İhracatçı Şirketlerde Geçici Vergi Oranı: Yurt Dışı Satış Kazancı %20, Yurt İçi Kazanç %25 mi?

İhracat yapan kurumlar vergisi mükelleflerinde, KVK 32/7 kapsamında şartları taşıyan ihracat kazançları 5 puan indirimli kurumlar vergisi oranıyla vergilendirilirken, yurt içi faaliyetlerden doğan kazançlar genel oran üzerinden beyan edilir.

İhracatçı Şirketlerde Geçici Vergi Oranı Nasıl Uygulanır?

Türkiye’de kurumlar vergisi mükellefi olan şirketler için genel kurumlar vergisi oranı %25’tir. Ancak ihracat yapan kurumların münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/7 maddesi uyarınca kurumlar vergisi oranı 5 puan indirimli uygulanır. Bu nedenle şartları sağlayan ihracat kazançları için fiilen %20 oranı, yurt içi satışlardan veya diğer faaliyetlerden doğan kazançlar için ise genel olarak %25 oranı dikkate alınır.

Bu uygulama yalnızca yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde değil, geçici vergi beyannamesi dönemlerinde de dikkate alınır. Kurumlar, geçici vergi matrahını hesaplarken ihracat kazancı ile diğer kazançlarını ayrıştırmalı, indirimli oran uygulanacak kazanç kısmını doğru belirlemelidir. Bu ayrımın yapılması için şirketin kendi içinde yapacağı hesap tabloları ile ihracat faaliyetlerinden elde edilen gelirler için ayrı bir gelir tablosu oluşturulmalı, diğer faaliyetler için ayrı bir gelir tablosu oluşturulmalıdır. Ortak giderlerden verilecek pay için belirlenecek dağıtım anahtarına göre dağıtım yapılmalı ve ardından vergi matrahının ihracat gelirlerine isabet eden kısmı için kurumlar vergisi oranı %20 olarak hesaplanmalıdır. İndirimli uygulanan kurumlar vergisi oranının 5 yıllık zaman aşımı içinde incelenmesi halinde yapılan tablolar ve hesaplamalar dayanak olarak sunulmalıdır.

Yasal Dayanak Nedir?

İhracatçı kurumlarda indirimli kurumlar vergisi oranının temel yasal dayanağı 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32’nci maddesidir. KVK 32/1 genel kurumlar vergisi oranını, KVK 32/2 geçici verginin kurumlar vergisi oranında ödeneceğini, KVK 32/7 ise ihracat kazançlarında 5 puanlık oran indirimini düzenlemektedir. Uygulamaya ilişkin ayrıntılı açıklamalar 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ve bu Tebliğde değişiklik yapan 23 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile açıklanmıştır.

Yurt Dışı Satışların Tamamı %20 Oranına Tabi midir?

Hayır. Burada kritik nokta satış tutarı değil, ihracattan elde edilen net kazançtır. İndirimli oran, yurt dışı satış hasılatının tamamına değil, bu satışlara isabet eden safi ihracat kazancına uygulanır. Bu nedenle ihracat hasılatından ihracata ilişkin maliyetler, giderler ve ilgili paylar düşülmeli; diğer faaliyetlerden doğan kazançlarla karıştırılmamalıdır.

Ayrıca her yurt dışı gelir otomatik olarak KVK 32/7 kapsamında ihracat kazancı sayılmaz. Faaliyetin ihracat niteliği taşıması, belgelendirilebilir olması ve kurum kazancı içinde doğru şekilde ayrıştırılması gerekir. Örneğin yurt dışına yapılan mal ihracı ile yurt içi teslimlerden elde edilen kazançlar farklı oranlarla vergilendirilebilir. Buna karşılık ihracat faaliyetiyle doğrudan ilgisi bulunmayan finansman gelirleri, faiz gelirleri veya diğer olağandışı gelirler ayrıca değerlendirilmelidir.

İhracat Kazancı ve Yurt İçi Kazanç Ayrımı Nasıl Yapılmalıdır?

İhracatçı şirketlerde doğru vergi hesabının temeli, gelir ve giderlerin faaliyet bazında sağlıklı izlenmesidir. Muhasebe kayıtlarında ihracat satışları, yurt içi satışlar, ihracata ait maliyetler, ortak giderler ve finansman giderleri ayrıştırılmalıdır. Ayrıştırılamayan ortak giderlerin makul ve izah edilebilir dağıtım anahtarlarıyla ihracat ve diğer faaliyetlere paylaştırılması gerekir.

