Giriş
24 Haziran 2026 tarihli ve 33290 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Ticaret Bakanlığı tarafından çıkarılmıştır. Düzenleme, laboratuvar ortamında üretilen (sentetik) kıymetli taşların ticaretinde etiketleme ve ayrıştırma zorunluluğu getirerek tüketicinin doğru bilgilendirilmesini ve sektörde haksız rekabetin önlenmesini amaçlamaktadır. Bu yazıda değişikliğin tam kapsamını, yürürlük durumunu ve vergi/muhasebe açısından dikkat edilmesi gereken noktaları ele alıyoruz.
Yönetmelik Değişikliğinin İçeriği
Yönetmelikle, 14/4/2021 tarihli ve 31454 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 11'inci maddesinin ikinci fıkrasına (e) bendi eklenmiştir. Yeni bent iki temel yükümlülük getirir:
1) Etiketleme (Zorunlu İbare) Yükümlülüğü
Laboratuvar ortamında üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taş ürünleri; "sentetik", "laboratuvar üretimi", "yapay üretim" veya Bakanlıkça uygun görülen benzer ibarelerden en az biri ile tanımlanmadan satışa sunulamaz. Bu ibarenin etiket, ürün sertifikası, fatura, internet sayfası, reklam ve tanıtım materyallerinde tüketicinin kolaylıkla görebileceği şekilde açıkça yer alması zorunludur.
2) Ayrıştırma (Ayrı Satış) Yükümlülüğü
Sentetik/laboratuvar üretimi taşlar ile doğal kıymetli taşlar, tüketiciyi yanıltmayacak biçimde ayrı sunulmak zorundadır:
- Fiziki mağazalarda: Vitrinlerde ve satış alanlarında ayrı bölümlerde,
- İnternet satışlarında: Ayrı kategorilerde satışa sunulur.
Resmî tam metne Resmî Gazete'nin 24 Haziran 2026 tarihli sayısından; sitemizdeki mevzuat kaydına ise bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
Yürürlük ve Yürütme
Yönetmeliğin 2'nci maddesi uyarınca değişiklik, yayımı tarihi olan 24 Haziran 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir; ayrı bir geçiş/uyum süresi tanınmamıştır. 3'üncü madde gereğince hükümleri Ticaret Bakanı yürütür. Bu nedenle işletmelerin etiket, fatura ve internet içeriklerini bu tarihten itibaren uyumlu hâle getirmesi gerekir.
Vergi Mevzuatı Açısından Değerlendirme
Katma Değer Vergisi (KDV)
Türkiye'de genel KDV oranı %20'dir (1 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki listelerde indirimli orana tabi tutulmayan teslimler için). Kıymetli taş ve kuyum ticaretinde ise KDV uygulamasının kendine özgü kuralları bulunur:
- İstisna: Kıymetli taşların (elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet, inci vb.) borsada işlem görmesi gibi şartlarla teslimleri, KDV Kanunu'nun 17/4-g maddesi kapsamında istisna olabilir.
- Özel matrah: Külçe altın ve kıymetli taş içeren kuyum ürünlerinde, KDV Kanunu'nun 23'üncü maddesi uyarınca matrahtan kıymetli maden/taş bedeli düşülerek yalnızca işçilik ve kâr üzerinden KDV hesaplanabilir.
- Yeni düzenlemenin etkisi: Etiketleme zorunluluğu, ürünün doğal mı yoksa sentetik mi olduğunun belgede netleşmesini sağlar. Bu netlik, ürünün istisna/özel matrah kapsamına girip girmediğinin doğru değerlendirilmesini kolaylaştırır. Sentetik taşların bu istisnalardan yararlanıp yararlanamayacağı, ürünün niteliğine ve ilgili tebliğ düzenlemelerine göre belirlenmelidir.
