Giris
Millî Savunma Bakanlığı tarafindan 30 Haziran 2026 tarihli ve 33296 sayili Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ ile, 5201 sayılı Kanun gereğince kontrole tâbi tutulacak harp araç ve gereçleri ile silah, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalar, askerî patlayıcı maddeler ve bunlara ait teknolojilere ilişkin 2026 Yılı Kontrole Tâbi Malzeme Listesi güncellenmiştir. Bu Tebliğ, savunma sanayii alanında faaliyet gösteren üreticiler, ihracat ve ithalat yapan şirketler ile bu alanlarda müşavirlik hizmeti veren mali müşavirler açısından izin süreçlerinin doğru yönetilmesi bakımından önem taşımaktadır. Tebliğ metnine Resmî Gazete üzerinden Resmi Gazete aracılığıyla ulaşılabilmektedir.
Duzenlemenin Icerigi
Tebliğin 1 inci maddesi ile “Kontrole Tabi Liste” kapsamındaki kalemlerin üretilmesi, ihracatı ve ithalatına ilişkin izin işlemlerinin usulü belirlenmekte, ayrıca uluslararası kontrol rejimleriyle bağlantı kurulmaktadır. Buna göre:
- Kontrole Tabi Liste kapsamındaki kalemlerin üretilmesi, ihracatı ve ithalatına ilişkin izin işlemleri Millî Savunma Bakanlığı sorumluluğunda ve bilgisi dahilinde yürütülecektir.
- Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi Ek Listesi (MTCR Annex) ile Wassenaar Düzenlemesi Mühimmat Listesi kapsamındaki kalemlerin ihracat ve ithalatına ilişkin izin işlemleri de aynı şekilde Millî Savunma Bakanlığı sorumluluğunda ve bilgisi dahilinde gerçekleştirilecektir.
Kontrole Tabi Liste, temel olarak üç ana gruba ayrılmaktadır: (a) namlulu silahlar, (b) taktik araçlar ve sistemleri, (c) askerî mühimmat, patlayıcılar ve piroteknik malzeme. Kaynak metnin ilgili bölümünde özellikle aşağıdaki kalemler vurgulanmaktadır:
Namlulu silahlar (a bendi)
- Her çap ve model ateşli yivli setli tabancalar, makineli tabancalar ve bunların ana parçaları (susturucu, gövde/çerçeve, sürgü/kapak takımı/üst gövde, namlu, toplu tabancalar için top/hazne/silindir, mekanizma ana parçaları ile komplesi, tetik tertibatı) ile balistik önemi haiz parçaları (ateşleme iğnesi, mekanizma dip tablası, tırnak, çıkarıcı, namlu) kontrole tabidir.
- Her çap ve model tek veya otomatik atışlı yivli setli tüfekler, keskin nişancı tüfekleri, yivli setli av tüfekleri ile bunların ana parçaları [susturucu, gövde/çerçeve, kapak takımı/üst gövde, namlu, mekanizma ana parçaları ile komplesi, şarjör komplesi (yivli setli av tüfekleri şarjörü hariç) ve tetik tertibatı] ile balistik önemi haiz parçalar (ateşleme iğnesi, mekanizma dip tablası, tırnak, çıkarıcı, namlu) liste kapsamındadır.
- Bombaatarlar (roket fırlatıcılar, alev atıcılar, el bombası atıcılar, torpil tüpleri, gaz, duman, sis, ses ve ışık fişeği atıcılar) ve bunların ana parçaları (namlu, tetik tertibatı, gövde, nişangâh/optik nişangâh, ateşleme iğnesi, tambur) yer almaktadır.
- Yivli ve yivsiz her çap ve model havanlar ve bunların namlu, nişangâh ve ateşleme iğneleri; hafif ve ağır toplar, obüsler ve bunların ana parçaları (namlu, kama/mekanizma, kama payı ve ateşleme iğneleri) ile bu silahlarda kullanılan namlucuk aparatları kapsam içindedir.
- Bir hedefi tahrip etmek veya görevi iptal etmek amacıyla özel olarak tasarlanmış “Lazer” sistemleri, parçacık ışın sistemleri, yüksek güçlü RF sistemleri ve kinetik enerji silah sistemleri kontrole tabidir.
