Avukatlık Kanunu 35/A Uyarınca Düzenlenen Uzlaşma Tutanağı Damga Vergisine Tabi mi?
Avukatlık Kanunu’nun 35/A maddesindeki şartlara uygun biçimde düzenlenen ve taraflarla avukatları tarafından birlikte imzalanan uzlaşma tutanağı, İcra ve İflas Kanunu’nun 38 inci maddesi anlamında ilam niteliğinde kabul edilmektedir. Gelir İdaresi de bu hukuki nitelik nedeniyle söz konusu tutanağın damga vergisine tabi tutulmaması gerektiği görüşündedir. (Özelge)
Buradaki sonuç, bütün uzlaşma veya sulh belgelerinin damga vergisinden istisna olduğu anlamına gelmez. Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tabloda belli para içeren sıradan sulhnameler binde 9,48 oranında; belli para içermeyen sulhnameler ise 2026 yılında 799,80 TL maktu damga vergisine tabidir. Dolayısıyla vergi dışı uygulama, belgenin yalnızca “uzlaşma tutanağı” olarak adlandırılmasına değil, Avukatlık Kanunu m. 35/A’daki bütün şartları taşıyarak ilam niteliği kazanmasına bağlıdır. (Damga Vergisi Kanunu)
Türkiye Barolar Birliğinin açıklamalarına göre tarafların ve her iki taraf avukatının tutanağı birlikte imzalaması, uzlaşmanın tarafların serbestçe tasarruf edebilecekleri bir uyuşmazlığa ilişkin olması ve tutanakta uzlaşmanın konusu, yeri, tarihi ve karşılıklı yükümlülüklerin açıkça gösterilmesi gerekir. Şekil şartlarının bulunmaması halinde belgenin sıradan bir sulhname veya sözleşme olarak değerlendirilmesi ve damga vergisi doğması riski vardır. (35a.barobirlik.org.tr)
Avukatlık Kanunu 35/A Uyarınca Düzenlenen Uzlaşma Tutanağı Damga Vergisine Tabi mi?
Taraflar arasındaki özel hukuk uyuşmazlıkları her zaman dava veya arabuluculuk yoluyla sonuçlandırılmak zorunda değildir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35/A maddesi, tarafların avukatları aracılığıyla dava açılmadan önce veya dava açılmış olmakla birlikte henüz duruşma başlamadan önce uzlaşmalarına imkân vermektedir.
Bu yöntemle düzenlenen uzlaşma tutanağı, gerekli şartları taşıması halinde yalnız taraflar arasında yapılan sıradan bir sulh sözleşmesi niteliğinde değildir. Avukatlık Kanunu’nun açık hükmü gereğince tutanak, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 38 inci maddesi anlamında ilam niteliğindedir.
Ancak uzlaşma tutanağında belirli bir para borcu, ödeme tarihi, faiz şartı, feragat, ibra veya diğer mali yükümlülüklerin yer alması, damga vergisi yönünden tereddüt oluşturabilmektedir.
Gelir İdaresi Başkanlığının 06.04.2026 tarihli özelgesine göre, Avukatlık Kanunu’nun 35/A maddesindeki şartlara uygun olarak düzenlenen uzlaşma tutanağı, ilam niteliğinde belge olması nedeniyle damga vergisine tabi tutulmamalıdır.
Avukatlık Kanunu 35/A Uzlaşması Nedir?
Avukatlık Kanunu’nun 35/A maddesi, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıkları avukatları aracılığıyla anlaşarak sonuçlandırmalarına imkân veren özel bir uzlaşma yöntemidir.
Avukatlar;
- Dava açılmadan önce,
- Dava açılmış ancak henüz duruşma başlamamışken,
- Tarafların kendi iradeleriyle sonuç elde edebilecekleri konularda,
müvekkilleriyle birlikte karşı tarafı uzlaşmaya davet edebilirler.
Uzlaşmanın sağlanması halinde tarafların ve avukatlarının birlikte imzaladığı bir tutanak düzenlenir.
