Limited şirket, gerçek kişi ortağına kar dağıtımı yaparken uygulanacak vergi kesintileri ve beyan yükümlülükleri nelerdir?

Limited Şirketlerde Gerçek Kişi Ortağa Kar Dağıtımında Vergi Kesintileri ve Beyan Yükümlülükleri

Limited şirketlerin, dönem karlarını gerçek kişi ortaklarına dağıtması durumunda, hem şirket hem de ortak nezdinde belirli vergi kesintileri ve beyan yükümlülükleri doğmaktadır. Bu süreç, Gelir Vergisi Kanunu (GVK) ve Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) hükümleri çerçevesinde titizlikle yürütülmelidir.

Yasal Dayanak ve Şirketin Yükümlülükleri

Limited şirketler, kurum kazançları üzerinden %20 oranında kurumlar vergisi ödedikten sonra kalan net dönem karını dağıtabilirler. Gerçek kişi ortaklara yapılan kar payı dağıtımları, GVK'nın 94. maddesi ve KVK'nın 15. maddesi uyarınca menkul sermaye iradı olarak kabul edilir ve belirli oranlarda vergi kesintisine (stopaj) tabidir.

• Stopaj Oranı: Gerçek kişilere yapılan kar payı dağıtımlarında uygulanan gelir vergisi stopaj oranı, KVK'nın 15/2. maddesi ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları uyarınca %15'tir. Bu oran, dağıtılan brüt kar payı üzerinden hesaplanır.
• Beyan ve Ödeme: Şirket, yaptığı kar payı dağıtımından kestiği %15 oranındaki stopajı, dağıtımın yapıldığı veya avans kar payı ödemesinin yapıldığı ayı takip eden ayın 26. günü akşamına kadar Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile beyan ederek ödemek zorundadır.

Gerçek Kişi Ortağın Yükümlülükleri ve İstisnalar

Gerçek kişi ortaklar, şirket tarafından kendilerine dağıtılan kar payları üzerinden kesilen stopajın yanı sıra, belirli şartlar altında bu gelirleri için ayrıca Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi vermekle yükümlü olabilirler.

• Kar Payının Yarısı İstisnası:GVK'nın 22. maddesi uyarınca, tam mükellef kurumlardan elde edilen kar paylarının yarısı gelir vergisinden istisnadır. Bu istisna, kar payının tutarı ne olursa olsun uygulanır.
• Beyan Sınırı: İstisna düşüldükten sonra kalan tutar (yani kar payının diğer yarısı), GVK'nın 103. maddesinde belirtilen gelir vergisi tarifesinin ikinci gelir dilimindeki tutarı aşması halinde, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmek zorundadır. 2023 yılı için bu sınır 82.000 TL iken, 2024 yılı için 180.000 TL olarak belirlenmiştir. Eğer istisna sonrası kalan tutar bu sınırı aşmıyorsa, beyanname verilmez.
• Kesilen Verginin Mahsubu: Yıllık beyanname verilmesi durumunda, şirket tarafından dağıtım sırasında kesilen %15'lik stopaj tutarı, hesaplanan yıllık gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup sonrası kalan bir vergi farkı varsa ödenir, iade alacağı doğarsa iade talep edilebilir.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

1. Genel Kurul Kararı: Öncelikle, şirketin kar dağıtımına ilişkin Genel Kurul Kararı alması gerekmektedir. Bu kararda, dağıtılacak kar payı miktarı, dağıtım tarihi ve şekli belirtilir.
2. Stopaj Hesaplaması ve Beyanı (Şirket): Dağıtılacak brüt kar payı üzerinden %15 stopaj hesaplanır ve kar payı ortaklara net olarak ödenir. Kesilen stopaj, ilgili ayın Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile beyan edilerek ödenir.
3. Kar Payının Ödenmesi: Şirket, kar payını ortağın banka hesabına transfer ederek ödemeyi gerçekleştirir.
4. Ortağın Beyan Yükümlülüğünün Tespiti: Gerçek kişi ortak, kendisine ödenen brüt kar payının yarısını istisna olarak düşer. Kalan tutarın, ilgili yıl için belirlenen beyan sınırını aşıp aşmadığını kontrol eder.
5. Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi (Ortak): Eğer istisna sonrası kalan tutar beyan sınırını aşıyorsa, ortak, izleyen yılın Mart ayının 31. günü akşamına kadar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ile gelirini beyan eder. Beyannamede, kesilen stopaj tutarını mahsup eder.

Muhasebe Kaydı Örneği (Şirket Nezdinde)

Varsayalım ki bir limited şirket, 100.000 TL brüt kar payı dağıtımına karar vermiştir.

1. Kar Dağıtımı Kararı ve Stopaj Kaydı:

• 570 DÖNEM KARI.......................................100.000 TL
  360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR..................................15.000 TL (%15 Stopaj)
  331 ORTAKLARA BORÇLAR...........................................85.000 TL
  (Kar payı dağıtım kararı ve stopaj kaydı)

2. Kar Payı Ödemesi Kaydı:

• 331 ORTAKLARA BORÇLAR....................................85.000 TL
  102 BANKALAR....................................................85.000 TL
  (Net kar payının ortağa ödenmesi)

3. Stopaj Vergisinin Ödenmesi Kaydı:

• 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR.............................15.000 TL
  102 BANKALAR....................................................15.000 TL
  (Kesilen stopaj vergisinin vergi dairesine ödenmesi)

Hesaplama Örneği (Gerçek Kişi Ortak Nezdinde)

Bir gerçek kişi ortak, 100.000 TL brüt kar payı elde etmiş ve şirket tarafından 15.000 TL stopaj kesilmiştir.

• Brüt Kar Payı: 100.000 TL
• İstisna Edilen Tutar (%50): 100.000 TL x 0.50 = 50.000 TL
• Beyana Tabi Gelir: 100.000 TL - 50.000 TL = 50.000 TL

Eğer 2023 yılı için bu 50.000 TL, 82.000 TL'lik beyan sınırının altında kaldığı için ortak beyanname vermez. Ancak, eğer beyana tabi gelir örneğin 90.000 TL olsaydı ve 2023 yılı için beyan sınırı 82.000 TL olsaydı, ortak Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi vermek zorunda kalacaktı. Bu durumda 90.000 TL üzerinden gelir vergisi hesaplanır ve ödenen 15.000 TL stopaj mahsup edilirdi.

Önemli Not

Vergi mevzuatındaki değişiklikleri takip etmek ve güncel oranlar ile sınırlara dikkat etmek büyük önem taşımaktadır. En güncel bilgilere ve detaylı açıklamalara ulaşmak için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) resmi web sitesi (www.gib.gov.tr) veya ilgili Resmi Gazete yayımları takip edilmelidir.

Onemli Noktalar

• Limited şirketler, gerçek kişi ortağa kar dağıtımında %15 stopaj kesintisi yapar.
• Şirket, kesilen stopajı Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile beyan edip öder.
• Gerçek kişi ortağın aldığı kar payının yarısı gelir vergisinden istisnadır (GVK Md. 22).
• İstisna sonrası kalan tutar, ilgili yılın beyan sınırını (2024 için 180.000 TL) aşarsa, ortak Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi verir.
• Beyanname verilmesi durumunda, şirket tarafından kesilen stopaj vergisi, hesaplanan vergiden mahsup edilir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.