Gelir/Kurumlar Vergisi ve Stok Değerleme
Sentetik taşların maliyeti doğal taşlara göre genellikle daha düşüktür; bu nedenle stok değerlemesi ve satış hasılatı, matrahı doğrudan etkiler. Vergi Usul Kanunu uyarınca işletmeler stoklarını maliyet bedeliyle değerler; emtia için kabul gören yöntemler fiili (gerçek) maliyet, ilk giren ilk çıkar (FİFO) ve ağırlıklı ortalama maliyet yöntemleridir. LİFO (son giren ilk çıkar) yöntemi Türk vergi mevzuatında kabul edilmemektedir. Doğal ve sentetik taşların maliyet ve satış kayıtlarının ayrıştırılması, matrahın doğru hesaplanması açısından önemlidir.
Muhasebe Uygulamaları ve Raporlama
- Hesap planı: Sentetik kıymetli taşlar için ayrı bir stok alt hesabı açılması izlenebilirliği artırır (örn. "153 Ticari Mallar" altında ayrı bir alt kırılım).
- Belge düzeni: Etiketteki ibarenin faturaya da yansıtılması, hem yönetmelik uyumu hem de vergi incelemelerinde ispat açısından gereklidir.
- Etiketleme maliyetleri: Etiket baskısı, sertifikasyon ve ilgili işçilik giderleri, niteliğine göre pazarlama-satış-dağıtım giderleri içinde muhasebeleştirilir.
- Raporlama: Sentetik taş stoklarının miktar ve değerinin finansal tablo dipnotlarında ayrıca açıklanması, denetim sürecinde şeffaflık sağlar.
Sektörel Etkiler ve Yapılması Gerekenler
- Etiket ve sertifikaları zorunlu ibarelerle güncelleyin.
- Fatura ve internet içeriklerinde (e-ticaret kategorileri dâhil) ürün niteliğini açıkça belirtin.
- Mağaza düzeninde doğal ve sentetik taşları ayrı vitrin/bölümlere; internette ayrı kategorilere taşıyın.
- Stok ve muhasebe yazılımını iki ürün grubunu ayrıştıracak şekilde yapılandırın.
- KDV ve özel matrah uygulaması için mali müşavirinizden görüş alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kuyum Ticareti Yönetmeliği değişikliği ne zaman yürürlüğe girdi?
Değişiklik, 24 Haziran 2026 tarihli ve 33290 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve aynı gün (yayımı tarihinde) yürürlüğe girmiştir; ayrı bir geçiş süresi tanınmamıştır.
Hangi ürünler için etiketleme zorunlu?
Laboratuvar ortamında üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taşlar için zorunludur. Bu ürünler "sentetik", "laboratuvar üretimi", "yapay üretim" veya Bakanlıkça uygun görülen benzer ibarelerden en az biriyle etiket, sertifika, fatura, internet sayfası ve reklamlarda açıkça tanımlanmalıdır.
Sentetik ve doğal taşlar aynı vitrinde satılabilir mi?
Hayır. Fiziki satış yerlerinde vitrin ve satış alanlarında ayrı bölümlerde, internet satışlarında ise ayrı kategorilerde sunulması zorunludur.
Kıymetli taş tesliminde KDV oranı nedir?
Genel KDV oranı %20'dir. Ancak kıymetli taşların borsada işlem görmesi şartıyla teslimlerinde KDV Kanunu 17/4-g istisnası ve kuyum ürünlerinde 23'üncü madde kapsamında özel matrah uygulaması gibi sektöre özgü kurallar dikkate alınmalıdır.
LİFO yöntemiyle stok değerlemesi yapılabilir mi?
Hayır. Türk vergi mevzuatında LİFO kabul edilmemektedir. Emtia stoklarında fiili maliyet, FİFO ve ağırlıklı ortalama maliyet yöntemleri kullanılabilir.
Sonuç
Düzenleme, sentetik kıymetli taşların ticaretinde etiketleme ve ayrıştırma yükümlülükleri getirerek tüketici güvenini ve sektörde adil rekabeti güçlendirmektedir. İşletmelerin 24 Haziran 2026'dan itibaren etiket, fatura, internet içerik ve mağaza düzenini uyumlu hâle getirmesi; muhasebe ve KDV uygulamalarını ürün niteliğine göre doğru kurgulaması gerekir. Güncel mevzuat takibini mevzuat sayfamızdan sürdürebilirsiniz.