Kiralanan İşyerine Yapılan Kapı ve Pencere Harcamaları Doğrudan Gider mi, Özel Maliyet Bedeli mi?
Bu yazıya konu edilen 02.08.2016 tarihli özelgede verilen görüş bu yazının yayımlandığı tarih itibarıyla geçerliliğini korumaktadır. Kiralanan işyerine takılan demir kapı ile PVC kapı ve pencereler, taşınmazın değerini kalıcı biçimde artırmaları ve birlikte ekonomik-teknik bütünlük oluşturmaları nedeniyle ayrı ayrı dönem gideri değil, özel maliyet bedeli olarak aktifleştirilmelidir. (Özelge)
VUK m. 272 uyarınca kiracının, kiraladığı gayrimenkulü genişleten veya iktisadi değerini devamlı artıran harcamaları özel maliyet bedeli olarak ayrıca değerlenir. VUK m. 327’ye göre bu tutarlar belirli kira süresinde eşit yüzdelerle itfa edilir; kira süresi dolmadan taşınmaz boşaltılırsa henüz itfa edilmemiş tutar boşaltmanın gerçekleştiği yılda gider yazılır.
Kira süresi belli değilse, güncel amortisman listesindeki “Özel Maliyet Bedeli – kira süresi belli olmayanlar” sınıflandırmasına göre beş yılda ve yüzde 20 oranıyla itfa uygulanmaktadır. Harcama kira ilişkisinin başlamasından sonra yapılıyorsa, özel maliyet tutarının sözleşmede kalan kira süresi içinde itfa edilmesi yönünde idari görüşler bulunmaktadır. (Gelir İdaresi Başkanlığı)
Özelgede KDV hariç tutarın özel maliyet bedeli kabul edilmesi, ilgili KDV’nin genel esaslarla indirilebilir olması varsayımına dayanmaktadır. İndirilemeyen KDV bulunması halinde bu tutarın maliyet veya gider niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Aşağıdaki metin WordPress’te yayımlanabilecek şekilde hazırlanmıştır.
Kiralanan İşyerine Yapılan Kapı ve Pencere Harcamaları Doğrudan Gider mi, Özel Maliyet Bedeli mi?
Serbest meslek erbapları ve işletmeler, kiraladıkları işyerlerini faaliyetlerine uygun hale getirmek amacıyla çeşitli harcamalar yapabilmektedir.
Kiralanan işyerinde;
- Demir kapı yaptırılması,
- PVC kapı ve pencere takılması,
- Elektrik ve su tesisatının yenilenmesi,
- Bölme duvar yapılması,
- Zemin ve tavan kaplamalarının değiştirilmesi,
- Isı ve ses yalıtımı yapılması,
- Güvenlik sistemi kurulması,
gibi harcamaların doğrudan gider olarak mı kaydedileceği, yoksa özel maliyet bedeli olarak aktifleştirilerek amortisman yoluyla mı giderleştirileceği önem taşımaktadır.
Vergi uygulamasında her tadilat harcaması doğrudan dönem gideri değildir.
Kiralanan taşınmazın iktisadi değerini kalıcı biçimde artıran, kullanım kapasitesini genişleten veya kiracının faaliyeti için yeni ve kalıcı tesisat meydana getiren harcamalar özel maliyet bedeli olarak değerlendirilir.
Özelgeye Konu Olay Nedir?
Özelge talebinde bulunan serbest meslek erbabı, kiracı olarak kullandığı işyerine;
- Demir kapı,
- PVC kapı ve pencere,
yaptırmıştır.
Demir kapı bedeli doğrudan gider kaydedilmiş, PVC kapı ve pencere bedeli de sehven dönem giderlerine alınmıştır.
Mükellef, bu harcamaların amortisman yoluyla giderleştirilip giderleştirilemeyeceğini sormuştur.
Gelir İdaresi;
- Demir kapı,
- PVC kapı,
- PVC pencere,
harcamalarının birlikte ekonomik ve teknik bütünlük oluşturduğunu, taşınmazın değerini kalıcı şekilde artırdığını ve kiracı tarafından gerçekleştirildiğini dikkate alarak, bu harcamaların topluca özel maliyet bedeli olarak aktifleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır.
