Yıllara Sari İnşaat İşine Sonradan Dönüşen İşlerde Geçici Vergi Düzeltmesi Gerekir mi?

Yıllara Sari İnşaat İşine Sonradan Dönüşen İşlerde Vergilendirme Nasıl Yapılır?

İnşaat ve onarma işlerinde vergilendirme, işin aynı takvim yılı içinde tamamlanıp tamamlanmadığına göre önemli ölçüde değişir. Başlangıçta aynı yıl içinde tamamlanması öngörülen bir inşaat veya onarma işi, süre uzatımı, ek iş, idari gecikme, sözleşme revizyonu, iş artışı, mücbir sebep veya fiili nedenlerle sonraki takvim yılına sarkabilir. Bu durumda iş, Gelir Vergisi Kanunu açısından yıllara sari inşaat işleri kapsamında değerlendirilmeye başlanır.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 42 nci maddesine göre, birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde kar veya zarar, işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak ilgili yıl beyannamesinde beyan edilir. Bu nedenle yıllara sari nitelik kazanan işlerde, iş tamamlanıncaya kadar kar veya zarar hesaplarına aktarım yapılmaması esastır.

Ancak uygulamada en çok tereddüt edilen konu şudur: İş başlangıçta yıllara sari olarak öngörülmemiş, ilk dönem gelir ve giderleri geçici vergi matrahına dahil edilmiş, daha sonra iş yıllara sari hale gelmişse daha önce verilen geçici vergi beyannamesi düzeltilmeli midir? Genel yaklaşım, başlangıçta mevcut bilgilere göre aynı yıl içinde biteceği kabul edilen ve bu nedenle geçici vergiye dahil edilen gelir ve giderler için, sonradan ortaya çıkan yıllara sari hale gelme durumu nedeniyle geçmiş geçici vergi beyannamesinde düzeltme yapılmaması yönündedir. Çünkü önceki beyan, verildiği tarihteki hukuki ve fiili duruma göre yapılmıştır.

Yıllara Sari İnşaat ve Onarma İşi Nedir?

Bir inşaat ve onarma işinin Gelir Vergisi Kanunu’nun 42 nci maddesi kapsamına girebilmesi için genel olarak üç şart birlikte aranır:

Bu şartların oluşması halinde işten doğan kazanç, işin devam ettiği yıllarda geçici vergi veya yıllık gelir/kurumlar vergisi matrahına dahil edilmez; işin bittiği yıl topluca vergilendirilir. İşin bitim tarihi ise Gelir Vergisi Kanunu’nun 44 üncü maddesi kapsamında geçici ve kesin kabul usulüne tabi işlerde geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarih, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih olarak dikkate alınır.

İş Sonradan Yıllara Sari Hale Gelirse Geçmiş Geçici Vergi Beyannamesi Düzeltilir mi?

Başlangıçta aynı takvim yılı içinde tamamlanacağı kabul edilen bir inşaat ve onarma işinin sonradan yıllara sari hale gelmesi halinde, önceki geçici vergi döneminde verilen beyanname kural olarak düzeltilmez. Çünkü o geçici vergi döneminde işin yıllara sari olduğu henüz ortaya çıkmamış olabilir. Bu nedenle önceki dönemde yapılan beyan, o tarihteki mevcut sözleşme, iş programı ve fiili duruma göre hatalı sayılmaz.

Vergi Usul Kanunu’nun vergi hatalarına ilişkin hükümleri kapsamında düzeltme yapılabilmesi için vergilendirme veya hesap hatası niteliğinde bir yanlışlık bulunması gerekir. İşin sonradan yıllara sari hale gelmesi, geçmiş dönem beyanının verildiği tarihte mevcut olmayan yeni bir durumdan kaynaklanıyorsa, bu durum tek başına geçmiş geçici vergi beyannamesini vergi hatası haline getirmez.

Buna karşılık, işin sözleşme tarihi itibarıyla zaten sonraki takvim yılına sarkacağı açıkça belli olduğu halde, gelir ve giderler normal ticari kazanç gibi geçici vergi matrahına dahil edilmişse durum farklıdır. Bu halde ilk beyanın başlangıçtan itibaren hatalı yapılmış olması söz konusu olabileceğinden, düzeltme beyannamesi verilmesi gerekebilir.

Sonradan Yıllara Sari Hale Gelen İşlerde Muhasebe Kayıtları Nasıl Olmalıdır?

İşin yıllara sari nitelik kazandığının anlaşılmasından itibaren, ilgili işe ait maliyetlerin 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabında, hakediş bedellerinin ise 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabında izlenmesi gerekir. Daha önce 600 Yurtiçi Satışlar, 622 Satılan Hizmet Maliyeti veya dönem gideri hesaplarına kaydedilen tutarlar, işin niteliği ve dönem sonu itibarıyla yapılacak değerlendirmeye göre ilgili yıllara yaygın hesaplara aktarılmalıdır.

Bu aktarım, geçmiş geçici vergi beyannamesinin otomatik olarak düzeltilmesi anlamına gelmez. Muhasebe kayıtlarının işin yeni hukuki niteliğine uygun hale getirilmesi, izleyen geçici vergi dönemlerinde ve yıllık beyannamede doğru matrah tespiti için önemlidir.