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Yasal dayanak | 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 35/A |
| Süreç yöneticileri | Taraf avukatları |
| Tarafların katılımı | Tutanak taraflarca da imzalanmalıdır |
| Uygulanabileceği zaman | Dava açılmadan önce veya duruşma başlamadan önce |
| Uygulanabileceği uyuşmazlıklar | Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği konular |
| Tutanağın niteliği | İlam niteliğinde belge |
35/A Uzlaşma Tutanağının Hukuki Niteliği Nedir?
Avukatlık Kanunu m. 35/A uyarınca düzenlenen uzlaşma tutanağı, İcra ve İflas Kanunu’nun 38 inci maddesi anlamında ilam niteliğindedir.
Bu nedenle tutanakta kararlaştırılan yükümlülükler yerine getirilmediğinde alacaklı taraf, kural olarak ayrıca bir alacak davası açmadan ilamlı icra yoluna başvurabilir.
| Belge | Hukuki nitelik |
|---|---|
| Sıradan sulh sözleşmesi | Taraflar arasında özel hukuk sözleşmesi |
| İbra veya feragat protokolü | İçeriğine göre özel hukuk sözleşmesi |
| Avukatlık Kanunu m. 35/A tutanağı | İlam niteliğinde belge |
| Mahkeme huzurunda yapılan sulh | İlam mahiyetinde belge |
| Arabuluculuk anlaşma belgesi | İmza ve şerh durumuna göre özel hükümler uygulanır |
35/A tutanağının ilam niteliği kazanabilmesi için kanunda öngörülen şekil ve içerik şartlarının eksiksiz yerine getirilmesi gerekir.
Damga Vergisinde Temel Kural Nedir?
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na göre yalnız Kanuna ekli (1) sayılı tabloda sayılan kâğıtlar damga vergisine tabidir.
Bir belgenin damga vergisine tabi olup olmadığı belirlenirken belgenin başlığı değil, hukuki mahiyeti ve içerdiği hükümler dikkate alınır.
| Damga vergisi unsuru | Açıklama |
|---|---|
| Kâğıt | Yazılıp imzalanan ve bir hususu ispat edebilen belge |
| Hukuki mahiyet | Belgenin başlığından çok içeriği esas alınır |
| Belli para | Belgedeki rakamların meydana getirdiği veya açıkça yazılı parasal tutar |
| Nispi vergi | Belgedeki belli para üzerinden oranla hesaplanır |
| Maktu vergi | Belgenin türüne göre sabit tutarda alınır |
Bu nedenle bir belgenin “tutanak”, “protokol” veya “uzlaşma belgesi” olarak adlandırılması tek başına damga vergisi sonucunu belirlemez.
Sulhnameler Genel Olarak Damga Vergisine Tabi midir?
Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tabloda sulhnameler damga vergisine tabi kâğıtlar arasında sayılmıştır.
2026 yılı uygulamasında:
| Sulhname türü | Damga vergisi |
|---|---|
| Belli para içeren sulhname | Binde 9,48 |
| Belli para içermeyen sulhname | 799,80 TL maktu vergi |
Örneğin taraflar kendi aralarında 2.000.000 TL’lik bir alacağın 1.500.000 TL ödenmesi karşılığında sona erdirileceğine ilişkin sıradan bir sulhname düzenlerse, belgenin hukuki niteliğine ve vergi matrahına göre nispi damga vergisi gündeme gelebilir.
Ancak Avukatlık Kanunu m. 35/A kapsamındaki tutanak, sıradan sulhnameden farklı bir hukuki niteliğe sahiptir.
Damga vergisinden istisna edilen kâğıtlar ve işlemler başlıklı içerikte damga vergisinin kâğıt ve hukuki mahiyet esasına dayanan yapısı ayrıca açıklanmaktadır.
35/A Uzlaşma Tutanağı Neden Damga Vergisine Tabi Değildir?
Gelir İdaresinin görüşüne göre Avukatlık Kanunu m. 35/A’daki şartlarla düzenlenen uzlaşma tutanağı, sıradan bir sözleşme veya sulhname olarak değil, ilam niteliğinde belge olarak değerlendirilmelidir.
