama ortaya çıkar:

Durum	Damga vergisi sonucu
Sözleşme hükmü gereği hiçbir yeni belge düzenlenmeden uzuyor	Yeni damga vergisi doğmaz
Uzamayı teyit eden yazılı protokol düzenleniyor	Uzatılan dönem üzerinden vergi doğar
Yeni dönem kira bedeli için ek protokol imzalanıyor	Yeni dönem toplam bedeli vergilendirilebilir
Yalnız banka ödemeleri devam ediyor	Tek başına damga vergisi doğurmaz
Taraflar yazılı uzatma kararı imzalıyor	Yeni vergiye tabi kâğıt oluşur

İlk sözleşmede otomatik uzama hükmü bulunması, daha sonra düzenlenen yazılı ek protokolü vergiden çıkarmamaktadır.

TÜFE Artışına Göre Belirlenen Kira Bedeli Belli Para Sayılır mı?

Damga vergisinde belli para, kâğıtta yazılı rakamların veya hesaplama yönteminin meydana getirdiği parasal tutarı ifade eder.

Ek protokolün imzalandığı tarihte;

• Mevcut kira bedeli biliniyor,
• Uygulanacak TÜFE oranı yayımlanmış,
• Yeni kira bedeli bu verilerle hesaplanabiliyorsa,

belgede belli para bulunduğu kabul edilir.

Örneğin mevcut aylık kira 100.000 TL ve uygulanacak artış oranı yüzde 50 ise yeni aylık kira 150.000 TL olarak hesaplanabilir.

Açıklama	Tutar
Eski aylık kira	100.000 TL
TÜFE artışı	Yüzde 50
Yeni aylık kira	150.000 TL
Uzatılan süre	12 ay
Damga vergisi matrahı	1.800.000 TL
Damga vergisi	3.402 TL

Gelecek yıllara ait henüz açıklanmamış TÜFE oranları nedeniyle hesaplanamayan bedellerin durumu ise belgenin içeriğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

KDV Damga Vergisi Matrahına Dâhil Edilir mi?

Hayır. Nispi damga vergisi hesaplanırken KDV matraha dâhil edilmez.

Kira bedeli sözleşmede “100.000 TL + KDV” şeklinde yazılmışsa matrah 100.000 TL’dir.

Kira bedelinin KDV dâhil olarak yazılması halinde ise KDV tutarı toplam bedelden ayrıştırılarak damga vergisi KDV hariç bedel üzerinden hesaplanır.

Sözleşmedeki ifade	Damga vergisi matrahı
100.000 TL + KDV	100.000 TL
KDV hariç 100.000 TL	100.000 TL
KDV dâhil 120.000 TL ve oran yüzde 20	100.000 TL
KDV ayrıca hesaplanacaktır	KDV hariç kira bedeli

Damga vergisinin KDV hariç bedel üzerinden hesaplanması, verginin vergi üzerinden hesaplanmasını önleyen genel uygulamadır.

Aidat Damga Vergisi Matrahına Dâhil Edilir mi?

Kira sözleşmelerinde kira bedelinin yanında aidat, ortak gider, bakım, yönetim, enerji veya hizmet bedelleri de yer alabilir.

Aidatın damga vergisi matrahına dâhil olup olmayacağı;

• Kiraya veren tarafından tahsil edilip edilmediğine,
• Kira bedelinin ayrılmaz parçası olup olmadığına,
• Ayrı bir hizmet karşılığı olup olmadığına,
• Sabit veya hesaplanabilir bir tutar içerip içermediğine,
• Sözleşmedeki hukuki düzenlemeye,

göre belirlenir.

Kira bedeline dâhil sabit aidat ile kiracının doğrudan apartman veya site yönetimine ödediği değişken ortak gider aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Depozito Matraha Dâhil Edilir mi?

İade edilmek üzere alınan depozito doğrudan kira bedeli değildir.

Ancak depozito hükmünün;

• Teminat niteliğinde olması,
• Belli para içermesi,
• Sözleşmedeki kira işlemiyle bağlantısı,
• İade şartları,

damga vergisi bakımından ayrıca değerlendirilir.

Aynı kâğıtta kira ve teminat işlemi bulunması halinde Damga Vergisi Kanunu’nun bir kâğıtta birden fazla işlemle ilgili hükümleri gündeme gelebilir.