- Listede yer alan taktik araçlar, hava araçları ile su üstü ve su altı savaş gemilerine takılan her türlü silah ve karşı tedbir sistemleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir.
Bu bölümde önemli bir istisna not olarak belirtilmiştir:
Not: Yivsiz av tüfekleri ve parçaları, nişancılık eğitiminde kullanılan tüfekler ve parçaları, spor amaçlı kullanılan tüfekler ve parçaları ile basınçlı hava veya CO2 ile tesirsiz mermi atmak üzere özel olarak tasarlanmış tüfekler veya tabancalar, Listenin 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentleri kapsamında değildir.
Taktik araçlar ve sistemleri (b bendi)
- Tanklar, tırtıllı (paletli) ve tekerlekli zırhlı muharebe araçları, zırhlı personel taşıyıcılar ile üzerinde askerî ekipman (silah, komuta kontrol düzeneği, termal kameralar, elektronik harp ve elektronik karşı tedbir sistemleri) bulunan her türlü zırhlı personel taşıyıcılar ve zırhlı silah/mühimmat taşıyıcı araçlar Kontrole Tabi Liste kapsamındadır.
- Bu araçlara takılan kama kompleleri, zırh, otomatik/yarı otomatik doldurucu, kule ve namlular kontrol rejimine tabidir.
- Üzerinde askerî ekipman (silah, komuta kontrol düzeneği, elektronik harp ve elektronik karşı tedbir sistemleri) bulunan askerî amaçlı her türlü tekerlekli taktik araçlar listeye dahildir.
- Askerî amaçlı tank çekiciler, tank taşıyıcılar, kurtarıcı araçlar ile üzerinde askerî ekipman (silah, komuta kontrol düzeneği, termal kameralar, elektronik harp ve elektronik karşı tedbir sistemleri) bulunan zırhlı paletli ve tekerlekli istihkam iş makineleri kapsam dahilindedir.
- Mayın temizleme ve serpme sistemlerine ait araçlar, mayınlı sahalarda geçit açma sistemleri, her türlü silah platformları ve platform araçları, askerî amaçlı insansız kara araçları ve askerî amaçlı her türlü köprücü araçları liste kapsamındadır.
- Özel olarak askerî kullanım için tasarlanmış veya modifiye/modernize edilmiş kara araçlarında kullanılan motor ve güç aktarma sistemleri de kontrole tabi malzeme olarak belirlenmiştir.
Askerî mühimmat, patlayıcılar ve piroteknik malzeme (c bendi)
- Liste kapsamındaki namlulu silah ve sistemlerde kullanılan her türlü mühimmat ve bunlara ait ana parçalar [kovan, çekirdek, kapsül, ateşleme fünyesi, gövde, sevk çemberli gövde ve benzeri] ile kara barut hariç olmak üzere Topçu Mühimmat Sevk Barutları, Hafif Silah Mühimmatı Sevk Barutları, Özel Amaçlı Sevk Barutları kontrole tabi tutulmaktadır. Kapsül içerisindeki kullanılan ecza, ayrıca (c) bendinin (3) numaralı alt bendi kapsamında değerlendirilmektedir.
- Hakiki silah için tasarlanmış parçaları içeren manevra ve eğitim mühimmatı (kurusıkı fişekler, yivsiz av tüfeği fişekleri hariç) bu kapsamda olduğu not olarak belirtilmiştir.
- Harp silahlarına ait her türlü tapalar, tapa yerleştirme cihazları ve bunlar için özel olarak tasarlanmış parçalar (emniyet ve ateşleme durumuna getirme cihazları, sensörler ve başlatıcı cihazlar, patlayıcılar için yanıcı muhafazalar) listeye dahildir.
- Askerî amaçlı kullanılan her türlü patlayıcı malzemeler [Wassenaar Düzenlemesi Mühimmat Listesi ML8.a maddesi kapsamındaki patlayıcılar, Trinitrotoluen (TNT) ve Pentaeritritol Tetranitrat (PETN)] ve bunların karışımları ile kapsül, ecza, yemleme, buster, detanatör ve ana şarj olarak kullanılan her türlü patlayıcı maddeler kontrole tabidir.