Bu nedenle tutanakta;
- Belirli bir para borcu,
- Ödeme tarihi,
- Yasal faiz,
- Feragat,
- İbra,
- Masraf paylaşımı,
gibi hükümler yer alsa bile, belge m. 35/A şartlarına uygun şekilde düzenlenmişse damga vergisine tabi tutulmaz.
| Belgenin niteliği | Damga vergisi sonucu |
|---|---|
| Usulüne uygun 35/A uzlaşma tutanağı | Damga vergisine tabi değildir |
| Tarafların kendi aralarında düzenlediği belli paralı sulhname | Binde 9,48 damga vergisi gündeme gelir |
| Belli para içermeyen sıradan sulhname | Maktu damga vergisi gündeme gelir |
| 35/A başlığı taşıyan ancak şartları eksik belge | Sıradan sözleşme veya sulhname olarak değerlendirilebilir |
| Tutanakta bağımsız başka sözleşmeler bulunması | Her işlem ayrıca incelenmelidir |
Uzlaşma Tutanağında Para Tutarı Bulunması Sonucu Değiştirir mi?
Usulüne uygun m. 35/A uzlaşma tutanağında belli bir para bulunması, tek başına damga vergisi doğurmaz.
Özelgeye konu tutanakta;
- Borçlunun belirli tarihe kadar alacaklıya belirli bir tutar ödemesi,
- Süresinde ödeme yapılmazsa yasal faiz uygulanması,
- Alacaklının kararlaştırılan tutar dışındaki haklarından feragat etmesi,
- Tarafların kendi avukatlık masraflarından sorumlu olması,
kararlaştırılmıştır.
Buna rağmen Gelir İdaresi, belge Avukatlık Kanunu m. 35/A şartlarıyla düzenlendiği ve ilam niteliğinde olduğu için damga vergisi hesaplanmaması gerektiği sonucuna ulaşmıştır.
Dolayısıyla belirleyici unsur para tutarının bulunması değil, belgenin hukuki niteliğidir.
35/A Uzlaşma Tutanağının Şartları Nelerdir?
Damga vergisi uygulanmaması yönündeki özelge sonucundan yararlanabilmek için tutanağın gerçekten Avukatlık Kanunu m. 35/A kapsamında olması gerekir.
Başlıca şartlar şunlardır:
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Uygun zaman | Dava açılmadan önce veya dava açıldıktan sonra duruşma başlamadan önce düzenlenmelidir |
| Tasarruf edilebilir konu | Tarafların kendi iradeleriyle sonuç elde edebilecekleri uyuşmazlık olmalıdır |
| Avukatla temsil | Her iki tarafın da avukatı bulunmalıdır |
| Tarafların katılımı | Tutanak taraflarca da imzalanmalıdır |
| Avukatların imzası | Her iki taraf avukatı tutanağı imzalamalıdır |
| Uzlaşma konusu | Açık ve tereddütsüz şekilde belirtilmelidir |
| Yer ve tarih | Tutanakta bulunmalıdır |
| Karşılıklı yükümlülükler | Ayrıntılı ve uygulanabilir şekilde yazılmalıdır |
| İlam niteliği açıklaması | Tutanağın m. 35/A kapsamında düzenlendiği belirtilmelidir |
Kimlerin İmzası Bulunmalıdır?
Avukatlık Kanunu m. 35/A tutanağında yalnız taraf avukatlarının imzası yeterli değildir. Tarafların da avukatlarıyla birlikte tutanağı imzalaması gerekir.
| İmza durumu | 35/A niteliği |
|---|---|
| Her iki taraf ve her iki taraf avukatı imzalamış | Şart sağlanır |
| Yalnız avukatlar imzalamış | Şart sağlanmayabilir |
| Taraflardan biri imzalamamış | İlam niteliği riske girer |
| Taraflardan birinin avukatı yok | 35/A uygulanamaz |
| Elektronik imza kullanılmış | Geçerlilik ve usul ayrıca değerlendirilmelidir |
İmza eksikliği halinde belge “35/A uzlaşma tutanağı” başlığını taşısa bile ilam niteliği kazanmayabilir.
