Restoranımda garsonun adisyonsuz yaptığı satışlar sonucu oluşan kasa fazlasını muhasebeleştirirken hasılat mı yoksa nasil hesaplanir?

Yasal Dayanak

VUK 217-235. maddeleri (belge düzeni), VUK 353. madde (özel usulsüzlük cezası), KDV Kanunu 1. madde (teslim ve hizmetlerin vergilendirilmesi), Kurumlar Vergisi Kanunu 6. madde (safi kurum kazancı).

Muhasebeleştirme Yöntemi

Adisyonsuz satışlar, fiilen bir hizmet teslimi olduğu için hasılat olarak kaydedilmelidir. Kasa fazlası, bu satışların bedelidir. 689 hesap kullanılmaz; çünkü bu bir gider değil, gizli hasılattır.

Hesaplama Örneği

5.000 TL kasa fazlası, KDV dahil tutardır (varsayılan KDV oranı %10). KDV hariç hasılat: 5.000 / 1,10 = 4.545,45 TL. KDV tutarı: 5.000 - 4.545,45 = 454,55 TL.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

• 1. Adım: Kasa sayımı yaparak fazlalığı tespit edin. Garsonun ifadesini yazılı alın.
• 2. Adım: 5.000 TL için düzenleyici belge olarak “Gider Pusulası” veya “Müstahsil Makbuzu” düzenleyin (garson adına, hizmet karşılığı).
• 3. Adım: Muhasebe kaydını yapın:
  Borç: 100 Kasa Hesabı 5.000 TL
  Alacak: 600 Yurtiçi Satışlar 4.545,45 TL
  Alacak: 391 Hesaplanan KDV 454,55 TL
• 4. Adım: KDV beyannamesinde bu tutarı matraha ekleyin. e-Defter ve e-Fatura uygulamalarında bu işlemi “e-Arşiv Fatura” veya “e-Fatura” olarak kaydedin.
• 5. Adım: Vergi dairesine bildirim zorunlu değildir; ancak inceleme riskine karşı gerekçeli bir dosya hazırlayın: Garsonun yazılı ifadesi, kasa sayım tutanağı, gider pusulası sureti.
• 6. Adım: SGK açısından, garsonun bu eylemi işverene zarar verdiği için “fesih nedeni” olabilir; ayrıca fiilin suç teşkil etmesi halinde (görevi kötüye kullanma) savcılığa bildirim yapın.

Vergi İncelemesinde Savunma

İnceleme halinde, kasa fazlasının adisyonsuz satıştan kaynaklandığı, hasılat olarak beyan edildiği, KDV’nin ödendiği, gerekli belgelerin düzenlendiği ve garsonun fiili nedeniyle disiplin işlemi uygulandığı belirtilmelidir. Kaynak: GİB İç Genelgeleri, VUK Sirküleri.

Onemli Noktalar

• Kasa fazlası hasılat olarak kaydedilmeli, 689 hesap kullanılmamalıdır.
• KDV hesaplaması yapılarak hasılat ve KDV ayrıştırılmalı, gider pusulası düzenlenmelidir.
• Vergi dairesine bildirim zorunlu değildir ancak inceleme riskine karşı belgeli savunma hazırlanmalıdır.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.