Ana üretim hattı arızası nedeniyle ücretsiz izne çıkan çalışanları için sıfır gün APHB'yi geç bildiren imalat firmasına nasil hesaplanir?

Giriş ve Yasal Dayanak

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre, işverenlerin sigortalı çalışanlarına ilişkin hizmetlerini ve kazançlarını Aylık Prim ve Hizmet Belgesi (APHB) ile yasal süresi içinde Kuruma bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu yükümlülük, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86. maddesi ile düzenlenmiştir. APHB'nin yasal süresi içinde veya hiç verilmemesi durumunda uygulanacak idari para cezaları (İPC) ise aynı Kanun'un 102. maddesinde belirtilmiştir.

Ücretsiz İzne Çıkan Çalışanların APHB Bildirimi

İşverenler, işçilerini üretim hattı arızası gibi mücbir sebeplerle ücretsiz izne çıkardıklarında dahi, bu durumun APHB ile SGK'ya bildirilmesi zorunludur. Ücretsiz izne ayrılan çalışanlar için APHB'de "0" gün ve "0" kazanç bildirilmesi gerekmektedir. Bu bildirimde genellikle "06" sigorta kolu kodu (Ücretsiz İzin) kullanılır. Bildirimin amacı, sigortalılık statüsündeki değişikliği ve prime esas kazanç oluşmadığını Kuruma resmi olarak beyan etmektir. Dolayısıyla, ana üretim hattı arızası nedeniyle ücretsiz izne çıkan çalışanlar için "sıfır gün ve sıfır kazançlı" dahi olsa APHB'nin yasal süresi içinde verilmesi esastır.

İdari Para Cezası (İPC) Hesaplaması

Soruda belirtilen imalat firmasının, sıfır gün ve sıfır kazançlı APHB'yi yasal süresi dışında vermesi durumunda uygulanacak İPC, 5510 sayılı Kanun'un 102/c-3 maddesi hükmünce belirlenir. Bu maddeye göre, elektronik ortamda verilmesi gereken APHB'nin yasal süresi dışında verilmesi halinde:

• Belgenin Kuruma verilmesi gereken sürenin son gününü takip eden günden başlanarak otuz gün içinde verilmesi halinde, aylık brüt asgari ücretin üçte biri tutarında,
• Belgenin otuz günden sonra verilmesi halinde ise, aylık brüt asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanır.

Bu cezalar, her bir geç verilen APHB için ayrı ayrı uygulanır. İşveren, bu durumda sadece bir APHB'yi geç verdiğinden, ceza tek bir belge üzerinden hesaplanacaktır.

Hesaplama Örneği (2024 Yılı Brüt Asgari Ücreti İle)

2024 yılı için brüt asgari ücret 20.002,50 TL'dir.

• APHB, yasal sürenin bitiminden sonraki 30 gün içinde verilmişse:
  20.002,50 TL / 3 = 6.667,50 TL
• APHB, yasal sürenin bitiminden sonraki 30 günden daha geç verilmişse:
  20.002,50 TL / 2 = 10.001,25 TL

Bu tutarlara ek olarak, gecikme faizi uygulanmaz, sadece idari para cezası söz konusudur.

SGK 2026/9 Sayılı Genelgesinin Etkisi

SGK Genelgeleri, 5510 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerin uygulanmasına yönelik açıklayıcı ve yol gösterici nitelikteki düzenlemelerdir. 22.04.2026 tarihli SGK 2026/9 sayılı Genelgesi hipotetik bir durum olmakla birlikte, bu tür genelgeler genellikle aşağıdaki konularda açıklık getirebilir:

• Mücbir Sebep Halleri: Üretim hattı arızası gibi durumların mücbir sebep kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği ve bu hallerde APHB bildirim sürelerine ilişkin özel düzenlemelerin olup olmadığı. Ancak mevcut mevzuatta APHB bildirimine ilişkin mücbir sebep indirimi veya istisnası bulunmamaktadır. Dolayısıyla genelgenin, mevcut Kanun hükümlerini yorumlayarak, İPC uygulamasını tamamen ortadan kaldırması beklenmez.
• Sıfır Gün/Sıfır Kazanç Bildirimleri: Bu tür bildirimlerin önemine vurgu yapabilir veya bildirimde yapılan hatalara ilişkin özel düzenlemeler getirebilir.