Duruşma Başladıktan Sonra 35/A Tutanağı Düzenlenebilir mi?
Avukatlık Kanunu m. 35/A, dava açılmış olsa dahi henüz duruşma başlamamış uyuşmazlıkları kapsamaktadır.
Duruşma başladıktan sonra tarafların sulh olmalarına engel bulunmamakla birlikte, düzenlenen belge artık doğrudan m. 35/A kapsamında değerlendirilemeyebilir.
| Süreç aşaması | Değerlendirme |
|---|---|
| Dava açılmadan önce | 35/A uygulanabilir |
| Dava açıldı, duruşma başlamadı | 35/A uygulanabilir |
| İlk duruşma başladı | 35/A şartı yönünden risk oluşur |
| Dava devam ederken mahkemede sulh | Mahkeme sulhü hükümleri uygulanabilir |
| Dava dışında sıradan protokol | Damga vergisi ayrıca değerlendirilir |
Duruşma başladıktan sonra düzenlenecek bir anlaşmanın damga vergisi sonucu, belgenin mahkeme tutanağına geçirilip geçirilmediğine ve hukuki niteliğine göre ayrıca incelenmelidir.
Uzlaşma Konusu Her Uyuşmazlık Olabilir mi?
Hayır. 35/A uzlaşması yalnız tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda uygulanabilir.
Örneğin;
- Ticari alacaklar,
- Sözleşme borçları,
- Kira alacakları,
- Tazminat talepleri,
- Mal tesliminden doğan uyuşmazlıklar,
- Hizmet bedeli alacakları,
uzlaşmaya konu olabilir.
Buna karşılık kamu düzenine ilişkin, tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği veya kanunen sulh olamayacağı konular m. 35/A kapsamında sonuçlandırılamaz.
Tutanakta Hangi Bilgiler Yer Almalıdır?
Sağlıklı bir m. 35/A tutanağında aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır:
| Bilgi | Açıklama |
|---|---|
| Yasal dayanak | 1136 sayılı Kanun m. 35/A |
| Taraf bilgileri | Ad, soyad/unvan, adres ve kimlik bilgileri |
| Avukat bilgileri | Ad, soyad, baro ve sicil bilgileri |
| Uzlaşmanın konusu | Uyuşmazlığın açık tanımı |
| Yer ve tarih | Düzenleme yeri ve tarihi |
| Taraf yükümlülükleri | Ödeme, teslim, feragat ve diğer yükümlülükler |
| Ödeme takvimi | Tarihler ve taksitler |
| Faiz hükümleri | Gecikme halinde uygulanacak faiz |
| Masraf paylaşımı | Avukatlık ve diğer giderler |
| İlam niteliği | İİK m. 38 kapsamında olduğu |
| İmzalar | Taraflar ve avukatlarının imzaları |
| Nüsha sayısı | Kaç nüsha düzenlendiği |
Uzlaşma Tutanağına Kefalet veya Teminat Eklenirse Ne Olur?
Tutanakta yalnız uzlaşmanın gerektirdiği ödeme, feragat ve ibra hükümlerinin bulunmasıyla, bağımsız bir kefalet veya teminat işleminin bulunması aynı şey değildir.
Örneğin borcun ödenmesini güvence altına almak amacıyla üçüncü bir kişinin müteselsil kefil olarak tutanağı imzalaması halinde, kefalet işleminin damga vergisi yönünden ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.
| Ek hüküm | Damga vergisi riski |
|---|---|
| Ödeme tarihi | Uzlaşmanın parçasıdır |
| Gecikme faizi | Uzlaşmanın parçası olabilir |
| Alacaklının feragati | Uzlaşmanın parçasıdır |
| Tarafların karşılıklı ibrası | Uzlaşmanın parçasıdır |
| Üçüncü kişinin kefaleti | Ayrı işlem olarak değerlendirilebilir |
| Taşınmaz satış vaadi | Ayrı sözleşme niteliği taşıyabilir |
| Rehin veya teminat | Ayrı damga vergisi analizi gerekebilir |
| Yeni kira sözleşmesi | Ayrı hukuki işlem olabilir |
Damga Vergisi Kanunu uyarınca bir kâğıtta birbirinden tamamen ayrı birden fazla işlem bulunması halinde, her işlem yönünden ayrıca vergi doğup doğmadığı incelenmelidir.