- Yakıcı, yanıcı ve eritici her türlü askerî piroteknik malzeme (ışık, ses, sis, gaz, duman oluşturan piroteknik malzemeler) ile bunları içeren askerî maksatlı işaret fişekleri, sis işaretleri/fişekleri, sis bombası, fitiller, infilak fitilleri veya infilak kapsülleri, ateşleyici maddeler, elektrikli infilak ettirici maddeler ve piroteknik cihazlar liste kapsamındadır.
- Roket ve füze yakıtları ve bu yakıtlara katılan malzemeler (Wassenaar Düzenlemesi Mühimmat Listesi ML8 maddesi kapsamındaki Enerjitik Malzemeler) ile sevk fişekleri kontrole tabidir.
- Dolanan mühimmatlar ile askerî amaç için kullanılan Nitroselüloz, Nitrogliserin ve Nitroguanidin liste kapsamına alınmıştır.
KAYNAK METIN tarafımızla paylaşılan bölüm itibarıyla (c) bendinin devamı tam olarak yer almadığından, devamındaki kalemler bu makalede yer verilmemiş olup, uygulamada Tebliğ’in tamamının Resmî Gazete metninden incelenmesi gerekmektedir.
Yururluk ve Yurutme
Soru metninde MADDE 2 ve MADDE 3 hükümleri özetlenmemiş olmakla birlikte, bu tür Tebliğlerde genel uygulama olarak:
- Yürürlük hükmü (MADDE 2): Tebliğin, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdiği düzenlenmektedir. Bu çerçevede 2026 Yılı Kontrole Tâbi Malzeme Listesi, 30 Haziran 2026 tarihinden itibaren geçerlidir.
- Yürütme hükmü (MADDE 3): Tebliğ hükümlerinin Millî Savunma Bakanı tarafından yürütüleceği belirtilmektedir.
Bu genel hükümler, önceki yıllara ilişkin benzer Tebliğlerde de aynı şekilde düzenlenmiş olup, 2026 Tebliği bakımından da aynı yapı korunduğundan, yürürlük tarihi ve yürütme mercii bu şekilde dikkate alınmalıdır.
Vergi ve Muhasebe Acisindan Degerlendirme
Tebliğ, doğrudan bir vergi hükmü içermemektedir. Düzenleme, 5201 sayılı Kanun kapsamındaki kontrole tabi malzeme listesini ve bu listeye ilişkin üretim, ihracat ve ithalat izin süreçlerinin hangi kurum sorumluluğunda yürütüleceğini belirlemektedir. Dolayısıyla, KDV oranı, gelir/kurumlar vergisi matrahı, tevkifat oranı, istisna veya muafiyet gibi doğrudan vergisel düzenlemeler bu Tebliğde yer almamaktadır.
Bununla birlikte uygulamada, savunma sanayii alanında faaliyet gösteren firmaların:
- Kontrole Tabi Liste kapsamındaki üretim, ihracat ve ithalat faaliyetlerini planlarken izin süreçlerini ve terminlerini mali projeksiyonlarına dahil etmeleri,
- İhracat ve ithalat işlemlerinde gümrük ve dış ticaret mevzuatı ile birlikte bu Tebliğ kapsamındaki izin yükümlülüklerini de dikkate almaları,
- Vergi ve muhasebe kayıtlarında, kontrole tabi malzeme ile ilgili işlemlerin maliyet, stok ve sabit kıymet hesaplarına yansıtılmasında Vergi Usul Kanunu ve ilgili muhasebe standartlarına uygun hareket etmeleri
gerekmektedir. Ancak kontrole tabi olma durumu, tek başına bir vergi istisnası veya ek vergi yükümlülüğü doğurmaz; vergilendirme, ilgili vergi kanunları hükümlerine göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Tevkifat veya özel KDV rejimi gibi konularda uygulama, yalnızca ilgili KDV Genel Tebliğleri ve diğer vergi düzenlemelerine göre belirlenir; bu Tebliğ, böyle bir hüküm getirmemektedir. Tevkifat kapsamına girip girmediği hususunda tereddüt bulunan işlemler için güncel KDV Genel Tebliğini ve özel düzenlemeleri kontrol etmek gereklidir.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Liste kapsamını doğru tespit: Savunma sanayii üreticileri, ihracatçı ve ithalatçılar ile bu firmalara hizmet veren mali müşavirler, ürettikleri veya ticaretini yaptıkları ürünlerin Kontrole Tabi Liste kapsamına girip girmediğini teknik özellikleriyle birlikte dikkatle değerlendirmelidir.