Depozitonun kira bedeliyle toplanarak doğrudan binde 1,89 oranına tabi tutulması her durumda doğru değildir.

Kefil Bulunan Kira Sözleşmelerinde Ne Olur?

Ek protokole kefil dâhil edilmesi veya mevcut kefilin yükümlülüğünün yeni dönem için devam ettirilmesi ayrıca incelenmelidir.

Kira sözleşmelerinde;

• Kira işlemi binde 1,89,
• Kefalet işlemi genel olarak binde 9,48,

oranında damga vergisi doğurabilir.

Kefaletin adi veya müteselsil olması, teminat tutarı ve işlemlerin birbirine bağlı olup olmadığı vergi hesabını etkiler.

Bu nedenle yalnız kira bedeli üzerinden hesap yapılıp kefalet hükmünün gözden kaçırılması eksik damga vergisine yol açabilir.

Ek Protokolde Yeni Kefil Bulunmuyorsa Eski Kefalet Devam Eder mi?

İlk kira sözleşmesindeki kefilin yeni dönem için sorumluluğunun devam edip etmediği Türk Borçlar Kanunu ve belgedeki hükümler çerçevesinde ayrıca incelenmelidir.

Ek protokolde kefilin de imzası varsa veya kefaletin yeni dönem için açıkça devam ettiği yazılmışsa, kefalet işlemi yönünden ayrıca damga vergisi doğabilir.

Yalnız kiracı ve kiraya veren tarafından imzalanan protokolde eski kefaletin kendiliğinden uzadığı varsayılmamalıdır.

Konut Kira Sözleşmeleri İçin Aynı Uygulama Geçerli midir?

Gerçek kişilerce mesken olarak kullanılmak üzere kiralanan ve iktisadi işletmeye dâhil olmayan taşınmazlara ilişkin kira sözleşmeleri belirli şartlarla damga vergisinden istisnadır.

Bu nedenle her konut kira sözleşmesi ve her konut kira uzatma protokolü otomatik olarak damga vergisine tabi değildir.

Ancak;

• Taşınmazın ticari işletmeye dâhil olması,
• Kiralamanın işyeri amacı taşıması,
• Kiracının taşınmazı ticari faaliyette kullanması,
• Sözleşmede kefalet, teminat veya başka bağımsız işlem bulunması,

halinde ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

Özelgeye konu olay bir şirketin taraf olduğu ticari kira ilişkisine ilişkindir.

Ek Protokolün İmzalandığı Tarih Neden Önemlidir?

Damga vergisinde vergiyi doğuran olay, kâğıdın imzalanarak hukuken tamamlanmasıdır.

Ek protokolün;

• Geçmiş tarihten itibaren uygulanması,
• Kira artışının daha önce faturalara yansıtılması,
• Ödemenin ilerleyen tarihte yapılması,

damga vergisinin protokolün imzalandığı tarihte doğması kuralını değiştirmez.

Uygulanacak oran ve damga vergisi üst sınırı da kural olarak kâğıdın düzenlendiği yıldaki düzenlemelere göre belirlenir.

Elektronik İmzalı Ek Protokol Damga Vergisine Tabi midir?

Damga Vergisi Kanunu bakımından elektronik imza kullanılarak elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeler de kâğıt sayılabilir.

Bu nedenle ek protokolün;

• Güvenli elektronik imzayla imzalanması,
• Dijital sözleşme platformunda oluşturulması,
• Elektronik ortamda saklanması,

damga vergisi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

İmzasız taslaklar veya yalnız bilgi amaçlı elektronik postalar ise hukuki bağlayıcılıkları ve ispat kabiliyetleri bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Fatura Düzenlenmesi Tek Başına Damga Vergisi Doğurur mu?

Kira bedelinin yeni tutar üzerinden faturaya bağlanması, tek başına ek protokol niteliğinde olmayabilir.

Damga vergisi bakımından;

• İmzalı bir ek protokol,
• İmzalı yazılı uzatma kararı,
• İlk sözleşmeye eklenen imzalı şerh,
• Tarafların kabul ve taahhüdünü içeren yazılı belge,

bulunup bulunmadığı önemlidir.

