Yeni bir dükkan kiralama sözleşmesi imzalarken damga vergisi oranı nasıl hesaplanır ve kim ödemekle yükümlüdür?

Damga Vergisinin Tanımı ve Kapsamı

Damga vergisi, kişiler veya kurumlar arasında hukuki sonuç doğurmak üzere düzenlenen kağıtlardan alınan bir vergi türüdür. Kira sözleşmeleri de bu kapsamda Damga Vergisi Kanunu'na (DVK) tabi kağıtlardan biridir. Amacı, hukuki işlemlerin resmiyetini ve güvenilirliğini sağlamaktır.

Yasal Dayanak

Kira sözleşmeleri üzerinden alınan damga vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu hükümlerine göre düzenlenmiştir. Özellikle;

• DVK Madde 1: Kanun'a ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğunu belirtir. Kira sözleşmeleri de bu tabloda yer almaktadır.
• DVK Madde 3: Damga vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir.
• DVK Madde 4: Bir kağıdın birden fazla kişiyi ilgilendirmesi halinde, bu kişilerin müteselsilen sorumlu olduğunu hükme bağlar.
• DVK Madde 10: Damga vergisinin matrahını ve oranlarını belirler.
• DVK Madde 14: Belirli parayı ihtiva eden mukavelelerde damga vergisinin nasıl hesaplanacağını açıklar.

Damga Vergisi Oranı ve Hesaplaması

2024 yılı itibarıyla, kira sözleşmeleri için uygulanan damga vergisi oranı binde 1,89'dur. Bu oran, Damga Vergisi Kanunu'na ekli (1) sayılı tablonun I/A-1 fıkrasında yer almaktadır.

Hesaplama Esası: Damga vergisi, sözleşme süresi boyunca ödenecek toplam kira bedeli üzerinden hesaplanır. Eğer kira sözleşmesi belirli bir süre için yapılmışsa (örneğin 1 yıl, 2 yıl), sözleşme süresi boyunca ödenecek tüm kira bedelleri toplanarak bu toplam tutar üzerinden binde 1,89 oranı uygulanır.

Örnek Hesaplama:

• Aylık Kira Bedeli: 10.000 TL
• Sözleşme Süresi: 2 Yıl (24 Ay)

1. Toplam Kira Bedeli Hesaplama:
10.000 TL/ay * 24 ay = 240.000 TL

2. Damga Vergisi Hesaplama:
240.000 TL * (1,89 / 1000) = 453,60 TL

Bu durumda ödenecek damga vergisi 453,60 TL olacaktır.

Verginin Ödeme Yükümlülüğü

Damga Vergisi Kanunu'nun 3. ve 4. maddeleri uyarınca, damga vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir ve bu kişiler verginin ödenmesinden müteselsilen sorumludur. Yani, hem kiracı hem de kiraya veren, verginin tamamından sorumlu tutulabilir.

Ancak, uygulamada ve kira sözleşmelerinde genellikle bu verginin kiracı tarafından ödeneceği yönünde özel bir hüküm yer almaktadır. Eğer sözleşmede bu yönde bir hüküm yoksa, taraflardan herhangi biri vergiyi ödeyerek bu sorumluluktan kurtulabilir. Noterler, sözleşmeleri tasdik ederken damga vergisini tahsil etmeden işlemi yapmazlar.

Uygulanabilir Adımlar ve Süreç

• 1. Sözleşmenin Düzenlenmesi: Kiracı ve kiraya veren arasında kira sözleşmesi yazılı olarak hazırlanır. Sözleşmede aylık kira bedeli, kira süresi, artış oranları gibi temel bilgiler açıkça belirtilmelidir.
• 2. Toplam Kira Bedelinin Tespiti: Sözleşme süresi boyunca ödenecek toplam kira bedeli hesaplanır.
• 3. Damga Vergisinin Hesaplanması: Tespit edilen toplam kira bedeli üzerinden binde 1,89 oranı uygulanarak damga vergisi tutarı bulunur.
• 4. Noter Tasdiki ve Ödeme: Kira sözleşmesinin noterden tasdik ettirilmesi durumunda, noter damga vergisini hesaplayarak tahsil eder ve ilgili vergi dairesine yatırır. Noter tasdiki zorunlu olmamakla birlikte, hukuki geçerlilik ve ispat kolaylığı açısından tercih edilebilir. Eğer sözleşme özel şahıslar arasında düzenlenmişse, tarafların 15 gün içinde ilgili vergi dairesine beyanname vererek vergiyi ödemeleri gerekmektedir.

Muhasebe Kaydı Örneği

Küçük bir esnaf olarak ödediğiniz damga vergisi, ticari kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınabilir. Ödenen damga vergisi için basit bir muhasebe kaydı aşağıdaki gibi olabilir:

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
      770.01 Damga Vergisi Giderleri X.XX TL
100 KASA / 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR
                                                                                X.XX TL
(Kira sözleşmesi damga vergisi ödemesi)

Bu kayıt, damga vergisinin işletme için bir gider olduğunu ve kasadan çıktığını veya bir borç olarak kaydedildiğini gösterir. e-Defter mükellefleri bu gideri defterlerine bu şekilde işleyecektir. Damga vergisi, KDV'ye tabi bir işlem değildir.

Vergisel Sonuçlar

Ödenen damga vergisi, Gelir Vergisi Kanunu'na (GVK) veya Kurumlar Vergisi Kanunu'na (KVK) göre ticari kazancın tespitinde gider olarak kabul edilir. Yani, bu tutarı vergi matrahınızdan düşebilirsiniz. Bu durum, işletmenizin vergi yükünü azaltıcı etki yapar.

Kaynak Yönlendirmesi

Damga Vergisi Kanunu ve güncel oranlar hakkında detaylı bilgi için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)'nın resmi internet sitesini (www.gib.gov.tr) ziyaret edebilirsiniz. Kanun ve tebliğlere buradan ulaşmak mümkündür.

Onemli Noktalar

• Kira sözleşmeleri için damga vergisi oranı 2024 yılı itibarıyla binde 1,89'dur.
• Damga vergisi, sözleşme süresi boyunca ödenecek toplam kira bedeli üzerinden hesaplanır.
• Verginin ödenmesinden kiracı ve kiraya veren müteselsilen sorumludur; ancak sözleşmede genellikle kiracının ödeyeceği belirtilir.
• Ödenen damga vergisi, ticari kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilir.
• Detaylı bilgi için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) web sitesi ana kaynaktır.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.