Geçici Vergi Beyannamesi Normal Şekilde mi Verilir?

İhracat yapan kurumlar için ayrı bir geçici vergi beyannamesi verilmez. Beyanname normal usulde verilir. Ancak vergi hesaplama bölümünde indirimli kurumlar vergisi oranına tabi kazançların doğru şekilde gösterilmesi gerekir. Uygulamada kurumlar vergisi ve geçici vergi beyannamelerinde, KVK 32/7 kapsamında indirimli orana tabi kazançların ayrıca belirtilmesine imkân veren alanlar dikkate alınmalıdır.

Geçici vergi hesaplanırken dönem kazancı üzerinden önce mali kar tespit edilir. Daha sonra ihracat kazancına isabet eden matrah kısmı belirlenir. Bu kısım için %20, kalan matrah için ise genel olarak %25 oranı uygulanır. İndirimli oran uygulanacak tutar, ilgili dönemin kurumlar vergisi matrahını aşamaz.

Örnek Geçici Vergi Hesaplaması

Aşağıdaki örnek, ihracat ve yurt içi kazançları bulunan bir kurumlar vergisi mükellefinde geçici vergi oranının nasıl ayrıştırılabileceğini göstermektedir. Gerçek uygulamada kanunen kabul edilmeyen giderler, istisnalar, geçmiş yıl zararları, yatırım indirimi, diğer indirim ve istisnalar ayrıca dikkate alınmalıdır.

Bu örnekte ihracat kazancı için %20 oran, yurt içi kazanç için %25 oran uygulanmıştır. Dolayısıyla şirketin hesaplanan geçici vergisi 370.000 TL olmuştur. İhracat kazancına indirimli oran uygulanması, satış hasılatına doğrudan indirim yapılması anlamına gelmez; yalnızca ilgili kazanca isabet eden vergi oranını azaltır.

İhracat Kazancı Tespitinde Dikkat Edilecek Konular

İhracat Kazancı Zarar İse İndirimli Oran Uygulanır mı?

İndirimli oran uygulaması bir kazanç unsuruna bağlıdır. İhracat faaliyetinden zarar doğmuşsa, bu zarar için %20 oranlı bir vergileme yapılması söz konusu değildir. İndirimli oran, yalnızca pozitif ihracat kazancına ve ilgili dönemde kurumlar vergisi matrahı bulunması halinde uygulanabilir. Bu uygulama bir istisna veya indirim tutarı değil, oran indirimi niteliğindedir; kullanılmayan oran avantajı sonraki dönemlere devreden bir hak yaratmaz.

Üretim ve İhracat Kazancı Birlikte Varsa Hangi Oran Uygulanır?

Bazı kurumlar hem üretim yapmakta hem de ürettikleri malları ihraç etmektedir. KVK 32’de üretim faaliyetlerine ilişkin ayrı oran indirimi düzenlemeleri de bulunmaktadır. Ancak aynı kazanç unsuru için birden fazla oran indiriminin mükerrer şekilde uygulanması mümkün değildir. Üretilen malın ihraç edilmesinden doğan kazançta, kazancın niteliğine göre ilgili kanun ve tebliğ açıklamaları dikkate alınarak tek bir indirimli oran hesabı yapılmalıdır. Bu nedenle ihracat kazancı ile üretim kazancı ayrımında muhasebe kayıtlarının açık, izlenebilir ve denetime elverişli olması önemlidir. Üretilen ürünlerin ihraç edilmesi halinde indirim oranı 1 puan olarak uygulanacaktır. Kurumlar vergisi oran indirimlerinin değişkenlik gösterdiği göz önünde bulundurulmalı ve güncel mevzuat takip edilmelidir. Bu oranlar yazının yayımlandığı tarih itibarıyla geçerli olarak oranlardır.

Şahıs İşletmeleri Bu Oran İndiriminden Yararlanabilir mi?

KVK 32/7’deki oran indirimi kurumlar vergisi mükellefleri için düzenlenmiştir. Dolayısıyla gelir vergisi mükellefi olan şahıs işletmeleri ve serbest meslek erbabı, bu madde kapsamında kurumlar vergisi oran indiriminden yararlanamaz. Gerçek kişiler bakımından vergileme Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre yapılır. Ancak faaliyetin niteliğine göre gelir vergisi, KDV, ihracat istisnası veya diğer özel düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir.

