Giriş
27 Haziran 2026 tarihli ve 33293 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 32) ile suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesine yönelik yükümlülükler kapsamında önemli düzenlemeler yapılmıştır. Tebliğ, özellikle finansal kuruluş tanımını güncellemekte ve Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin pasaport kullanarak uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri kabul edilmesine ilişkin yeni esaslar getirmektedir. Bu makalede, söz konusu değişikliklerin içeriği, yürürlük tarihi, vergi ve muhasebe açısından etkileri ile uygulamada dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınacaktır.
Düzenlemenin İçeriği
Tebliğ ile 30/4/2021 tarihli ve 31470 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19) üzerinde iki temel değişiklik yapılmıştır:
- Madde 1 – Finansal kuruluş tanımının değiştirilmesi: Tebliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi değiştirilerek “finansal kuruluş” tanımı, Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine İlişkin Yükümlülükler Hakkında Yönetmelik’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde sayılan yükümlüleri kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmiştir.
- Madde 2 – Yeni madde eklenmesi (4/C): Tebliğe “Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin genel esaslar” başlıklı 4/C maddesi eklenmiştir. Bu madde kapsamında:
- Yükümlüler, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespitini, ICAO 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliği bulunan pasaport kullanarak uzaktan yapabilecektir.
- Uzaktan kimlik tespiti, özel eğitimli personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilecek; canlılık testi ve fotoğraf karşılaştırma amacıyla yapay zekâ temelli uygulamalar kullanılabilecektir.
- Pasaportun yongasındaki bilgiler, pasaport üzerindeki bilgilerle NFC ile doğrulanacak; doğrulama yapılamazsa iş ilişkisi tesis edilemeyecektir.
- Adres bilgisi, yerleşim yeri belgesi, fatura veya kamuya açık veri tabanlarından en geç üç ay içinde teyit edilmek zorundadır. Adres teyidi yapılmadan para transferi ve nakit çekim yapılamaz.
- Teknik veriler (IP, cihaz kimliği, coğrafi konum vb.) risk temelli değerlendirilecek; şüpheli durumda süreç sonlandırılacaktır.
- Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin temsilcisi olan yabancı uyruklu kişilerin kimlik tespiti de aynı esaslara tabidir.
- Yükümlüler, riskli ülke vatandaşlarını bu yöntemle müşteri kabul edemez; bir ay içinde alınan tedbirleri Başkanlığa bildirmek zorundadır.
- Bu yöntemle edinilen müşteriler yüksek risk grubunda değerlendirilir ve hesaba sadece yurt dışındaki kendi hesaplarından para transferine izin verilir.
Yürürlük ve Yürütme
Tebliğ, 27 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütmektedir. Değişiklikler, yayımlandığı tarih itibarıyla uygulanmaya başlanmış olup, yükümlülerin bu tarihten itibaren yeni düzenlemelere uyum sağlaması gerekmektedir.
Resmî Gazete'de yayımlanan orijinal metne buradan ulaşabilirsiniz.
Vergi ve Muhasebe Açısından
Bu tebliğ, doğrudan vergi veya muhasebe kayıt düzenine ilişkin bir değişiklik getirmemekle birlikte, dolaylı etkileri bulunmaktadır:
- Müşteri tanıma ve belge düzeni: Yabancı uyruklu kişilerin uzaktan kimlik tespiti ile müşteri kabulü, finansal kuruluşlar ve diğer yükümlüler açısından belge saklama ve raporlama yükümlülüklerini artırmaktadır. Bu belgeler, vergi incelemelerinde delil olarak kullanılabileceğinden, muhasebe kayıtlarının bu belgelerle uyumlu olması önemlidir.
- Vergi mükellefiyeti tespiti: 4/C maddesinin dördüncü fıkrasına göre, uzaktan kimlik tespiti yapılan kişinin Türk vatandaşlığı kazanması veya vergi mükellefiyeti tesis edilmesi halinde, kimlik kartı örneği veya vergi kimlik numarası elektronik ortamda alınarak müşteri bilgileriyle ilişkilendirilir. Bu durum, vergi mükellefiyetinin doğru tespiti ve raporlanması açısından kritiktir.
- KDV ve diğer vergiler: Yabancı uyruklu kişilere sunulan hizmetlerde KDV oranı genel olarak %20’dir (eski %18 oranı geçerli değildir). Ancak bu tebliğ, vergi oranlarını değiştirmemekte, sadece kimlik tespiti sürecine ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.
