İstanbul'da hem imalatçı hem de ihracatçı olan bir şirket, 27 Nisan 2026 tarihli Cumhurbaşkanı açıklaması sonrası nasil hesaplanir?

İstanbul'da Hem İmalatçı Hem de İhracatçı Şirketler İçin Kurumlar Vergisi Oranı Tespiti

Değerli Mükellefimiz,

27 Nisan 2026 tarihli Cumhurbaşkanı açıklaması ile imalatçı ihracatçılar için %9, genel ihracatçılar için %14 olarak belirlenen Kurumlar Vergisi oranları, İstanbul'da hem imalat hem de ihracat faaliyeti gösteren anonim şirketiniz için önemli bir karar kriteri sunmaktadır. Bu durumda, uygulanacak vergi oranının tespiti, şirketin faaliyet yapısının doğru analiz edilmesi ve muhasebe kayıtlarının eksiksiz tutulmasıyla doğrudan ilişkilidir.

Yasal Dayanak ve Temel Kriterler

Türkiye'de kurumlar vergisi oranları, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) ve ilgili Cumhurbaşkanı Kararları ile belirlenir. Vergi teşvikleri genellikle belirli sektörleri veya faaliyet türlerini desteklemek amacıyla uygulanır. Bu durumda, "imalatçı ihracatçı" ve "genel ihracatçı" tanımlarının mevzuattaki karşılığı ve bu tanımlara uygun gelir ayrıştırması esastır.

• KVK Madde 10 ve Madde 32: Kurumlar vergisi oranları ve istisna/indirim uygulamaları bu maddeler çerçevesinde düzenlenir. Özel oranlar veya indirimler genellikle kanun maddesine eklenen geçici maddelerle veya Cumhurbaşkanı Kararları ile belirlenir.
• Vergi Usul Kanunu (VUK): Şirketlerin defter tutma düzeni, belge düzeni ve envanter kayıtları VUK hükümlerine tabidir. Özellikle VUK Madde 174 (Defter Tutma Mecburiyeti) ve Madde 213 (Fatura ve Benzeri Vesikalar) ayrı ayrı faaliyet gelirlerinin ve giderlerinin tespiti için kritik öneme sahiptir.
• Katma Değer Vergisi Kanunu (KDV): Her ne kadar doğrudan kurumlar vergisi oranıyla ilgili olmasa da, KDV Kanunu Madde 11 uyarınca ihracat teslimleri KDV'den istisnadır. Bu durum, ihracat faaliyetlerinin doğru belgelenmesinin ve ayrıştırılmasının önemini bir kez daha vurgular.
• e-Defter ve e-Fatura Uygulamaları: Anonim şirketler için zorunlu olan e-Defter ve e-Fatura uygulamaları, gelir ve giderlerin dijital ortamda doğru, şeffaf ve denetlenebilir bir şekilde kayıt altına alınmasını sağlar. Bu sayede farklı faaliyetlerden elde edilen gelirlerin ayrıştırılması kolaylaşır.

Karsilastirma ve Karar Kriterleri

Şirketinizin hem imalat hem de ihracat yapması durumunda, uygulanacak vergi oranının tespiti şu temel kritere dayanır:

• İhracatın Kaynağı: Şirketinizin ihraç ettiği ürünler kendi imalatı mıdır, yoksa üçüncü kişilerden temin edilip (ticari mal olarak) ihraç edilen ürünler midir?

Bu ayrım, Cumhurbaşkanı Kararı'nda belirtilen "imalatçı ihracatçı" ve "genel ihracatçı" tanımlarının anahtarıdır. Tipik olarak:

• İmalatçı İhracatçı: Kendi tesislerinde ürettiği malları ihraç eden şirketlerdir. Bu faaliyetten elde edilen kazançlar için %9 oranı uygulanır.
• Genel İhracatçı: Başkalarından temin ettiği (satın aldığı) malları ihraç eden şirketlerdir. Bu faaliyetten elde edilen kazançlar için %14 oranı uygulanır.