E-Beyanname Üzerinde Nelere Dikkat Edilmeli?

Geçici vergi beyannamesi elektronik ortamda hazırlanırken, KVK 32/7 kapsamındaki indirimli oranlı kazanç tutarı ile genel orana tabi kazanç tutarı doğru girilmelidir. Beyanname programında ilgili satırların ve vergi hesaplama bölümlerinin güncel sürüm üzerinden kontrol edilmesi gerekir. Ayrıca beyannameye esas mizan, gelir tablosu, ihracat kayıtları ve dönem sonu hesaplamaları birbirini doğrulamalıdır.

Uygulamada en sık yapılan hata, yurt dışı satış hasılatının tamamının %20 oranına tabi tutulmasıdır. Oysa doğru yaklaşım, ihracat faaliyetine ilişkin net kazancın tespit edilmesi ve sadece bu kazanca 5 puan indirimli oran uygulanmasıdır. Yurt içi faaliyetler, diğer gelirler ve ihracat dışı kazanç unsurları genel oranla vergilendirilmelidir. Yine hatalı uygulamalardan biri de ihracat gelirleri ile diğer gelirlerinin orantılanması suretiyle ihracat indiriminin uygulanmasıdır. Önceki bölümlerde bahsettiğimiz gibi indirimli oranın hesaplanmasını mümkün kılacak şekilde tekdüzen hesap planında hesap kırılımları oluşturulmalı ve indirimli orana tabi olan ve olmayan gelirler için şirket içinde ayrı gelir tabloları yapılarak oran tespiti doğru yapılmalıdır.

İhracatçı Şirketler İçin Kontrol Listesi

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

İhracatçı kurumlarda geçici vergi hesabı yapılırken temel yaklaşım, ihracat kazancı ile yurt içi ve diğer kazançların ayrı tespit edilmesidir. KVK 32/7 kapsamındaki şartları taşıyan ihracat kazançlarına 5 puan indirimli oran uygulanması nedeniyle fiili oran %20 olurken, genel orana tabi yurt içi kazançlar için %25 oranı dikkate alınır. Ancak bu avantajın doğru uygulanabilmesi için ihracat hasılatı, maliyetler, ortak giderler ve diğer gelirlerin muhasebe kayıtlarında izlenebilir şekilde ayrıştırılması gerekir. Özellikle e-beyanname hazırlama sürecinde, oran indirimi satış tutarına değil net ihracat kazancına uygulanmalıdır.

TEBLİĞ’DE YER ALAN YASAL DÜZENLEME VE ÖRNEKLER

23 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği‘nde yer alan düzenleme ve örnek hesaplamalar aşağıda verilmiş olup şirketlerin açıklamalara uygun çalışma ve hesaplamlar yapması yasal zorunluluktur.

32.1.2.5. İhracat faaliyetlerinden elde edilen kazançlarda kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması

İhracat yapan kurumlar, gerek mal gerekse hizmet ihraçlarından elde ettikleri kazançlarına münhasır olmak üzere ilgili dönemde geçerli olan kurumlar vergisi oranını 5 puan indirimli uygulayabileceklerdir. Bu madde uygulamasında hizmet ihracı, yurt dışındaki bir müşteri için yapılan ve yurt dışında faydalanılan hizmetleri kapsamaktadır. Ayrıca, karşılıklı olmak şartıyla uluslararası roaming anlaşmaları çerçevesinde yurt dışındaki müşteriler için Türkiye’de verilen roaming hizmetlerinden elde edilen kazançlar da oranın 5 puan indirimli uygulanacağı kazançlar arasında kabul edilecektir.

Mükelleflerin; ihracat faaliyetlerinin yanı sıra diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlarının da bulunması halinde, ihracattan kaynaklanan ve 5 puan indirim uygulanacak matrah, ihracattan elde edilen kazancın ticari bilanço karına oranlanması suretiyle tespit edilecektir.

Öte yandan, 5 puan indirim uygulanacak kazanç tutarının gerek ihracattan elde edilen kazancı gerekse ilgili dönem safi kurum kazancını aşamayacağı tabiidir.