- İzin süreçlerinin planlanması: Üretim, ihracat ve ithalat öncesinde Millî Savunma Bakanlığı nezdinde gerekli izin başvurularının zamanında yapılması, sözleşme terminleri ve teslim sürelerinin buna göre planlanması gerekir.
- Sözleşme ve fiyatlama: Uluslararası savunma sanayii sözleşmelerinde, izin sürecinden kaynaklanabilecek gecikme riskleri ve ilave maliyetler göz önünde bulundurulmalı; mali danışmanlık ve muhasebe planlaması buna göre yapılmalıdır.
- Uyum ve iç kontrol: Kontrole tabi malzeme ile çalışan firmaların, iç kontrol ve uyum süreçlerinde bu Tebliğ hükümlerine özel başlık açmaları; üretim, stok, sevkiyat ve gümrük işlemlerinin liste ile uyumlu yürütülmesini sağlamaları önemlidir.
- Güncel mevzuat takibi: Liste yıllık olarak güncellenebildiğinden, firmalar ve mali müşavirler hem Resmî Gazete’yi hem de mevzuat sayfamiz üzerinden güncel düzenlemeleri takip etmelidir. KDV ve diğer vergisel etkilerin hesaplanmasında ise KDV hesaplama araci gibi araçlardan yararlanılabilir.
Sikca Sorulan Sorular
Bu Tebliğ hangi tarihten itibaren yürürlüktedir?
Tebliğ, Resmî Gazete’de yayımlandığı 30 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 2026 yılı için kontrole tabi malzeme listesini ifade etmektedir.
İzin işlemlerini hangi kurum yürütmektedir?
Kontrole Tabi Liste kapsamındaki kalemlerin üretilmesi, ihracatı ve ithalatına ilişkin izin işlemleri Millî Savunma Bakanlığı sorumluluğunda ve bilgisi dahilinde yürütülmektedir.
Bu Tebliğ doğrudan bir vergi istisnası veya ek vergi yükümlülüğü getiriyor mu?
Hayır, Tebliğ doğrudan bir vergi hükmü içermemektedir. Vergilendirme, ilgili vergi kanunları ve KDV Genel Tebliğleri gibi düzenlemelere göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Yivsiz av tüfekleri ve spor amaçlı tüfekler liste kapsamına giriyor mu?
Yivsiz av tüfekleri ve parçaları, nişancılık eğitiminde kullanılan tüfekler ve spor amaçlı tüfekler ile basınçlı hava veya CO2 ile tesirsiz mermi atan özel tasarım tüfek ve tabancalar, Tebliğin 1 inci maddesi birinci fıkra (a) bendi (1) ve (2) numaralı alt bentleri kapsamına dahil değildir.
Uluslararası kontrol rejimleriyle nasıl bir bağlantı var?
Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi Ek Listesi ve Wassenaar Düzenlemesi Mühimmat Listesi kapsamındaki kalemlerin ihracat ve ithalatına ilişkin izin işlemleri de Millî Savunma Bakanlığı sorumluluğunda ve bilgisi dahilinde yürütülmektedir.
Sonuc
5201 sayılı Kanun çerçevesinde yayımlanan 2026 Yılı Kontrole Tâbi Malzeme Listesi, savunma sanayii ürünlerinin üretim, ihracat ve ithalatının Millî Savunma Bakanlığı kontrolünde yürütülmesini sağlayan kritik bir düzenlemedir. Tebliğ, doğrudan vergi hükmü içermese de, kontrole tabi malzeme ile çalışan firmalar için operasyonel süreçlerin, sözleşme yönetiminin ve mali planlamanın şekillenmesinde önemli rol oynamaktadır. Mali müşavirlerin ve şirket yönetimlerinin, hem teknik ürün tanımlarını hem de izin süreçlerini dikkate alarak mevzuata uyumlu hareket etmesi, ileride doğabilecek idari yaptırımların ve iş akışı aksamalarının önüne geçecektir.