Özel Maliyet Bedeli Nedir?
Kiracının, başkasına ait bir taşınmazda yaptığı ve taşınmazın değerini devamlı olarak artıran harcamalara özel maliyet bedeli denir.
Bu harcamaların temel özellikleri şunlardır:
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Taşınmaz kiralıktır | Harcamayı yapan kişi taşınmazın maliki değildir |
| Harcama kalıcıdır | Birden fazla hesap döneminde fayda sağlar |
| Taşınmazın değerini artırır | Normal bakım sınırını aşar |
| Faaliyet için yapılır | Kiracının işini yürütmesine hizmet eder |
| Genellikle taşınmazda kalır | Kira sonunda sökülmeden mal sahibine bırakılabilir |
| Doğrudan gider değildir | Kira süresince itfa edilir |
Özel maliyet bedeli, kiracının sahip olduğu bina maliyeti değildir. Kiracının, başkasına ait gayrimenkul üzerinde yaptığı değer artırıcı yatırım niteliğindedir.
Normal Bakım ve Onarım ile Özel Maliyet Arasındaki Fark
Bir harcamanın doğrudan gider veya özel maliyet olduğunun belirlenmesinde, işlemin adı değil gerçek niteliği önemlidir.
| Normal bakım ve onarım | Özel maliyet bedeli |
|---|---|
| Mevcut durumu korur | Değeri kalıcı artırır |
| Olağan yıpranmayı giderir | Yeni özellik kazandırır |
| Kısa süreli fayda sağlar | Birden fazla yıl fayda sağlar |
| Genellikle tekrarlanır | Yatırım niteliğindedir |
| Doğrudan gider olabilir | Aktifleştirilir |
| Küçük boya ve tamir | Yeni kapı-pencere sistemi |
| Kırık camın değiştirilmesi | Bütün pencerelerin PVC’ye çevrilmesi |
| Bozuk kilidin tamiri | Yeni güvenlikli demir kapı |
| Musluk tamiri | Tüm tesisatın değiştirilmesi |
Demir Kapı Harcaması Neden Özel Maliyettir?
Mevcut kapının küçük bir arızasının giderilmesi normal tamir sayılabilir.
Ancak işyerine yeni ve güvenlikli demir kapı yaptırılması;
- Taşınmaza kalıcı güvenlik özelliği kazandırır,
- Bir yıldan fazla fayda sağlar,
- Genellikle kira sonunda taşınmazda kalır,
- Mevcut taşınmazın iktisadi değerini artırır.
Bu nedenle yeni demir kapı yapım bedeli normal bakım-onarım gideri değil, özel maliyet bedelidir.
PVC Kapı ve Pencere Harcaması Neden Özel Maliyettir?
Mevcut pencerenin kırılan camının değiştirilmesi doğrudan gider olabilir.
Buna karşılık işyerinin kapı ve pencerelerinin PVC sistemle yenilenmesi;
- Isı ve ses yalıtımını artırır,
- Taşınmaza uzun süreli fayda sağlar,
- Kullanım kalitesini yükseltir,
- Taşınmazın iktisadi değerini kalıcı olarak artırır.
Bu nedenle PVC kapı ve pencere giderlerinin özel maliyet bedeli olarak değerlendirilmesi gerekir.
İktisadi ve Teknik Bütünlük Nedir?
İktisadi ve teknik bütünlük, birbirinden ayrı görünen kıymetlerin aynı fonksiyonu birlikte yerine getirmesi ve ortak bir yatırımın parçalarını oluşturmasıdır.
Özelgedeki;
- Demir kapı,
- PVC kapı,
- PVC pencereler,
işyerinin dış cephe açıklıklarını, güvenliğini ve kullanım şartlarını birlikte sağlayan tek bir yenileme yatırımıdır.
Bu nedenle her fatura veya parça ayrı ayrı değerlendirilmez.
| Harcama | Tek başına görünümü | Birlikte değerlendirme |
|---|---|---|
| Demir kapı | Bağımsız bir harcama | Güvenlik ve giriş sisteminin parçası |
| PVC kapı | Bağımsız doğrama | Kapı-pencere sisteminin parçası |
| PVC pencere | Birden fazla pencere | İşyerinin doğrama yenilemesinin parçası |
Harcamalar ekonomik ve teknik bütünlük oluşturduğunda, tutar sınırları da bütünün toplam değeri üzerinden değerlendirilir.