Ancak fatura, diğer yazışmalar ve sözleşme hükümleriyle birlikte tarafların yeni süre ve bedel üzerinde anlaştığını kanıtlayan bir belge niteliği kazanıyorsa somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.

Örnek 1: Yalnız Kira Artışı Yapılması

Bir yıllık sözleşmenin bitmesine dört ay kalmıştır. Aylık kira 200.000 TL’den 250.000 TL’ye çıkarılmış, sözleşme süresi uzatılmamıştır.

Açıklama	Tutar
Aylık artış	50.000 TL
Kalan süre	4 ay
Matrah	200.000 TL
Damga vergisi	378 TL

Hesaplama:

50.000 TL × 4 ay = 200.000 TL

200.000 TL × 0,00189 = 378 TL

Örnek 2: Bir Yıllık Süre Uzatımı ve Yeni Kira

Aylık kira yeni dönem için 250.000 TL olarak belirlenmiş ve sözleşme 12 ay uzatılmıştır.

Açıklama	Tutar
Aylık kira	250.000 TL
Uzatılan süre	12 ay
Matrah	3.000.000 TL
Damga vergisi	5.670 TL

Hesaplama:

250.000 TL × 12 ay = 3.000.000 TL

3.000.000 TL × 0,00189 = 5.670 TL

Yalnız eski ve yeni kira arasındaki fark matrah olarak alınmaz.

Örnek 3: On Sekiz Aylık Süre Uzatımı

Ek protokolle kira süresi 18 ay uzatılmış ve aylık kira 150.000 TL olarak belirlenmiştir.

Açıklama	Tutar
Aylık kira	150.000 TL
Uzatılan süre	18 ay
Toplam kira	2.700.000 TL
Damga vergisi	5.103 TL

Örnek 4: KDV Dâhil Kira Bedeli

Ek protokolde aylık kira KDV dâhil 240.000 TL olarak belirlenmiştir. KDV oranı yüzde 20’dir ve süre 12 aydır.

Açıklama	Tutar
KDV dâhil aylık tutar	240.000 TL
KDV hariç aylık kira	200.000 TL
Süre	12 ay
Damga vergisi matrahı	2.400.000 TL
Damga vergisi	4.536 TL

Damga vergisi KDV dâhil 2.880.000 TL üzerinden değil, KDV hariç 2.400.000 TL üzerinden hesaplanır.

Örnek 5: Yazılı Belge Olmadan Otomatik Uzama

Bir yıllık kira sözleşmesinde fesih bildirimi yapılmazsa sözleşmenin aynı şartlarla bir yıl uzayacağı yazılıdır.

Taraflar yeni protokol düzenlememiş, sözleşmeye şerh koymamış ve yalnız kira ödemelerine devam etmiştir.

Bu durumda yeni damga vergisine tabi bir kâğıt düzenlenmediğinden uzayan dönem için ayrıca damga vergisi doğmaz.

Örnek 6: Otomatik Uzama Sonrasında Kira Artış Protokolü

Sözleşme otomatik olarak uzamış, ancak taraflar yeni dönem için aylık kira bedelini belirleyen yazılı protokol imzalamıştır.

Protokolde;

• Yeni kira dönemi,
• Yeni aylık kira,
• Dönem başlangıç ve bitiş tarihleri,

yer alıyorsa belge yeni dönem kira sözleşmesi niteliğinde değerlendirilebilir.

Bu durumda yeni döneme ait toplam kira bedeli üzerinden binde 1,89 oranında damga vergisi hesaplanır.

Damga Vergisi Kim Tarafından Ödenir?

Damga vergisinin mükellefi kâğıdı imzalayanlardır.

Kira sözleşmesini veya ek protokolü kiracı ve kiraya veren birlikte imzalamışsa her iki taraf verginin mükellefidir.

Taraflar sözleşmede damga vergisinin;

• Kiracı,
• Kiraya veren,
• Taraflarca yarı yarıya,

ödeneceğini kararlaştırabilir.

Ancak tarafların kendi aralarındaki bu paylaşım, vergi idaresine karşı kanuni sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Birden fazla imza sahibi, ödenmeyen vergi ve cezadan müteselsilen sorumlu olabilir.

Damga Vergisi Ne Zaman Beyan Edilir?