Eğer şirketiniz hem kendi ürettiği malları ihraç ediyor hem de ticari mal alıp satarak ihracat yapıyorsa, bu iki faaliyetten elde edilen gelir ve giderlerin ayrı ayrı takip edilmesi ve ayrıştırılması zorunludur.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

1. Faaliyetlerin Detaylı Analizi: Şirketinizin hangi ürünleri imal ettiğini, hangi ürünleri dışarıdan tedarik ederek ihraç ettiğini net bir şekilde belirleyin. İhracat faturalarınız ve üretim kayıtlarınız bu konuda temel veri kaynağınız olacaktır.
2. Muhasebe Kayıtlarının Ayrıştırılması:
   • İmalat faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider hesapları (Ör: 600 İhracat Satışları, 7/A veya 7/B maliyet hesapları) ile ticari mal ihracatına ilişkin gelir ve gider hesaplarını ayrı ayrı takip edin.
   • Maliyet muhasebesi sisteminizi, imalatçı ihracatçı kazancının maliyetlerini (hammadde, işçilik, genel üretim giderleri) genel ihracat kazancının maliyetlerinden (ticari mal maliyeti, depolama, taşıma vb.) ayrıştıracak şekilde yapılandırın.
   • Ortak genel yönetim giderleri ve finansman giderleri gibi kalemlerin, KVK'daki oransal dağıtım prensiplerine uygun olarak ilgili faaliyetlere paylaştırılması gerekmektedir.
3. Cumhurbaşkanı Kararı'nın Tam Metninin İncelenmesi: Varsayımsal Karar'ın (Resmi Gazete'de yayımlanması beklenen) tam metnini dikkatlice inceleyerek "imalatçı ihracatçı" ve "genel ihracatçı" tanımlarının, uygulama şartlarının ve gelir ayrıştırma yöntemlerinin detaylarını öğrenin. Genellikle bu tür düzenlemelerde hangi gelirlerin hangi orana tabi olacağı açıkça belirtilir.
4. Kurumlar Vergisi Beyannamesinde Gösterim: Hesap dönemi sonunda, ayrıştırılmış kar matrahlarınızı Kurumlar Vergisi Beyannamesi üzerinde ilgili bölümlerde ayrı ayrı göstererek, her bir matrah için belirlenen vergi oranını uygulayacaksınız.

Hesaplama Örneği

Şirketinizin bir hesap dönemindeki faaliyet sonuçları aşağıdaki gibi olsun:

• Net Ticari Kar (Vergi Öncesi): 10.000.000 TL
• Bu karın ayrıştırılması sonucunda:
  • Kendi imalatı olan ürünlerin ihracatından elde edilen kar: 6.000.000 TL
  • Ticari mal olarak alınıp satılan ürünlerin ihracatından elde edilen kar: 4.000.000 TL

Kurumlar Vergisi Hesaplaması:

• İmalatçı İhracatçı Kazancı İçin: 6.000.000 TL * %9 = 540.000 TL
• Genel İhracatçı Kazancı İçin: 4.000.000 TL * %14 = 560.000 TL
• Toplam Ödenecek Kurumlar Vergisi: 540.000 TL + 560.000 TL = 1.100.000 TL

Kısa Muhasebe Kaydı Örneği

Dönem sonunda tahakkuk eden kurumlar vergisi için aşağıdaki muhasebe kaydı yapılır:

 --------------------------- / ---------------------------
 691 DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI BORÇ: 1.100.000 TL
 370 DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI ALACAK: 1.100.000 TL
 (Dönem Kurumlar Vergisi tahakkuku)
 --------------------------- / ---------------------------
 

Özetle

Şirketinizin İstanbul'da hem imalat hem de ihracat faaliyetlerini bir arada yürütmesi, vergi avantajlarından tam olarak yararlanabilmek için gelir ve gider ayrıştırmasını titizlikle yapmasını gerektirir. Cumhurbaşkanı Kararı'nın yayımlanmasının ardından detaylı hükümleri incelemek ve muhasebe sisteminizi bu hükümlere göre adapte etmek en doğru yaklaşım olacaktır. Gerekli tüm yasal düzenlemeler için Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) internet sitesi (www.gib.gov.tr) ve Resmi Gazete (www.resmigazete.gov.tr) takip edilmelidir.

Onemli Noktalar

• İmalatçı ihracatçı ve genel ihracatçı tanımları arasındaki ayrım kritik öneme sahiptir.
• Şirketin gelir ve giderlerini faaliyet türlerine göre titizlikle ayrıştırması zorunludur.
• Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) ve Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri, doğru vergilendirme için temel yasal dayanaklardır.
• Maliyet muhasebesi sistemi, farklı faaliyetlerden elde edilen karların doğru tespiti için hayati rol oynar.
• Cumhurbaşkanı Kararı'nın tam metni, uygulama esasları ve tanımlar açısından detaylıca incelenmelidir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.