Faturaların Ayrı Düzenlenmesi Sonucu Değiştirir mi?
Hayır. Aynı yatırımın parçaları için;
- Farklı tarihlerde,
- Farklı firmalardan,
- Ayrı faturalarla,
mal ve hizmet alınması, ekonomik ve teknik bütünlüğü ortadan kaldırmaz.
Örneğin;
- Kapı bir firmaya,
- Pencereler başka firmaya,
- Montaj üçüncü firmaya,
yaptırılmış olsa bile işlemler aynı kapı-pencere yenileme yatırımının parçalarıysa topluca özel maliyet olarak aktifleştirilir.
KDV Özel Maliyet Bedeline Dâhil Edilir mi?
KDV mükellefi olan serbest meslek erbabının, KDV’ye tabi mesleki faaliyetinde kullandığı kiralık işyerine ilişkin faturalarında yer alan ve genel esaslarla indirilebilen KDV, özel maliyet bedeline dâhil edilmez.
Özel maliyet matrahı KDV hariç bedeldir.
Örneğin:
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Demir kapı bedeli | 100.000 TL |
| PVC kapı ve pencere | 300.000 TL |
| Toplam KDV hariç bedel | 400.000 TL |
| KDV yüzde 20 | 80.000 TL |
| Özel maliyet bedeli | 400.000 TL |
80.000 TL KDV, indirim şartları sağlanıyorsa indirilecek KDV olarak dikkate alınır.
İlgili KDV’nin indirim konusu yapılamadığı özel durumlarda KDV’nin gider veya maliyet niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Özel Maliyet Bedeli Hangi Sürede İtfa Edilir?
Özel maliyet bedelleri kira süresine göre eşit tutarlarda itfa edilir.
Örneğin kira sözleşmesi beş yıllıksa ve harcama sözleşmenin başlangıcında yapılmışsa:
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Özel maliyet bedeli | 400.000 TL |
| Kira süresi | 5 yıl |
| Yıllık itfa oranı | Yüzde 20 |
| Yıllık amortisman | 80.000 TL |
Hesaplama:
400.000 TL / 5 yıl = 80.000 TL
Her yıl 80.000 TL serbest meslek kazancından amortisman gideri olarak indirilebilir.
Harcama Kira Süresi İçinde Sonradan Yapılırsa
Özel maliyet harcaması kira sözleşmesinin başlangıcında değil, ilerleyen yıllarda yapılabilir.
Örneğin beş yıllık sözleşmenin iki yılı tamamlandıktan sonra özel maliyet yatırımı yapılmışsa sözleşmede üç yıllık süre kalmıştır.
Bu durumda yatırımın kalan kira süresinde itfa edilmesi gerekir.
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Özel maliyet bedeli | 600.000 TL |
| Sözleşmede kalan süre | 3 yıl |
| Yıllık itfa tutarı | 200.000 TL |
Hesaplama:
600.000 TL / 3 yıl = 200.000 TL
Kira Süresi Belli Değilse Ne Olur?
Kira sözleşmesinde belirli bir bitiş tarihi bulunmuyorsa özel maliyet bedeli, güncel amortisman listesine göre beş yılda ve yüzde 20 oranıyla itfa edilir.
| Açıklama | Uygulama |
|---|---|
| Kira süresi | Belirsiz |
| Faydalı ömür | 5 yıl |
| Amortisman oranı | Yüzde 20 |
| İtfa yöntemi | Eşit tutarlar |
Örneğin 750.000 TL özel maliyet bedeli varsa:
750.000 TL × yüzde 20 = 150.000 TL yıllık amortisman
Kira Sözleşmesi Kendiliğinden Uzarsa Ne Olur?
Özel maliyet harcaması yapılırken mevcut kira sözleşmesindeki süre esas alınır.