Dolayısıyla, mükelleflerin ihracat faaliyetinden elde ettiği kazancın ticari bilanço karından fazla olması halinde safi kurum kazancını aşmamak kaydıyla ihracat faaliyetinden elde edilen kazancın tamamına 5 puan indirim uygulanabilecektir.

Ayrıca, Kurumlar Vergisi Kanununun 32 nci maddesinin yedinci fıkrasının uygulamasında yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye girmeksizin başka bir ülkedeki müşteriye satılmak suretiyle ihraç edilmesi halinde de bu faaliyetten elde edilen kazanç için 5 puan indirimden yararlanılabilecektir. Yurt içinden, serbest bölgeler ile gümrüksüz satış mağazalarında satılmak üzere bu mağazalara yapılan satışlar da ihracat olarak kabul edilecek ve bu faaliyetten elde edilen kazançlara 5 puan indirim uygulanabilecektir.

İhracat faaliyetinden elde edilen İndirimli oran uygulanacak matrah: Matrah x Kazanç Ticari bilanço karı (TBK)

İndirimli Oran Uygulanacak Matrah: Matrah = İhracat Faaliyetinden Elde Edilen Kazanç

                                                                                      Ticari Bilanço Karı (TBK)

Örnek 1: Aydın ilinde üreticilerden satın aldığı incirleri ihraç eden (B) A.Ş. söz konusu ihracattan 2023 yılında 900.000 TL kazanç elde etmiştir. Bu dönemde herhangi bir indirim ve istisnadan yararlanmayan, zarar mahsubu ve başkaca kazancı olmayan (B) A.Ş.’nin bu kazancına kurumlar vergisi oranı 5 puan indirimli uygulanabilecektir.

____________________________

Örnek 2: Toptan ve perakende ürün ticareti yapan (C) A.Ş.’nin 2023 yılı faaliyet sonuçlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir.
-Ticari bilanço kârı 2.000.000 TL
– İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç 1.200.000 TL
– Diğer kazançlar (indirim kapsamında olmayan) 800.000 TL
KKEG 200.000 TL
Taşınmaz satış kazancı istisnası 100.000 TL
Kızılay Derneğine yapılan nakdi bağış ve yardımlar 100.000 TL
Matrah 2.000.000 TL

(C) A.Ş.’nin 2023 yılında ihracat faaliyetinden elde ettiği kazanç nedeniyle 5 puan indirim uygulanacak matrahı aşağıdaki gibi tespit edilecektir.

İndirimli Oran Uygulanacak Matrah: Matrah = İhracat Faaliyetinden Elde Edilen Kazanç

                                                                                      Ticari Bilanço Karı (TBK)

İndirimli oran uygulanacak matrah  : 2.000.000 TL x (1.200.000/2.000.000)
:2.000.000 TL x %
: 1.200.000 TL

Dolayısıyla, (C) A.Ş. 2.000.000 TL’lik 2023 yılı matrahının 1.200.000 TL’lik kısmına kurumlar vergisi oranını (%25-5) %20 olarak uygulayacak, matrahın kalan 800.000 TL’lik kısmına ise genel oran uygulanacaktır.

____________________________

Örnek 3: İhracat faaliyetinde bulunan (Ç) A.Ş. 2023 yılında bu faaliyetinden 600.000 TL kazanç elde etmiş ancak 5 puan indirim kapsamında olmayan diğer faaliyetleri zararla sonuçlanmıştır.

(Ç) A.Ş.’nin 2023 faaliyet sonuçlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir.
Ticari bilanço kârı 500.000 TL
– İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç 600.000 TL
– Diğer zarar 100.000 TL
KKEG 300.000 TL
Matrah 800.000 TL

(Ç) A.Ş.’nin 2023 yılında ihracat faaliyetinden elde ettiği kazanç (600.000 TL) mükellefin ticari bilanço karından (500.000 TL) fazla olduğu için safi kurum kazancını aşmamak kaydıyla ihracat faaliyetinden elde edilen kazancın (600.000 TL) tamamına kurumlar vergisi oranı 5 puan indirimli olarak uygulanacaktır.

____________________________

Örnek 4: İhracat faaliyetinde bulunan (D) A.Ş. 2023 yılında bu faaliyetinden 1.000.000 TL kazanç elde etmiştir. 5 puan indirim kapsamında olmayan faaliyetlerinden ise 50.000 TL zarar doğan (D) A.Ş.’nin geçmiş yıl zararları nedeniyle kurumlar vergisi matrahı 200.000 TL olmuştur.