Hakediş Faturaları ve Stopaj Uygulaması Nasıl Değerlendirilir?

Yıllara sari inşaat ve onarma işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden vergi kesintisi yapılması gerekir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 94 üncü maddesi, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15 inci ve 30 uncu maddeleri kapsamında, yıllara sari inşaat ve onarma işleri dolayısıyla yapılan hakediş ödemeleri üzerinden ilgili mevzuatta belirlenen oranda stopaj uygulanır.

İş başlangıçta yıllara sari değilken yapılan hakediş ödemelerinde stopaj aranmayabilir. Ancak işin yıllara sari hale geldiği tarih itibarıyla ve bu tarihten sonra yapılacak avans ve hakediş ödemeleri üzerinden stopaj yapılması gerekir. Burada kritik konu, işin hangi tarihte yıllara sari nitelik kazandığının sözleşme, ek protokol, süre uzatım yazısı, idari onay, iş programı veya fiili durumla belgelendirilebilmesidir.

Ortak Gider ve Amortisman Dağıtımı Nasıl Yapılır?

Yıllara sari inşaat ve onarma işlerinde ortak genel giderler ve amortismanların dağıtımı Gelir Vergisi Kanunu’nun 43 üncü maddesi kapsamında özel esaslara tabidir. Birden fazla yıllara sari işin birlikte yapılması veya yıllara sari işlerle diğer işlerin birlikte yürütülmesi halinde, ortak giderlerin ve kullanılan sabit kıymet amortismanlarının uygun dağıtım ölçülerine göre ayrıştırılması gerekir.

Bu noktada mükelleflerin yalnızca 170 ve 350 hesapları kullanması yeterli değildir. Hangi giderin hangi işle ilişkili olduğu, ortak giderlerin hangi anahtarla dağıtıldığı, amortismanların hangi süre ve kullanım oranına göre yüklendiği belgelenmelidir.

Geçici Vergi Matrahında Sonraki Dönemlerde Nelere Dikkat Edilmelidir?

İşin yıllara sari hale geldiği anlaşıldıktan sonra, izleyen geçici vergi dönemlerinde bu işe ilişkin kar veya zarar geçici vergi matrahına dahil edilmemelidir. İşe ait gelir ve maliyetler bilanço hesaplarında takip edilmeli, işin bittiği yıl kar veya zarar hesaplanarak beyan edilmelidir.

Daha önceki geçici vergi döneminde hesaplanıp ödenmiş geçici vergi varsa, bu tutarın genel esaslar çerçevesinde yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde mahsup edilmesi mümkündür. Ancak önceki geçici vergi beyannamesinin düzeltilip düzeltilmeyeceği, işin sonradan mı yıllara sari hale geldiğine yoksa baştan itibaren mi yıllara sari olduğuna göre değerlendirilmelidir.

Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Yıllara sari inşaat işlerinde en sık yapılan hatalar; işin başlangıçta doğru sınıflandırılmaması, süre uzatım belgelerinin muhafaza edilmemesi, hakediş stopajının zamanında başlatılmaması, 170 ve 350 hesapların geç kullanılmaya başlanması, ortak giderlerin gelişigüzel dağıtılması ve iş bitmeden kar veya zararın beyan edilmesidir.

Özellikle stopaj uygulaması, hakediş ödemesinin yapıldığı tarihte işin yıllara sari nitelikte olup olmadığına göre değerlendirilmelidir. İdare nezdinde yapılacak incelemelerde sözleşme, ek protokol, süre uzatımı, iş bitim tutanakları, hakediş raporları, fatura tarihleri ve muhasebe kayıtları birlikte dikkate alınır.

Sonuç: Geçici Vergi Düzeltmesi Her Durumda Zorunlu Değildir

Başlangıçta yıllara sari olarak öngörülmeyen ve sonuç hesaplarına aktarılmadığı için devam eden iş niteliğinde olan bir inşaat ve onarma işinin sonradan objektif nedenlerle yıllara sari hale gelmesi halinde, önceki geçici vergi beyannamesinin düzeltilmesi genel olarak zorunlu değildir. Ancak işin en başından itibaren birden fazla takvim yılına yayılacağı belli olduğu halde yanlış beyan yapılmışsa, düzeltme ihtiyacı doğabilir.

Bu nedenle her olayda sözleşme hükümleri, iş programı, süre uzatım yazıları, hakediş belgeleri, fatura tarihleri, fiili tamamlanma durumu ve muhasebe kayıtları birlikte analiz edilmelidir. İşin yıllara sari hale geldiği tarihten itibaren 170 ve 350 hesapların kullanılması, hakedişlerde stopaj uygulamasının değerlendirilmesi ve izleyen geçici vergi dönemlerinde ilgili kar veya zararın matraha dahil edilmemesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Tasfiye Halindeki Limited Şirkette Kasa, Sermaye ve Geçmiş Yıl Karlarının Vergilendirilmesi

Millileştirilmeden Gümrüğe Terk Edilen veya İmha Edilen Malların Muhasebe Kaydı

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Kaynak: GİB
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.