Daha sonra kira ilişkisinin uzaması, önceki yatırımın amortisman süresini kendiliğinden değiştirmemelidir.
Bununla birlikte yeni kira döneminde ilave özel maliyet yatırımı yapılırsa, yeni harcama yapıldığı tarihte geçerli kira süresine göre ayrı bir amortisman planı oluşturulmalıdır.
Her özel maliyet yatırımı için;
- Harcama tarihi,
- Aktifleştirme tarihi,
- Kalan kira süresi,
- Yıllık itfa tutarı,
ayrı takip edilmelidir.
Kira Süresi Dolmadan İşyerinden Çıkılırsa Ne Olur?
Kiralanan işyeri kira süresi dolmadan boşaltılırsa, henüz itfa edilmemiş özel maliyet bedeli boşaltmanın gerçekleştiği yılda bir defada gider yazılır.
Örneğin:
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Özel maliyet bedeli | 500.000 TL |
| Önceki yıllarda itfa edilen | 300.000 TL |
| Kalan net değer | 200.000 TL |
| İşyerinin boşaltıldığı yıl gideri | 200.000 TL |
Bu uygulama için kira sözleşmesinin sona erdiğini ve işyerinin boşaltıldığını gösteren belgeler saklanmalıdır.
Kira Devredilirse veya Yeni Kiracı Gelirse
Özel maliyet bedeli, yatırımı yapan kiracıya aittir.
Kiracının;
- Kira hakkını devretmesi,
- İşyerini başka bir kişiye bırakması,
- Faaliyetini sona erdirmesi,
- Taşınmazdan çıkması,
halinde özel maliyetin kalan tutarı ve devir karşılığında alınan bedel birlikte değerlendirilmelidir.
Devir, bedelsiz boşaltma ve taşınmaz sahibine bırakma işlemleri aynı vergisel sonucu doğurmayabilir.
Özel Maliyet Bedeli Mal Sahibine Fatura Edilir mi?
Kiracının yaptığı yatırımın kira sonunda bedelsiz biçimde taşınmaz sahibine kalması halinde, işlemin;
- Sözleşmedeki hükümleri,
- Kira bedelinin belirlenme biçimi,
- Harcamanın kira yerine sayılıp sayılmadığı,
- Mal sahibinin harcamayı karşılayıp karşılamadığı,
- Kiracının bedel talep edip etmediği,
dikkate alınmalıdır.
Özel maliyetin mal sahibine devri, yalnız amortisman bakımından değil gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV ve stopaj yönünden de ayrıca incelenebilir.
Kira Bedeli Yerine Tadilat Yapılması
Taraflar, kiracının yaptığı tadilatların kira bedeline mahsup edileceğini kararlaştırabilir.
Örneğin kiracı 1.200.000 TL tadilat yapacak ve ilk yıl kira ödemeyecek olabilir.
Bu durumda işlem yalnız özel maliyet bedeli olarak değerlendirilmez.
Ayrıca;
- Ayni kira ödemesi,
- Mal sahibi açısından kira geliri,
- Kiracı açısından kira gideri,
- Hizmet teslimi ve KDV,
- Stopaj,
sonuçları gündeme gelebilir.
Sözleşmede tadilatın kira karşılığı olup olmadığı açıkça belirlenmelidir.
Normal Tamir Giderlerine Örnekler
Aşağıdaki harcamalar, taşınmazın değerini kalıcı artırmaması şartıyla doğrudan gider olabilir:
- Kırık camın değiştirilmesi,
- Kapı kilidinin tamiri,
- Boya ve badana,
- Musluk tamiri,
- Küçük elektrik arızasının giderilmesi,
- Periyodik klima bakımı,
- Mevcut pencerenin menteşe tamiri,
- Olağan temizlik giderleri.
Aynı işlem çok kapsamlı hale gelerek taşınmazın bütün sistemini yeniliyorsa özel maliyet niteliği kazanabilir.
