Maden ocağında çalışan işçilerim için 24.04.2026 SGK yıpranma payı duyurusu sonrası erken emeklilik hakları ve işveren nasil hesaplanir?

Yasal Dayanak ve Mevcut Fiili Hizmet Süresi Zammı (Yıpranma Payı) Uygulaması

Sorunuzda bahsi geçen 24.04.2026 tarihli SGK duyurusu hipotetik olmakla birlikte, madencilik sektöründe çalışan işçilerin fiili hizmet süresi zammı (yıpranma payı) hakkı, mevcut mevzuatımızda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesi ve bu maddeye ekli cetvel ile düzenlenmiştir. Bu düzenleme, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışan sigortalılara, belirli koşullar altında, prim ödeme gün sayılarının artırılması ve emeklilik yaş haddinden indirim yapılması suretiyle erken emeklilik imkanı sağlamaktadır. Özellikle maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışanlar için bu oran diğer sektörlere göre daha yüksektir.

5510 sayılı Kanun'un 40. maddesine ekli cetvelde, yeraltı maden işlerinde çalışanlar için her 360 gün (bir yıl) fiili hizmet süresi için 180 gün fiili hizmet süresi zammı eklenmektedir. Bu eklenen sürelerin azami 5 yılı (1800 gün) sigortalılık süresine eklenmesi ve emeklilik yaş haddinden indirilmesi mümkündür. Ancak yaş indiriminden faydalanabilmek için fiili hizmet süresi zammına tabi işte en az 3600 gün çalışmış olmak gerekmektedir. Bahsedilen duyuru, bu mevcut düzenlemelerde bir genişletme veya değişiklik getirmesi durumunda aşağıda açıklanan hesaplama ve prosedürleri etkileyecektir.

İşçilerin Erken Emeklilik Koşullarına Etkisi

Maden ocağınızda çalışan işçileriniz için, eğer bahsedilen duyuru mevcut fiili hizmet süresi zammı oranlarını artırır veya kapsamı genişletirse, bu durum doğrudan erken emeklilik koşullarını etkileyecektir. Mevcut durumda;

• Her yıl için kazanılan 180 günlük fiili hizmet süresi zammı, işçinin toplam prim ödeme gün sayısına eklenir.
• Bu ek sürelerin azami 5 yılı (1800 gün) emeklilik yaş haddinden indirilir. Örneğin, 5 yıl FHSZ kazanan bir işçinin emeklilik yaşı 5 yıl düşürülebilir.
• Bu durum, işçilerinizin daha kısa sürede prim ödeme gün sayısı şartını tamamlamalarına ve daha genç yaşta emekli olmalarına olanak tanır.

İşverenin SGK Prim Ödemelerine Etkisi ve Hesaplama Örneği

Fiili hizmet süresi zammına tabi işlerde çalışan sigortalılar için işverenler, normal prim yükümlülüklerine ek olarak ilave prim ödemekle yükümlüdür. Bu ilave prim oranı, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primine esas kazanç üzerinden %3,2 olarak belirlenmiştir.

Hesaplama Örneği:

Varsayalım ki, maden ocağınızda çalışan bir işçinizin 2026 yılındaki bir aylık prime esas kazancı (PEK) 25.000 TL olsun.

• Normal İşveren Hissesi (Örnek %15,5): 25.000 TL * %15,5 = 3.875 TL
• İşveren Fiili Hizmet Süresi Zammı Ek Primi (%3,2): 25.000 TL * %3,2 = 800 TL
• Toplam İşveren Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası Primi: 3.875 TL + 800 TL = 4.675 TL

Bu ek prim, işverenin maliyetini doğrudan artıran bir unsurdur. Yeni bir duyuru ile FHSZ oranı veya kapsamı değişirse, bu %3,2'lik ek prim oranı da yeniden belirlenebilir veya farklılaşabilir. Ancak mevcut durumda, maden yeraltı işlerinde çalışanlar için bu oran %3,2'dir.

Adım Adım Yapılması Gerekenler ve Muhasebe Kaydı

1. Mevzuat Takibi: SGK'nın 24.04.2026 tarihli duyurusunu (veya benzeri gelecekteki duyuruları) ve Resmi Gazete'de yayımlanacak ilgili yönetmelik veya tebliğleri yakından takip edin. Değişikliklerin yürürlük tarihini ve uygulama esaslarını öğrenin. (Kaynak: Resmi Gazete, SGK Resmi Web Sitesi)
2. Personel Kayıtlarının Gözden Geçirilmesi: İşçilerinizin fiili hizmet süresi zammına tabi işlerde geçirdiği süreleri detaylı olarak inceleyin ve kayıtlarınızı güncelleyin. Özellikle yeraltı maden işlerinde geçen süreleri doğru tespit edin.
3. Bordro ve SGK Yazılımlarının Güncellenmesi: Eğer mevcut FHSZ oranlarında bir değişiklik olursa, kullandığınız bordro ve SGK bildirge hazırlama yazılımlarının güncel mevzuata uygun hale getirildiğinden emin olun.
4. SGK Bildirimleri: Aylık Prim ve Hizmet Belgesi (APHB) veya Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB) düzenlenirken, fiili hizmet süresi zammına tabi çalışanların prim gün ve kazançları ile ek primleri doğru kodlarla (örneğin, 40. maddeye ilişkin özel kodlar) bildirilmelidir. Bu bildirimler e-Beyanname sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılmaktadır.
5. Maliyet Analizi ve Bütçeleme: Ek prim yükümlülüklerinin işletmenizin maliyetlerine etkisini analiz edin ve bütçelerinizi bu doğrultuda revize edin.
6. İşçi Bilgilendirmesi: İşçilerinizi yeni hakları ve erken emeklilik koşulları hakkında şeffaf bir şekilde bilgilendirin.

Muhasebe Kaydı Örneği (Fiili Hizmet Süresi Zammı Ek Primi Dahil):

Dönem sonunda ödenecek SGK primleri ve işveren payları için:

----------------------- / -----------------------
770. GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
 770.01.001 İşveren SGK Payları (Normal + FHSZ Ek Primi) XXXX TL
361. ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ XXXX TL
 (İşveren payları ve işçi kesintileri toplamı)
----------------------- / -----------------------

Bu ek primler, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre gider yazılabilir nitelikte olup, Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilir. KDV mevzuatı açısından ise SGK primleri KDV'ye tabi bir işlem değildir.

Onemli Noktalar

• Maden işyerlerindeki fiili hizmet süresi zammı (yıpranma payı), 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesiyle düzenlenir ve her yıl için 180 gün ek süre kazandırır.
• Eklenen fiili hizmet süreleri, işçilerin prim ödeme gün sayısını artırarak ve emeklilik yaş haddinden indirim sağlayarak erken emekliliğe imkan tanır (azami 5 yıl yaş indirimi).
• İşverenler, normal prim yükümlülüklerine ek olarak, fiili hizmet süresi zammına tabi çalışanlar için prime esas kazanç üzerinden %3,2 oranında ilave prim ödemekle yükümlüdür.
• İlave SGK primleri işverenin maliyetini artırır ancak Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde gider olarak indirilebilir.
• SGK duyurularının takibi, personel kayıtlarının güncellenmesi, bordro yazılımlarının mevzuata uyarlanması ve doğru SGK bildirimlerinin yapılması kritik adımlardır.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.