Damga vergisinin beyan ve ödeme süresi, tarafların sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunup bulunmamasına göre değişebilir.

Sürekli damga vergisi mükellefleri, düzenledikleri kâğıtlara ilişkin vergiyi ilgili döneme ait damga vergisi beyannamesiyle beyan ederler.

Sürekli mükellefiyeti bulunmayan kişiler bakımından Kanunda öngörülen özel beyan ve ödeme süreleri uygulanır.

Ek protokol imzalandığında;

• Belge tarihi,
• Tarafların mükellefiyet durumu,
• Vergiyi beyan edecek taraf,
• Yetkili vergi dairesi,
• Ödeme süresi,

kontrol edilmelidir.

Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılabilir?

Örneğin ek protokol nedeniyle 5.670 TL damga vergisi hesaplandığını ve verginin kiracı şirket tarafından ödendiğini varsayalım.

Damga Vergisinin Tahakkuku

Hesap	Borç	Alacak
770 Genel Yönetim Giderleri	5.670 TL
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar		5.670 TL

Verginin Ödenmesi

Hesap	Borç	Alacak
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar	5.670 TL
102 Bankalar		5.670 TL

Kiralanan taşınmaz üretim, pazarlama veya başka bir faaliyet biriminde kullanılıyorsa damga vergisinin izleneceği gider hesabı işletmenin maliyet ve muhasebe sistemine göre değişebilir.

Uygulamada Yapılan Başlıca Hatalar

Hata	Vergisel risk
Hem süre hem bedel değiştiği halde yalnız artış farkından vergi hesaplamak	Eksik damga vergisi
Otomatik uzama ile yazılı protokolü aynı kabul etmek	Yanlış vergi uygulaması
KDV’yi damga vergisi matrahına dâhil etmek	Fazla damga vergisi
Yazılı protokolü yalnız kira artış belgesi saymak	Uzatılan süre matrahının gözden kaçması
Kefalet hükmünü incelememek	Eksik damga vergisi
Depozitoyu doğrudan kira matrahına eklemek	Yanlış oran ve matrah
Kira bedelinin TÜFE ile hesaplanabilir olduğunu gözden kaçırmak	Eksik matrah
Elektronik imzalı protokolü vergisiz sanmak	Beyan edilmeyen damga vergisi
Konut kira sözleşmesi istisnasını işyeri kirasına uygulamak	Hatalı istisna
Protokol tarihini değil uygulama dönemini vergiyi doğuran tarih saymak	Yanlış dönem beyanı

Kira Ek Protokolü Kontrol Listesi

Kontrol sorusu	Açıklama
Protokol yalnız bedeli mi değiştiriyor?	Artış matrahı belirlenmelidir
Kira süresi de uzatılıyor mu?	Yeni dönem toplam kirası esas alınır
Uzatılan süre kaç ay?	Toplam matrah buna göre hesaplanır
Yeni aylık kira belli mi?	TÜFE oranıyla hesaplanabilir olması da yeterli olabilir
KDV ayrıca mı belirtilmiş?	Matrahtan çıkarılmalıdır
Aidat sabit ve kira bedelinin parçası mı?	Ayrıca değerlendirilmelidir
Kefil protokolü imzalıyor mu?	Kefalet vergisi kontrol edilmelidir
Depozito veya teminat değişiyor mu?	Ayrı işlem analizi gerekir
Taşınmaz mesken mi işyeri mi?	İstisna şartları farklıdır
Yeni bir yazılı kâğıt oluştu mu?	Otomatik uzama ayrımı yapılmalıdır
Tarafların sürekli damga vergisi mükellefiyeti var mı?	Beyan süresi belirlenmelidir

Sonuç

Kira sözleşmesinin mevcut süresi içinde yalnız kira bedelinin artırılması halinde damga vergisi, kural olarak kalan döneme ilişkin artış tutarı üzerinden hesaplanır.

Buna karşılık taraflar ek protokolle kira sözleşmesinin süresini uzatıyor ve uzatılan dönem için yeni bir aylık kira bedeli belirliyorsa, söz konusu ek protokol yeni kira dönemi bakımından yeni bir kira sözleşmesi niteliği taşır.