Özel Maliyet Oluşturabilecek Diğer Harcamalar
| Harcama | Olası değerlendirme |
|---|---|
| Yeni elektrik tesisatı | Özel maliyet |
| Yeni su ve doğalgaz tesisatı | Özel maliyet |
| Bölme duvar yapılması | Özel maliyet |
| Asma tavan sistemi | Özel maliyet |
| Sabit zemin kaplaması | Özel maliyet |
| Sabit havalandırma sistemi | Özel maliyet |
| Isı ve ses yalıtımı | Özel maliyet |
| Sabit yangın sistemi | Özel maliyet |
| Yeni lavabo ve mutfak yapılması | Özel maliyet |
| Engelli erişim düzenlemesi | Niteliğine göre özel maliyet |
Taşınabilir Demirbaşlar Özel Maliyet midir?
Kiralanan işyerine alınan her kıymet özel maliyet değildir.
Taşınabilir ve işyerinden ayrılabilir kıymetler ayrı demirbaş olarak değerlendirilir.
| Kıymet | Sınıflandırma |
|---|---|
| Büro masası | Demirbaş |
| Sandalye | Demirbaş |
| Bilgisayar | Demirbaş |
| Yazıcı | Demirbaş |
| Taşınabilir klima | Ayrı iktisadi kıymet |
| Sabit elektrik tesisatı | Özel maliyet |
| Duvara gömülü dolap | Niteliğine göre özel maliyet |
| Bağımsız kitaplık | Demirbaş |
| Sabit cam bölme | Özel maliyet olabilir |
Bir kıymetin sökülebilir olması tek başına yeterli değildir. Sökümün taşınmaza veya kıymete zarar verip vermediği ve bağımsız biçimde kullanılabilir olup olmadığı da dikkate alınır.
Serbest Meslek Kazancında Amortisman İndirimi
Özel maliyet bedeli üzerinden ayrılan amortisman, serbest meslek kazancının elde edilmesi ve sürdürülmesiyle ilgili olması şartıyla hasılattan indirilebilir.
Başlıca şartlar şunlardır:
- İşyerinin mesleki faaliyette kullanılması,
- Faturaların serbest meslek erbabı adına düzenlenmesi,
- Harcamaların belgelenmesi,
- Özel maliyet bedelinin amortisman listesinde izlenmesi,
- Kira süresinin doğru belirlenmesi,
- Yıllık itfa tutarının doğru hesaplanması.
Defter-Beyan Sisteminde Nasıl İzlenir?
Serbest meslek erbabının özel maliyet bedelini yapıldığı yılda cari mesleki gider olarak kaydetmemesi gerekir.
Harcamalar amortismana tabi iktisadi kıymet olarak kaydedilmeli ve özel maliyet bedeli amortisman listesinde izlenmelidir.
Takip tablosunda en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır:
| Bilgi | Açıklama |
|---|---|
| İşyerinin adresi | Özel maliyetin ait olduğu yer |
| Kira sözleşmesinin başlangıcı | Süre hesabı |
| Kira sözleşmesinin bitişi | Kalan süre hesabı |
| Harcama tarihi | Aktifleştirme dönemi |
| Fatura bilgileri | Tevsik |
| KDV hariç maliyet | Amortisman matrahı |
| Kalan kira süresi | İtfa süresi |
| Yıllık amortisman | Giderleştirilecek tutar |
| Birikmiş amortisman | Önceki yıllar |
| Net değer | İtfa edilmemiş tutar |
Tekdüzen Hesap Planı Açısından Muhasebe Kaydı
Serbest meslek erbabı için Tekdüzen Hesap Planı zorunlu muhasebe kayıt sistemi değildir. Ancak işletme veya şirketler açısından özel maliyetler 264 Özel Maliyetler hesabında izlenir.
Özel maliyet harcamasının kaydı
400.000 TL artı yüzde 20 KDV tutarında kapı ve pencere faturası alındığını varsayalım:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 264 Özel Maliyetler | 400.000 TL | |
| 191 İndirilecek KDV | 80.000 TL | |
| 320 Satıcılar | 480.000 TL |
Yıllık amortisman kaydı
Kira süresi beş yıl ve yıllık amortisman 80.000 TL ise:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 80.000 TL | |
| 268 Birikmiş Amortismanlar | 80.000 TL |
Giderin üretim, hizmet veya pazarlama faaliyetiyle bağlantısına göre 730, 740 veya 760 hesaplarının kullanılması da söz konusu olabilir.