Uzlaşma Tutanağı Noterde Düzenlenmek Zorunda mıdır?
Avukatlık Kanunu m. 35/A tutanağının ilam niteliği kazanması için noter onayı öngörülmemiştir.
Tutanağın;
- Taraflar,
- Taraf avukatları,
tarafından kanundaki şartlara uygun şekilde birlikte imzalanması yeterlidir.
Noter tasdiki, mahkeme onayı veya ayrıca icra edilebilirlik şerhi alınması genel olarak m. 35/A’nın kanuni unsurları arasında değildir.
Ancak tutanak içinde noter şekline tabi bir işlem bulunuyorsa o işlem yönünden özel şekil şartları ayrıca uygulanır.
Tutanak Doğrudan İcraya Konulabilir mi?
M. 35/A şartlarına uygun tutanak, İcra ve İflas Kanunu m. 38 anlamında ilam niteliğinde olduğundan yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde ilamlı icra takibine konu edilebilir.
Örneğin borçlu kararlaştırılan ödeme tarihinde borcunu ödemezse alacaklı, tutanağa dayanarak ilamlı icra yoluna başvurabilir.
Ancak icra aşamasında;
- Borcun muaccel olması,
- Ödeme tarihinin gelmiş olması,
- Tutanaktaki edimin açık ve belirlenebilir olması,
- Şarta bağlı hükümlerin gerçekleşmiş olması,
gibi hususlar önem taşır.
35/A Tutanağı ile Arabuluculuk Anlaşma Belgesi Aynı mıdır?
Hayır. Her iki belge de belirli şartlarla ilam niteliğinde olabilse de hukuki dayanakları ve düzenlenme süreçleri farklıdır.
| 35/A uzlaşması | Arabuluculuk |
|---|---|
| Avukatlık Kanunu’na dayanır | Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na dayanır |
| Her iki tarafın avukatla temsili gerekir | Tarafların avukatla temsili her durumda zorunlu değildir |
| Süreci taraf avukatları yürütür | Süreci arabulucu yürütür |
| Taraflar ve avukatlar imzalar | İmza yapısına göre ilam niteliği değişebilir |
| İİK m. 38 anlamında ilam niteliğindedir | Kanundaki şartlara göre ilam niteliği kazanır |
Bu özelgenin sonucu arabuluculuk anlaşma belgelerine doğrudan uygulanmamalıdır.
Sıradan Sulhname ile 35/A Tutanağı Arasındaki Damga Vergisi Farkı
Örneğin taraflar arasında 2.000.000 TL tutarında bir alacak uyuşmazlığı bulunduğunu varsayalım.
Sıradan Sulhname Düzenlenmesi
Tarafların avukatları ve m. 35/A usulü dışında kendi aralarında belli para içeren bir sulhname düzenlemesi halinde:
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Sulhnameye esas belli para | 2.000.000 TL |
| Damga vergisi oranı | Binde 9,48 |
| Hesaplanan damga vergisi | 18.960 TL |
Matrahın hangi tutar olacağı belgedeki hükümler ve belli para kavramı dikkate alınarak ayrıca belirlenmelidir.
Usulüne Uygun 35/A Tutanağı Düzenlenmesi
Aynı uyuşmazlığın Avukatlık Kanunu m. 35/A’daki bütün şartlar sağlanarak sonuçlandırılması halinde:
| Açıklama | Sonuç |
|---|---|
| Belgenin niteliği | İlam niteliğinde uzlaşma tutanağı |
| Belirli para bulunması | Sonucu değiştirmez |
| Damga vergisi | Hesaplanmaz |
| Ayrı mahkeme kararı | Gerekmez |
| İlamlı icra | Şartları varsa mümkündür |
Örnek 1: Alacağın Taksitlerle Ödenmesi
Taraflar ve avukatları m. 35/A kapsamında uzlaşarak 1.200.000 TL borcun dört taksitte ödenmesini kararlaştırmıştır.