Bu durumda damga vergisi matrahı yalnız eski ve yeni kira bedeli arasındaki fark değildir. Yeni aylık kira bedelinin uzatılan süreyle çarpılması sonucu bulunan toplam KDV hariç kira bedeli üzerinden binde 1,89 oranında damga vergisi hesaplanır.

Kira ilişkisinin hiçbir yazılı protokol, karar veya şerh olmadan kendiliğinden devam etmesi halinde ise damga vergisine tabi yeni bir kâğıt oluşmaz.

Damga vergisi hesabında ayrıca KDV, aidat, depozito, kefalet, teminat ve mesken kira sözleşmesi istisnası gibi unsurların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

---

Yasal Dayanak Tablosu

Mevzuat	Madde veya bölüm	Düzenlemenin konusu	Yazıyla ilgisi
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu	Madde 1	Damga vergisine tabi kâğıtlar ve kâğıt tanımı	Yazılı ve elektronik imzalı kira protokollerinin kapsamını belirler
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu	Madde 2	Sözleşmenin yenilenmesi, uzatılması ve değiştirilmesi	Kira sözleşmesini değiştiren ek protokolün vergiye tabi olmasının dayanağıdır
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu	Madde 3	Damga vergisinin mükellefi	Protokolü imzalayan tarafların mükellefiyetini düzenler
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu	Madde 4	Kâğıdın mahiyetinin belirlenmesi	Belgenin başlığı yerine içerdiği hükümlerin esas alınmasını düzenler
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu	Madde 6	Bir kâğıtta birden fazla işlem	Kira, kefalet ve teminat işlemlerinin birlikte bulunması halinde uygulanır
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu	Madde 10	Belli para ve nispi vergi	Kira bedelinin damga vergisi matrahı olmasının dayanağıdır
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu	Madde 14/2	Sözleşmedeki belli paranın artırılması	Yalnız kira artışı yapılması halinde artan miktarın vergilendirilmesini düzenler
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu	Madde 14/3	Sözleşme süresinin uzatılması	Yazılı süre uzatımında uzatılan dönem için vergi alınmasının dayanağıdır
Damga Vergisi Kanunu (1) Sayılı Tablo	I/A-2	Kira mukavelenameleri	Toplam kira bedeli üzerinden binde 1,89 oranını düzenler
Damga Vergisi Kanunu (1) Sayılı Tablo	I/A-3	Kefalet, teminat ve rehin senetleri	Kira protokolündeki kefalet ve teminat hükümlerinin değerlendirilmesinde dikkate alınır
Damga Vergisi Kanunu (2) Sayılı Tablo	IV/31	Belirli mesken kira sözleşmelerinde istisna	Gerçek kişilerce mesken olarak kullanılan ve iktisadi işletmeye dâhil olmayan taşınmazların kiralanmasında uygulanabilir
30 Seri No.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği	KDV’nin matrahtan çıkarılması	Nispi damga vergisinin KDV hariç bedel üzerinden hesaplanmasını açıklar
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu	Kira sözleşmesi hükümleri	Kira ilişkisinin süresi, yenilenmesi ve bedel değişiklikleri bakımından dikkate alınır
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 19	Vergiyi doğuran olay	Ek protokolün imzalanmasıyla damga vergisinin doğması bakımından önemlidir
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 227	Kayıtların tevsiki	Ek protokol ve vergi hesaplarının belgelerle ispatlanmasını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 253	Belgelerin muhafazası	Kira sözleşmesi, protokol ve vergi belgelerinin saklanmasına ilişkindir
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 369	İdarenin yazılı görüşüne uygun işlem	Özelge sahibinin ceza ve faiz korumasıyla bağlantılıdır
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 413	Özelge talep hakkı	Tereddütlü damga vergisi işlemlerinde yazılı görüş alınmasını düzenler

Not

Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

---

Hesaplama Araçları

---

Kişisel İnternet Sitesi Üzerinden Verilen Online Yazılım Eğitimleri GVK Mükerrer 20/B İstisnasına Girer mi?

---

Sosyal İçerik Üreticiliğinde Beyan Sınırı Aşılırsa Genç Girişimci İstisnası Uygulanabilir mi?

---

Influencer’a Reklam Veren Tarafından Ödenen Reklam Bedelinde Stopaj ve KDV Uygulaması

---

Kaynak: Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.

---