Kira sözleşmesini damga vergisi ödemeden noterde onaylattım, sonradan ikmalen tarhiyat yapılır nasil uygulanir?

Yasal Dayanak

Damga Vergisi Kanunu (DVK) madde 1 ve 24'e göre, kira sözleşmeleri damga vergisine tabidir. Noterler, 488 sayılı DVK'nın 24. maddesi gereği sözleşmeyi onaylarken damga vergisini tahsil etmekle yükümlüdür. Ancak noter bu yükümlülüğü yerine getirmezse, vergi sorumluluğu mükellefe (kiracıya veya kiraya verene) geçer. VUK 30. madde kapsamında, verginin zamanında beyan edilmemesi halinde ikmalen tarhiyat yapılabilir.

Risk ve Sorumluluk

Sözleşme geçersiz sayılmaz, ancak damga vergisi ödenmediği için vergi dairesi tarafından ikmalen tarhiyat yapılma riski yüksektir. Noterin hatası, sizin yükümlülüğünüzü ortadan kaldırmaz; vergi sorumluluğu asıl mükellefe aittir. DVK madde 24'e göre, noter vergiyi tahsil etmezse, mükellef (siz) vergiyi 15 gün içinde beyan edip ödemek zorundadır. Aksi halde, VUK 30 uyarınca ikmalen tarhiyat uygulanır.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

• 1. Adım: Kira sözleşmesinin bir örneğini alın ve damga vergisi matrahını hesaplayın. 2024 yılı için kira sözleşmelerinde damga vergisi oranı binde 1,89'dur (DVK (1) sayılı tablo, I/2-a). Örnek: Yıllık kira bedeli 100.000 TL ise, damga vergisi = 100.000 TL x 0,00189 = 189 TL'dir. Sözleşme süresi birden fazla yıl ise, her yıl için ayrı ayrı hesaplanır.
• 2. Adım: Damga vergisini kendiniz beyan edin. Beyan, sözleşmenin düzenlendiği ayı izleyen ayın 23. günü akşamına kadar (VUK 30 ve DVK 24) yapılmalıdır. Örneğin, sözleşme 15 Mart 2024'te onaylandıysa, beyan 23 Nisan 2024'e kadar yapılmalıdır. Beyanı, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) e-Beyanname sistemi üzerinden 'Damga Vergisi Beyannamesi' ile yapın.
• 3. Adım: Ödemeyi, beyanla birlikte veya beyanı takip eden ayın 26. günü akşamına kadar gerçekleştirin. Ödeme, anlaşmalı bankalar veya GİB'in internet vergi dairesi üzerinden yapılabilir.
• 4. Adım: İkmalen tarhiyat riskini azaltmak için, noterden sözleşmenin onaylandığına dair bir yazı alın ve damga vergisini gecikme faiziyle birlikte ödeyin. Gecikme faizi, VUK 112'ye göre aylık %2,5 oranında hesaplanır (2024 yılı için). Örnek: 189 TL vergi için 2 ay gecikme varsa, faiz = 189 x 0,025 x 2 = 9,45 TL.
• 5. Adım: Vergi dairesi tarafından ikmalen tarhiyat yapılırsa, itiraz için 30 gün içinde vergi mahkemesine başvurun. Ancak, noterin hatasını kanıtlamak zor olabilir; bu nedenle gönüllü beyan avantajlıdır.

Muhasebe Kaydı Örneği

189 TL damga vergisi ödendiğinde, kiracı (işletme) için kayıt:

• 770 Genel Yönetim Giderleri (veya 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri) - 189 TL borç
• 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar - 189 TL alacak (beyan anında)
• 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar - 189 TL borç
• 100 Kasa (veya 102 Banka) - 189 TL alacak (ödeme anında)

SGK ve KDV Bağlamı

Kira sözleşmesi damga vergisi, SGK prim matrahını etkilemez. KDV açısından, kira bedeli KDV'ye tabi ise (örneğin, iş yeri kirası %20 KDV), KDV ayrıca beyan edilir. Damga vergisi, KDV matrahına dahil edilmez.

Kaynak Yönlendirmesi

Detaylı bilgi için: GİB'in 'Damga Vergisi Beyannamesi' kılavuzu (www.gib.gov.tr), 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (Resmi Gazete, 11.07.1964, sayı: 11751) ve VUK 30. madde. Noter işlemi için: Türkiye Noterler Birliği (www.tnb.org.tr).

Onemli Noktalar

• Damga vergisi ödenmemesi sözleşmeyi geçersiz kılmaz, ancak ikmalen tarhiyat riski doğurur.
• Noterin hatası sizi sorumluluktan kurtarmaz; vergiyi kendiniz beyan edip ödemelisiniz.
• Beyan, sözleşme tarihini izleyen ayın 23'üne kadar e-Beyanname ile yapılmalıdır.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.