- Stok değerleme: Bu tebliğin stok değerleme yöntemleriyle (FIFO, ağırlıklı ortalama) bir ilgisi bulunmamaktadır. LIFO yöntemi Türk mevzuatında yasaktır.
Detaylı mevzuat bilgisi için Mevzuat sayfamızı ziyaret edebilir, uygulama araçlarına buradan ulaşabilirsiniz.
Dikkat Edilecekler
- Uyum programı: Yükümlüler, risk yönetimi ve izleme faaliyetlerine ilişkin bir uygulama rehberi oluşturmak ve bu rehberi bir ay içinde Başkanlığa bildirmek zorundadır.
- Riskli ülkeler: Riskli olarak belirlenen ülkelerin vatandaşları, pasaportla uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilemez. Yükümlüler, riskli ülke listelerini güncel tutmalıdır.
- Adres teyidi: Adres bilgisi en geç üç ay içinde teyit edilmelidir; aksi halde para transferi ve nakit çekim işlemleri yapılamaz.
- Yüksek risk grubu: Bu yöntemle edinilen müşteriler yüksek risk grubunda değerlendirilir ve sürekli izlemeye tabi tutulur.
- Yapay zekâ kullanımı: Canlılık testi ve fotoğraf karşılaştırma amacıyla yapay zekâ temelli uygulamalar kullanılabilir, ancak bu uygulamalar 4 üncü maddenin dokuzuncu fıkrasındaki şartları sağlamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Finansal kuruluş tanımındaki değişiklik hangi yükümlüleri kapsıyor?
Değişiklikle birlikte finansal kuruluş tanımı, Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine İlişkin Yükümlülükler Hakkında Yönetmelik’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde sayılan tüm yükümlüleri kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bu kapsamda bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri, faktoring şirketleri, finansal kiralama şirketleri, para piyasası işletmeleri ve benzeri kuruluşlar yer almaktadır.
Uzaktan kimlik tespitinde hangi pasaportlar kullanılabilir?
Yalnızca Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 sayılı standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliği olan pasaportlar kullanılabilir. Pasaportun yongasında yer alan kimlik bilgileri, NFC ile doğrulanmak zorundadır.
Adres teyidi yapılmazsa ne olur?
Adres teyidi yapılmadan para transferi ve nakit çekim işlemleri gerçekleştirilemez. Yükümlüler, adres bilgisini en geç üç ay içinde teyit etmekle yükümlüdür. Teyit edilememesi halinde, müşteri ile iş ilişkisi sonlandırılabilir.
Bu düzenleme vergi mükellefiyetini nasıl etkiler?
Uzaktan kimlik tespiti yapılan kişinin Türk vatandaşlığını kazanması veya vergi mükellefiyeti tesis edilmesi halinde, kimlik kartı örneği veya vergi kimlik numarası elektronik ortamda alınarak müşteri bilgileriyle ilişkilendirilir. Bu, vergi mükellefiyetinin doğru tespiti ve raporlanması açısından önemlidir.
Yükümlüler hangi risk yönetimi tedbirlerini almalıdır?
Yükümlüler, risklerin tanımlanması, derecelendirilmesi, izlenmesi ve azaltılmasına yönelik gerekli tedbirleri almak ve bir uygulama rehberi oluşturmak zorundadır. Ayrıca, riskli ülke vatandaşlarını bu yöntemle müşteri kabul edemez ve bir ay içinde alınan tedbirleri Başkanlığa bildirmelidir.
Sonuç
27 Haziran 2026 tarihli MASAK Tebliği (Sıra No: 32), finansal kuruluş tanımını güncelleyerek ve yabancı uyruklu gerçek kişilerin pasaportla uzaktan kimlik tespiti sürecini düzenleyerek suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesine yönelik mevzuatı güçlendirmiştir. Yükümlülerin, bu düzenlemelere uyum sağlamak için gerekli altyapıyı kurmaları, personel eğitimlerini tamamlamaları ve risk yönetimi prosedürlerini güncellemeleri büyük önem taşımaktadır. Tebliğin doğrudan vergi ve muhasebe kayıt düzenine etkisi sınırlı olmakla birlikte, belge düzeni ve müşteri tanıma süreçlerindeki değişiklikler dolaylı olarak muhasebe uygulamalarını etkileyecektir.