Tutanakta;
- Taksit tarihleri,
- Taksit tutarları,
- Gecikme halinde faiz,
- Borcun tamamı ödendiğinde alacaklının ibra vereceği,
belirtilmiştir.
Tutanak taraflar ve avukatlarınca imzalanmış ve diğer kanuni şartlar sağlanmıştır.
Bu belge, ilam niteliğinde m. 35/A tutanağı olduğundan damga vergisine tabi tutulmaz.
Örnek 2: Avukatlardan Birinin İmzasının Bulunmaması
Taraflar bir ödeme protokolü düzenlemiş, ancak yalnız alacaklının avukatı belgeyi imzalamıştır.
| Unsur | Durum |
|---|---|
| Her iki tarafın imzası | Var |
| Her iki avukatın imzası | Yok |
| M. 35/A şartı | Eksik |
| İlam niteliği | Tartışmalı |
| Damga vergisi | Sulhname veya sözleşme olarak doğabilir |
Belgenin başlığında “35/A Uzlaşma Tutanağı” yazması eksik imzayı telafi etmez.
Örnek 3: Duruşma Başladıktan Sonra Düzenlenen Protokol
Taraflar dava açıldıktan ve ilk duruşma yapıldıktan sonra kendi aralarında belirli para içeren bir sulh protokolü düzenlemiştir.
Bu belge doğrudan m. 35/A kapsamına girmeyebilir. Protokol mahkemeye sunulup mahkeme tutanağına geçirilmezse sıradan sulhname olarak damga vergisi yönünden değerlendirilmesi gerekebilir.
Örnek 4: Belli Para İçermeyen Sıradan Sulhname
Taraflar parasal bir tutar yazmadan, karşılıklı olarak belirli taleplerinden vazgeçtiklerini içeren sıradan bir sulhname düzenlemiştir.
Bu belge m. 35/A şartlarını taşımıyorsa 2026 yılında belli para içermeyen sulhnameler için belirlenen 799,80 TL maktu damga vergisi gündeme gelebilir.
Örnek 5: Tutanakta Üçüncü Kişinin Kefaleti
Borçlunun 1.000.000 TL borcu ödemesi kararlaştırılmış ve borçlunun ortağı tutanağı müteselsil kefil olarak imzalamıştır.
Uzlaşmanın kendisi m. 35/A kapsamında damga vergisine tabi olmayabilir. Ancak üçüncü kişinin kefalet taahhüdü, bağımsız hukuki işlem niteliği taşıyabileceğinden kefalet yönünden ayrıca damga vergisi analizi yapılmalıdır.
Damga Vergisi Beyannamesi Verilecek mi?
Tutanak usulüne uygun m. 35/A tutanağıysa ve içinde ayrıca damga vergisine tabi bağımsız bir işlem yoksa bu tutanak nedeniyle damga vergisi hesaplanmaz ve damga vergisi beyannamesine konu edilmez.
Ancak;
- Tutanak m. 35/A şartlarını taşımıyorsa,
- Belge sıradan sulhname niteliğindeyse,
- Bağımsız kefalet, teminat veya başka sözleşme içeriyorsa,
damga vergisi yükümlülüğü ayrıca değerlendirilmelidir.
Muhasebe ve Belge Düzeninde Nelere Dikkat Edilmelidir?
Uzlaşma tutanağı bir ticari işletmenin alacağı veya borcuyla ilgiliyse, muhasebe kayıtlarında tutanağın ekonomik sonuçları ayrıca dikkate alınmalıdır.
| İşlem | Muhasebe yönünden değerlendirme |
|---|---|
| Alacağın bir bölümünden vazgeçilmesi | Değersiz/vazgeçilen alacak hükümleri ayrıca incelenir |
| Borcun bir bölümünün silinmesi | Borçlu yönünden gelir veya özel fon hükümleri gündeme gelebilir |
| Faiz ödenmesi | Finansman gideri veya gelir olarak izlenebilir |
| Avukatlık ücreti | Belge ve stopaj şartlarıyla giderleştirilebilir |
| Damga vergisi | Usulüne uygun m. 35/A tutanağında hesaplanmaz |
| Taksitli ödeme | Borç ve alacak hesaplarında takip edilir |
Damga vergisinin bulunmaması, uzlaşmanın gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV veya muhasebe sonuçlarının da bulunmadığı anlamına gelmez.