(D) A.Ş.’nin 2023 faaliyet sonuçlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir.
Ticari bilanço kârı 950.000 TL
– İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç 1.000.000 TL
– Diğer zarar 50.000 TL
Geçmiş yıl zararları 750.000 TL
Matrah 200.000 TL

(D) A.Ş.’nin 2023 yılında ihracat faaliyetinden elde ettiği kazanç (1.000.000 TL) mükellefin ticari bilanço karından (950.000 TL’den) fazla olsa da bu döneme ilişkin safi kurum kazancı 200.000 TL olduğu için ihracat faaliyetinden elde edilen kazancın ancak safi kurum kazancına (200.000 TL) kadar olan kısmına kurumlar vergisi oranı 5 puan indirimli uygulanabilecektir.

____________________________

Örnek 5: Türkiye’de telekomünikasyon alanında faaliyette bulunan (E) A.Ş. aynı zamanda yabancı kullanıcıların kendi ülkelerinde almış oldukları mobil hatlarıyla Türkiye?de telefon hizmetinden yararlanabilmeleri için ilgili ülke operatörleriyle yapmış olduğu anlaşmalar kapsamında dolaşım hizmeti sağlamaktadır. Bu kapsamda, 2023 yılında muhtelif ülkelerde mukim telekomünikasyon firmalarının müşterileri tarafından Türkiye?de telefon kullanım (dolaşım/roaming) hizmetinden faydalanılmıştır.

(E) A.Ş.’nin 2023 faaliyet sonuçlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir.

Ticari bilanço kârı 50.000.000 TL
– İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç 5.000.000 TL
(Dolaşım/roaming hizmetinden elde edilen kazanç)
– Diğer kazançlar (indirim kapsamında olmayan) 45.000.000 TL
KKEG 2.000.000 TL
Taşınmaz satış kazancı istisnası 12.000.000 TL
Matrah 40.000.000 TL

(E) A.Ş.’nin 2023 yılında ihracat (dolaşım/roaming hizmeti) faaliyetinden elde ettiği kazanç nedeniyle 5 puan indirim uygulanacak matrahı aşağıdaki gibi tespit edilecektir.

İndirimli Oran Uygulanacak Matrah: Matrah = İhracat Faaliyetinden Elde Edilen Kazanç

                                                                                      Ticari Bilanço Karı (TBK)

İndirimli oran uygulanacak matrah : 40.000.000 TL x (5.000.000/50.000.000)
: 40.000.000 TL x %10
: 4.000.000 TL

Dolayısıyla, (E) A.Ş. 40.000.000 TL’lik 2023 yılı matrahının 4.000.000 TL’ lik kısmına kurumlar vergisi oranını (%25-5) %20 olarak uygulayacak, matrahın kalan 36.000.000 TL’lik kısmına ise genel oran uygulanacaktır.

____________________________

Örnek 6: Tekstil ürünlerinin imalatı faaliyetiyle iştigal eden (F) A.S., ürettiği ürünlerin bir kısmını da dış ticaret sermaye şirketleri aracılığıyla ihraç etmektedir. Mükellef kurum dış ticaret sermaye şirketi olan (AB) A.Ş. ile aracılı ihracat sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşmeye istinaden (F) A.Ş. ürettiği tekstil ürünlerini (AB) A.Ş.’ye satmış, (AB) A.Ş. de bu ürünlerin ihracatını gerçekleştirmiştir. 2023 hesap döneminde (F) A.Ş. aracılı ihracat sözleşmesi kapsamında sattığı ürünlerden 1.500.000 TL, (AB) A.Ş. ise ihracatını gerçekleştirdiği bu ürünlerden 200.000 TL kazanç elde etmiştir. Buna göre, gerek (F) A.Ş. gerekse (AB) A.Ş. aracılı ihracat sözleşmesi kapsamında elde ettikleri bu kazançlarına kurumlar vergisi oranını 5 puan indirimli şekilde uygulayabilecektir.

____________________________

Hesaplama Araçları

Nakdi Sermaye Artışı Faiz İndirimi 2026 Geçici Vergide Nasıl Kullanılır?

2025 Yılında Ayrılmayan Amortisman 2026 Yılında Gider Yazılabilir mi?

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Kaynak: GİB
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.