SGK prim teşvikinden yararlanırken bordroda nasıl bir muhasebe kaydı yapılmalı ve hangi hesap planı kodları kullanılır?

SGK Prim Teşvikinin Muhasebe Kaydı ve İşleyişi

SGK prim teşvikinden yararlanılması durumunda, işverenin ödemekle yükümlü olduğu prim tutarında bir indirim söz konusudur. Bu indirim, muhasebede bir gider azalışı olarak kaydedilir ve işverenin nakit çıkışını etkilemez, çünkü ödenmesi gereken prim tutarı zaten devlet tarafından teşvik olarak karşılanmaktadır. Kayıt, bordro hesaplaması yapıldıktan sonra, ödeme aşamasında değil, giderin tahakkuk ettirildiği aşamada yapılmalıdır.

Kullanılacak Hesap Planı Kodları ve Kayıt Yöntemi

SGK prim teşviki, ilgili personelin çalıştığı fonksiyonel gider hesabından (örneğin 730 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri veya 770 Genel Yönetim Giderleri) indirim olarak kaydedilir. Kullanılacak ana hesap, personelin hangi departmanda çalıştığına bağlıdır. Örneğin satış elemanı için 730, idari personel için 770 hesabı kullanılır. Teşvik tutarı, bu hesapların borcuna kaydedilen brüt ücret ve prime ilişkin gideri azaltmak amacıyla alacaklandırılır. İşveren prim payının tamamı teşvik kapsamında ise, işverenin ödediği bir prim kalmayacağı için 335 Personele Borçlar hesabına bir kayıt yapılmaz.

Örnek Muhasebe Kaydı (Aylık Bordro Tahakkuku Sırasında):

• Bir satış elemanının brüt ücreti ve buna bağlı işveren SGK primi toplamı 10.000 TL olsun.
• İşveren prim payı 2.000 TL ve bu tutarın tamamı teşvik kapsamında olsun.
• Personelin gelir vergisi, damga vergisi ve kesintileri 1.000 TL, kalan net ödenecek 7.000 TL olsun.

Yevmiye Kaydı:

• 730 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri (Borç) 8.000 TL
  (Brüt Ücret + İşçi Primi - Teşvik = 10.000 - 2.000 TL Teşvik)
• 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (Borç) 1.000 TL
  (Gelir Vergisi, Damga Vergisi vb. Kesintiler)
• 335 Personele Borçlar (Borç) 7.000 TL
  (Net Ödenecek Ücret)
• 335 Personele Borçlar (Alacak) 16.000 TL
  (Brüt Ücret + Tüm SGK Primi: 10.000 TL + 6.000 TL? Bu kısım açıklama gerektirir)

Doğru Kayıt Açıklaması: Pratikte, 335 hesabı brüt ücret tutarı kadar alacaklandırılır. Teşvik, gider hesabını doğrudan azaltır. Daha net bir kayıt şu şekilde olabilir:

• 730 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri (Borç) 10.000 TL (Brüt Ücret+Prim Toplamı)
• 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (Borç) 1.000 TL
• 335 Personele Borçlar (Borç) 7.000 TL
• 335 Personele Borçlar (Alacak) 10.000 TL (Brüt Ücret)
• 730 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri (Alacak) 2.000 TL (SGK Prim Teşviki)

Bu son kayıt, teşvikin gideri azalttığını net olarak göstermektedir. Alternatif olarak, teşvik tutarı doğrudan 647 Devlet Prim Teşvikleri hesabının alacağına kaydedilip, dönem sonunda ilgili gider hesabına devredilebilir. Ancak gider azalışı olarak ilgili gider hesabında göstermek daha yaygın ve anlaşılırdır.

Beyannamelerde ve Gelir Tablosunda İzlenmesi

Teşvik tutarı, Gelir Tablosu'nda ilgili gider hesabının içinde bir azalış olarak yer alır. Ayrıca bir gelir kalemi olarak gösterilmez. Kurumlar Vergisi Beyannamesi'nde ise, teşvik edilen prim tutarları, gider olarak kabul edilmeyen veya indirim konusu yapılmayan unsurlar olmadığı için, özel bir düzeltme kalemi gerektirmez. Yani, muhasebede gider yazılmadığı için vergi matrahına ilave edilmesi söz konusu değildir. Teşvik, vergiden istisna bir kazanç değil, doğrudan gideri azaltan bir unsurdur.

Dönem Sonu Kapanış İşlemleri

SGK prim teşviki için dönem sonunda özel bir kapanış kaydı yapılmasına gerek yoktur. Zira kayıt, giderin tahakkuku sırasında (aylık bordrolama esnasında) zaten yapılmış olacaktır. Ancak, teşvikin tahakkuk ettiği dönem ile SGK'ya bildirildiği/onaylandığı dönem arasında fark olması (örneğin geçici kayıt yapılması) durumunda, dönem sonunda tahakkuk esasına göre düzeltme kaydı gerekebilir. Teşvikin kesinleştiği tarihte herhangi bir fark varsa, o dönemin giderlerinde düzeltme yapılır.

GIB/SGK/Resmi Gazete Teyit Notu: Bu muhasebe uygulaması, Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) ve Tek Düzen Hesap Planı çerçevesinde, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) vergi usul kuralları ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatı ile uyumludur. SGK prim teşviklerine ilişkin usul ve esaslar SGK'nın ilgili tebliğleri ve Cumhurbaşkanı Kararları ile düzenlenmekte olup, teşvikin muhasebeleştirilmesinde gelir değil gider azalışı yöntemi benimsenmelidir.