Avukatlara ödenen vekâlet ücretlerinde vergilendirme ve tevkifat uzlaşma sürecindeki avukatlık ücretleri bakımından ayrıca dikkate alınmalıdır.
Uygulamada Yapılan Başlıca Hatalar
| Hata | Vergisel veya hukuki risk |
|---|---|
| Belgenin başlığına 35/A yazmanın yeterli olduğunu düşünmek | İlam niteliği ve vergi avantajı kaybedilebilir |
| Taraflardan birinin avukatının bulunmaması | 35/A uygulanamaz |
| Tarafların tutanağı imzalamaması | Şekil şartı ihlal edilir |
| Duruşma başladıktan sonra belgeyi 35/A kapsamında düzenlemek | Belgenin niteliği tartışmalı hale gelir |
| Uyuşmazlık konusunu açık yazmamak | İcra aşamasında sorun doğar |
| Ödeme tarihlerini belirsiz bırakmak | Edimin icrası güçleşir |
| Ayrı kefalet ve teminat işlemlerini incelememek | Eksik damga vergisi riski doğar |
| Sıradan sulhnameyi vergisiz kabul etmek | Vergi ziyaı ve ceza riski oluşur |
| Arabuluculuk belgesiyle 35/A tutanağını karıştırmak | Yanlış damga vergisi sonucu doğabilir |
| Özelgeyi bütün uzlaşma belgelerine uygulamak | Somut olay ve şekil şartları gözden kaçırılır |
35/A Uzlaşma Tutanağı Kontrol Listesi
| Kontrol sorusu | Açıklama |
|---|---|
| Dava açılmadan önce veya duruşma başlamadan önce mi düzenlendi? | Zaman şartı kontrol edilmelidir |
| Uyuşmazlık tarafların tasarruf edebileceği bir konu mu? | Kamu düzenine ilişkin konular ayrılmalıdır |
| Her iki tarafın avukatı var mı? | Avukatsız 35/A uzlaşması olmaz |
| Taraflar ve avukatlar birlikte imzaladı mı? | Dört imza grubu kontrol edilmelidir |
| Uzlaşma konusu açık mı? | Uyuşmazlık tereddütsüz tanımlanmalıdır |
| Yer ve tarih yazılı mı? | Kanuni içerik şartıdır |
| Karşılıklı yükümlülükler belirli mi? | Ödeme ve teslim şartları açık olmalıdır |
| İlam niteliği belirtilmiş mi? | İİK m. 38 bağlantısı gösterilmelidir |
| Bağımsız kefalet veya teminat var mı? | Ayrı damga vergisi analizi yapılmalıdır |
| Tutanak ve vekâletnameler muhafaza ediliyor mu? | İspat ve icra için saklanmalıdır |
Sonuç
Avukatlık Kanunu’nun 35/A maddesinde öngörülen bütün şartlara uygun olarak düzenlenen uzlaşma tutanağı, İcra ve İflas Kanunu’nun 38 inci maddesi anlamında ilam niteliğindedir.
Gelir İdaresi Başkanlığının 06.04.2026 tarihli özelgesine göre bu nitelikteki uzlaşma tutanağı, belirli bir para borcu, ödeme tarihi, faiz veya feragat hükümleri içerse dahi damga vergisine tabi tutulmamalıdır.
Ancak bu sonuç bütün uzlaşma, protokol ve sulhnameler için geçerli değildir. Avukatlık Kanunu m. 35/A’nın zaman, konu, temsil, içerik ve imza şartlarını taşımayan belgeler sıradan sulhname veya sözleşme olarak değerlendirilebilir.