Genelgenin içeriği bilinmemekle birlikte, temel prensip olarak, 5510 sayılı Kanun'da yer alan İPC uygulama esaslarını değiştirmesi ancak yorumlaması veya belirli durumlar için uygulama kolaylıkları sağlaması beklenebilir. Ancak, yasal bildirim yükümlülüğünün devam ettiği ve geç bildirimin İPC'ye tabi olacağı gerçeğini değiştirmesi düşük bir ihtimaldir.

Yapılması Gereken Adımlar

• APHB'nin Derhal Verilmesi: Gecikme fark edildiğinde veya tespit edildiğinde, ilgili aya ait sıfır gün ve sıfır kazançlı APHB'nin SGK'ya elektronik ortamda derhal gönderilmesi gerekmektedir.
• İPC Tebligatı ve Ödemesi: SGK tarafından hesaplanan İPC, işverene tebliğ edilecektir. Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmesi halinde, ceza tutarı üzerinden %25 indirim uygulanır.
• İtiraz Hakkı: İşveren, tebliğ edilen İPC'ye tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgili SGK ünitesine itiraz edebilir veya idari yargı yoluna başvurabilir. Ancak, mücbir sebep iddiasının APHB bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Muhasebe Kaydı Örneği

Örnek olarak, 10.001,25 TL tutarındaki İPC'nin kaydı aşağıdaki gibi yapılabilir:

------------------------------------------ / ------------------------------------------

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
(İdari Para Cezaları Gideri)
681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLARI
(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider Niteliğiyle)

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR
(SGK İdari Para Cezası)

------------------------------------------ / ------------------------------------------

Açıklama: İPC, Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) açısından Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) niteliğindedir. Bu nedenle, gelir tablosunda gider olarak yer alsa da, kurumlar vergisi matrahının tespitinde vergiye tabi kazanca eklenmek suretiyle düzeltilir.

Önemli Notlar ve Yönlendirmeler

İşverenlerin, mücbir sebep hallerinde dahi yasal bildirim yükümlülüklerini aksatmamaları, aksi takdirde İPC riskiyle karşı karşıya kalacakları unutulmamalıdır. Güncel mevzuat ve genelgeler için her zaman Sosyal Güvenlik Kurumu'nun resmi internet sitesi (www.sgk.gov.tr) veya Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (www.gib.gov.tr) ilgili bölümleri takip edilmelidir.

Onemli Noktalar

• APHB'nin yasal süresinde, 0 gün 0 kazanç dahi olsa bildirilmesi zorunluluğu, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinden kaynaklanmaktadır.
• Geç bildirilen e-APHB için İdari Para Cezası (İPC), 5510 sayılı Kanun'un 102/c-3 maddesine göre aylık brüt asgari ücrete endeksli olarak ve gecikme süresine göre farklılaşan tutarlarla hesaplanır.
• SGK Genelgeleri, mevzuatı açıklayıcı nitelikte olup, mücbir sebeplerde dahi APHB bildirim yükümlülüğünü ve İPC uygulamasını tamamen ortadan kaldırması beklenmez.
• Tebliğ edilen İPC'nin 15 gün içinde ödenmesi halinde %25 indirim uygulanır ve bu cezalar Kurumlar Vergisi Kanunu açısından Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) niteliğindedir.
• Gecikme fark edildiğinde ilgili APHB'nin derhal gönderilmesi ve resmi SGK/GİB kaynaklarının güncel mevzuat için takip edilmesi esastır.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.