Üretim bandında fiilen çalışmayan yönetici maaşları da %12,5 kurumlar vergisi istisnası kapsamında mı değerlendirilir?

Yasal Dayanak

%12,5 kurumlar vergisi istisnası, 7582 sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun (KVK) geçici 15. maddesine eklenen düzenlemeye dayanmaktadır. İstisna, münhasıran üretim faaliyetinden elde edilen kazanca uygulanır. 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nde yapılan açıklamaya göre, üretim kazancı; üretim faaliyeti sonucu elde edilen hasılattan, bu faaliyete doğrudan veya dolaylı olarak yüklenen giderlerin indirilmesiyle bulunur. Yönetici maaşları, üretim bandında fiilen çalışmasalar dahi, üretim faaliyetinin yürütülmesi için zorunlu genel yönetim giderleri kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle, yönetici maaşlarının tamamı değil, üretim faaliyetine düşen payı oranında istisna kazancının tespitinde dikkate alınır.

Hesaplama Yöntemi

Yönetici maaşları, doğrudan üretim gideri olmayıp genel yönetim gideri niteliğindedir. İstisna kazancının hesaplanmasında, bu giderlerin üretim faaliyetine isabet eden kısmı, aşağıdaki oranlama yöntemiyle bulunur:

• Adım 1: Dönemin toplam genel yönetim giderlerini belirleyin (yönetici maaşları dahil).
• Adım 2: Üretim faaliyetinden elde edilen hasılatın, toplam hasılata oranını hesaplayın:
  Oran = (Üretim Hasılatı / Toplam Hasılat) x 100
• Adım 3: Genel yönetim giderlerinin üretime düşen payını bulun:
  Üretime Düşen Gider = Toplam Genel Yönetim Gideri x Oran
• Adım 4: Bu payı, istisna kazancının tespitinde gider olarak dikkate alın.

Örnek: A.Ş.’nin 2025/1. geçici vergi döneminde toplam hasılatı 10.000.000 TL, üretim hasılatı 6.000.000 TL, toplam genel yönetim gideri (yönetici maaşları dahil) 2.000.000 TL olsun. Oran = 6.000.000 / 10.000.000 = %60. Üretime düşen gider = 2.000.000 x %60 = 1.200.000 TL. İstisna kazancı hesaplanırken, üretim hasılatından bu 1.200.000 TL düşülür.

Muhasebe Kaydı Örneği

Yönetici maaşlarının tahakkuku sırasında genel yönetim gideri olarak kaydedilir. Dönem sonunda istisna kazancı hesaplanırken, üretime düşen kısmı için herhangi bir ek kayıt yapılmaz; sadece kurumlar vergisi matrahı belirlenirken dikkate alınır. Örnek kayıt:

• 770 Genel Yönetim Giderleri (brüt maaş) 100.000 TL
• 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (SGK işçi payı, gelir vergisi) 20.000 TL
• 335 Personele Borçlar (net maaş) 80.000 TL

Dönem sonunda, 770 hesabındaki tutarın %60’ı (60.000 TL) üretim kazancından indirilebilir.

Geçici Vergi Döneminde Yanlış Oran Uygulaması ve Ceza Riski

Geçici vergi dönemlerinde yönetici maaşlarının tamamını üretim gideri olarak değerlendirip istisna kazancını olduğundan yüksek hesaplamak, eksik kurumlar vergisi beyanına yol açar. Bu durumda, VUK’un 352. maddesi kapsamında usulsüzlük cezası ve 30. maddesi uyarınca re’sen tarhiyat uygulanabilir. Ayrıca, KVK’nın 13. maddesi uyarınca transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı riski doğabilir. Ceza riskini minimize etmek için:

• Adım 1: Her geçici vergi döneminde, üretim hasılatı/toplam hasılat oranını güncelleyin.
• Adım 2: Yönetici maaşlarını ve diğer genel yönetim giderlerini bu orana göre dağıtın.
• Adım 3: İstisna kazancını, sadece üretim faaliyetine doğrudan (direkt ilk madde, işçilik) ve dolaylı (amortisman, kira) giderleri düşerek hesaplayın.
• Adım 4: Beyanname ekine, üretim kazancı hesaplama tablosunu ekleyin.

SGK ve KDV Boyutu

Yönetici maaşları, SGK primleri açısından üretim bandında çalışan işçilerden farklı değildir; tüm maaşlar üzerinden SGK primi hesaplanır. KDV açısından, yönetici maaşları KDV’ye tabi olmayan giderlerdir (hizmet ifası sayılmaz). e-Defter ve e-Fatura uygulamalarında, giderlerin doğru hesap sınıfında (770) kaydedilmesi önemlidir. Yanlış sınıflandırma, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) denetimlerinde eleştiri konusu olabilir.

Kaynak Yönlendirmesi

Detaylı bilgi için GİB’in yayımladığı 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin “Üretim Kazancı İstisnası” başlıklı bölümüne bakılmalıdır. Ayrıca, 7582 sayılı Kanun metni Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Uygulamada tereddüt yaşanması halinde, bağlı bulunulan vergi dairesinden özelge talep edilmesi önerilir.

Onemli Noktalar

• Yönetici maaşları genel yönetim gideridir, üretim kazancına oranlama yoluyla dağıtılır.
• Geçici vergi dönemlerinde yanlış oran uygulaması, eksik beyan ve ceza riski doğurur.
• Her dönem güncel üretim hasılatı/toplam hasılat oranı kullanılmalıdır.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.