Sıradan belli paralı sulhnameler binde 9,48 oranında; belli para içermeyen sulhnameler ise 2026 yılında 799,80 TL maktu damga vergisine tabidir.
Bu nedenle vergi dışı uygulama için belgenin başlığına değil, gerçekten Avukatlık Kanunu m. 35/A şartlarıyla düzenlenip ilam niteliği kazanıp kazanmadığına bakılmalıdır.
Yasal Dayanak Tablosu
| Mevzuat | Madde veya bölüm | Düzenlemenin konusu | Yazıyla ilgisi |
|---|---|---|---|
| 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu | Madde 1 | Damga vergisine tabi kâğıtlar | Yalnız (1) sayılı tabloda yer alan kâğıtların damga vergisine tabi olmasını düzenler |
| 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu | Madde 3 | Damga vergisinin mükellefi | Kâğıtları imzalayanların vergi sorumluluğunu düzenler |
| 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu | Madde 4 | Kâğıdın mahiyetinin belirlenmesi | Belgenin başlığı yerine hukuki içeriğinin dikkate alınmasının dayanağıdır |
| 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu | Madde 6 | Bir kâğıtta birden fazla işlem | Uzlaşma tutanağında bağımsız kefalet veya başka sözleşme bulunması halinde uygulanabilir |
| 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu | Madde 10 | Nispi ve maktu vergi ile belli para | Sulhnamelerde vergi matrahının belirlenmesi bakımından önemlidir |
| Damga Vergisi Kanunu (1) Sayılı Tablo | I/A-1 | Belli para içeren mukavelenameler | M. 35/A kapsamı dışında kalan sözleşmelerde dikkate alınır |
| Damga Vergisi Kanunu (1) Sayılı Tablo | I/A-4 | Belli para içeren tahkimname ve sulhnameler | Sıradan belli paralı sulhnamelerin binde 9,48 vergiye tabi olmasının dayanağıdır |
| Damga Vergisi Kanunu (1) Sayılı Tablo | I/B-2 | Belli para içermeyen sulhnameler | Belli para içermeyen sulhnamelerde maktu verginin dayanağıdır |
| Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği | Seri No: 71 | 2026 yılı maktu damga vergisi tutarları | Belli para içermeyen sulhnameler için 799,80 TL tutarı belirler |
| 1136 sayılı Avukatlık Kanunu | Madde 35/A | Avukatların uzlaşma sağlama yetkisi | Tutanak düzenleme şartlarını ve ilam niteliğini düzenler |
| 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu | Madde 38 | İlam mahiyetindeki belgeler | M. 35/A tutanağının ilamlı icraya konu olmasının dayanağıdır |
| Türkiye Barolar Birliği Uzlaşma Sağlama Düzenlemeleri | Uzlaşma tutanağı hükümleri | Tutanağın içeriği, imzalar ve süreç esasları | M. 35/A tutanağının usulüne uygun düzenlenmesinde dikkate alınır |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 369 | Yanılma ve idari görüşe uygun işlem | Mükellefin idarenin yazılı görüşüne uygun davranmasının sonuçları bakımından önemlidir |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 413 | Özelge talep hakkı | Tereddütlü damga vergisi işlemlerinde yazılı izahat alınmasının dayanağıdır |
Not
Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.
Kaynak: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/438/ozelge/38910
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.
Topluluktan İlgili Sorular
✓ Seri:B SIra No:20
Şirketim adına alınan yeni ticari aracın yakıt, bakım ve sigorta giderlerini KDV dahil mi, hariç mi gider yazabilirim?
Limited şirket olarak bilançomuzdaki kripto varlıklar, 11.06.2026 tarihli 7518 sayılı Kanun sonrası nasıl beyan sureci nasil yonetilmeli?
Kripto varlık alım satımı yapan şahıs işletmem, 11.06.2026 tarihli 7518 Sayılı Kanun sonrası SPK lisansı almalı sureci nasil yonetilmeli?
Restoranımda garson adisyonsuz servis yapıp parayı elden aldı, bu kayıt dışı hasılatı nasıl muhasebeleştirip beyan etmeliyim?