Hatalı Doğrudan Gider Kaydı Nasıl Düzeltilir?
Özel maliyet niteliğindeki harcama sehven doğrudan gider yazılmışsa kayıt düzeltilmelidir.
Aynı hesap dönemi içinde hata fark edilmişse ilgili gider hesabı ters kayıtla kapatılarak tutar 264 Özel Maliyetler hesabına aktarılabilir.
Örnek:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 264 Özel Maliyetler | 400.000 TL | |
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 400.000 TL |
Hata önceki hesap dönemine aitse;
- Beyanname düzeltmesi,
- Vergi matrahı etkisi,
- Amortisman süresi,
- Düzeltme zamanaşımı,
- Enflasyon düzeltmesi etkisi,
ayrıca değerlendirilmelidir.
Sayısal Uygulama Örneği
Bir serbest meslek erbabının kiraladığı işyerine aşağıdaki harcamaları yaptığını varsayalım:
| Harcama | KDV hariç tutar |
|---|---|
| Demir kapı | 120.000 TL |
| PVC kapı | 80.000 TL |
| PVC pencereler | 300.000 TL |
| Montaj | 100.000 TL |
| Toplam özel maliyet | 600.000 TL |
Kira sözleşmesinin kalan süresi üç yıl ise:
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Özel maliyet bedeli | 600.000 TL |
| Kalan kira süresi | 3 yıl |
| Yıllık itfa oranı | Yüzde 33,33 |
| Yıllık amortisman | 200.000 TL |
Her yıl 200.000 TL amortisman mesleki kazançtan indirilebilir.
Kira Süresi Belirsiz Örnek
Aynı özel maliyet tutarı 600.000 TL olsun ancak kira sözleşmesinde belirli bir süre bulunmasın.
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Özel maliyet bedeli | 600.000 TL |
| Faydalı ömür | 5 yıl |
| Amortisman oranı | Yüzde 20 |
| Yıllık amortisman | 120.000 TL |
İşyerinin Erken Boşaltılması Örneği
600.000 TL özel maliyet bedelinden iki yılda toplam 240.000 TL amortisman ayrıldığını ve üçüncü yılda işyerinin boşaltıldığını varsayalım.
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Özel maliyet bedeli | 600.000 TL |
| Birikmiş amortisman | 240.000 TL |
| İtfa edilmemiş tutar | 360.000 TL |
| Boşaltma yılındaki gider | 360.000 TL |
Uygulamada Yapılan Başlıca Hatalar
| Hata | Vergisel risk |
|---|---|
| Yeni kapı ve pencereyi normal tamir saymak | Erken ve fazla gider indirimi |
| Ayrı faturaları ayrı kıymet saymak | Ekonomik bütünlüğün gözden kaçması |
| KDV dâhil tutarı amortisman matrahı yapmak | Fazla amortisman |
| Belirli kira süresi varken yüzde 20 uygulamak | Yanlış amortisman |
| Kalan kira süresini dikkate almamak | İtfa süresi hatası |
| İşyerinden çıkıldığında kalan tutarı kayıtlarda bırakmak | Giderin eksik dikkate alınması |
| Taşınabilir demirbaşları özel maliyete eklemek | Yanlış faydalı ömür |
| Kira karşılığı tadilatın stopaj ve KDV yönünü incelememek | Eksik vergi beyanı |
| Özel maliyet listesini tutmamak | Giderin ispatlanamaması |
| Hatalı gider kaydını düzeltmemek | Serbest meslek kazancının eksik beyanı |
Serbest Meslek Erbabı İçin Kontrol Listesi
| Kontrol sorusu | Açıklama |
|---|---|
| Harcama normal bakım mı? | Olağan durumu koruyorsa doğrudan gider olabilir |
| Taşınmazın değerini artırıyor mu? | Özel maliyet olabilir |
| Bir yıldan fazla fayda sağlıyor mu? | Aktifleştirme göstergesidir |
| Harcamalar birlikte bütünlük oluşturuyor mu? | Toplam tutar esas alınmalıdır |
| Kira süresi belli mi? | İtfa süresini belirler |
| Harcama tarihinde kalan süre ne kadar? | Amortisman planı buna göre hazırlanır |
| Faturalar mükellef adına mı? | Gider ve KDV için gereklidir |
| KDV indirilebilir mi? | İndirilebilir KDV maliyete alınmaz |
| Taşınabilir demirbaşlar ayrıldı mı? | Ayrı oranla amortisman uygulanabilir |
| Amortisman listesi oluşturuldu mu? | Yıllık takip yapılmalıdır |
| Kira erken sona erdi mi? | Kalan net değer gider yazılabilir |
| Tadilat kira bedeline mahsup mu? | Stopaj ve KDV ayrıca incelenmelidir |
Sonuç
Kiralanan işyerine yaptırılan demir kapı ile PVC kapı ve pencereler, taşınmazın mevcut durumunu koruyan basit bakım-onarım giderleri değildir.
Bu harcamalar;
- Taşınmazın değerini kalıcı şekilde artırmakta,
- Birden fazla hesap döneminde fayda sağlamakta,
- Kiracının faaliyeti için kalıcı tesis meydana getirmekte,
- Birlikte ekonomik ve teknik bütünlük oluşturmaktadır.
Bu nedenle harcamaların topluca özel maliyet bedeli olarak aktifleştirilmesi gerekir.
İndirilebilir KDV özel maliyet bedeline dâhil edilmez. KDV hariç toplam tutar özel maliyet olarak kaydedilir.
Kira süresi belli ise özel maliyet bedeli sözleşmede kalan kira süresinde eşit tutarlarla itfa edilir. Kira süresi belli değilse beş yıl ve yüzde 20 amortisman oranı uygulanır.
Kira süresi dolmadan işyerinin boşaltılması halinde henüz itfa edilmemiş özel maliyet bedeli boşaltmanın gerçekleştiği yılda bir defada gider yazılır.
Yasal Dayanak Tablosu
| Mevzuat | Madde veya düzenleme | Konusu | Yazıyla ilgisi |
|---|---|---|---|
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | Madde 65 | Serbest meslek kazancının tanımı | Mesleki faaliyetin niteliğini düzenler |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | Madde 68 | Serbest meslek kazancından indirilecek giderler | Mesleki gider ve amortisman indiriminin dayanağıdır |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 269 | Gayrimenkuller gibi değerlenen kıymetler | Gayrimenkulün mütemmim cüz ve teferruatını düzenler |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 272 | Gayrimenkullerde değer artırıcı giderler | Kiracının yaptığı değer artırıcı harcamaların özel maliyet sayılmasının temel dayanağıdır |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 313 | Amortismana tabi kıymetler | Bir yıldan fazla kullanılan kıymetlerin amortismanını düzenler |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 327 | Özel maliyet bedellerinin itfası | Özel maliyetin kira süresine göre eşit tutarlarda giderleştirilmesini düzenler |
| 333 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği | Amortisman listesi bölüm 56 | Kira süresi belli olmayan özel maliyetler | Beş yıl faydalı ömür ve yüzde 20 oranını belirler |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 227 | Tevsik zorunluluğu | Kapı, pencere ve montaj harcamalarının faturayla belgelenmesini gerektirir |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 253 | Belgelerin muhafazası | Fatura, kira sözleşmesi ve amortisman kayıtlarının saklanmasını düzenler |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 29 | KDV indirimi | Mesleki faaliyetle ilgili faturalardaki KDV’nin indirimini düzenler |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 34 | KDV indiriminin belgelendirilmesi | İndirimin fatura ve kayıt şartlarını düzenler |
| Tekdüzen Hesap Planı | 264 Özel Maliyetler | Özel maliyetlerin aktifte izlenmesi | Şirket ve işletmelerde özel maliyet kayıt hesabıdır |
| Tekdüzen Hesap Planı | 268 Birikmiş Amortismanlar | Maddi olmayan duran varlık amortismanları | Özel maliyetlerin birikmiş itfa paylarının izlenmesini sağlar |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 413 | Özelge talebi | Tereddütlü işlemlerde idareden yazılı görüş alınmasını düzenler |
Not
Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.
Kaynak: https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434/ozelge/26777
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.