GEKAP Ödemeleri Hangi Dönemde Gider Yazılır? Tahakkuk Dönemi mi, Ödeme Dönemi mi?
GEKAP ödemeleri, tahakkuk ettirildiği dönemden ziyade beyan edilerek fiilen ödendiği tarih itibarıyla Gelir Vergisi Kanunu m. 40/1 kapsamında kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınmalıdır. GİB tarafından verilen özelgede de 2872 sayılı Çevre Kanunu ek 11. madde kapsamında piyasaya arz edilen ürünler için ödenen geri kazanım katılım payının, fiilen ödendiği tarih itibarıyla gider yazılması gerektiği açıklanmıştır.
Güncel GİB beyanname verme ve ödeme süreleri tablosunda GEKAP Beyannamesi’nin üç aylık dönemi takip eden ayın son günü saat 23:59’a kadar verileceği ve beyanname verme süresi içinde ödeneceği belirtilmektedir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2026/1 GEKAP duyurusunda da 2872 sayılı Kanun ek 11. maddeye göre GEKAP tutarlarının her yıl yeniden değerleme oranına göre artırıldığı ve 2026 tutarlarının 1/1/2026’dan itibaren uygulanacağı açıklanmıştır. (Çevre Bakanlığı)
GEKAP Ödemeleri Hangi Dönemde Gider Yazılır? Tahakkuk Dönemi mi, Ödeme Dönemi mi?
Geri Kazanım Katılım Payı, kısa adıyla GEKAP, 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında belirli ürünleri yurt içinde piyasaya süren veya ithal eden mükellefler için getirilen mali yükümlülüklerden biridir. Uygulamada özellikle ambalaj, plastik poşet, lastik, akümülatör, pil, madeni yağ, bitkisel yağ, elektrikli ve elektronik eşya gibi ürünlerle ilgili faaliyet gösteren işletmeler açısından önem taşır.
GEKAP yükümlülüğünde en çok tereddüt edilen konulardan biri, ödenen geri kazanım katılım payının hangi dönemde gider yazılacağıdır. GEKAP, ürünün piyasaya arz edildiği döneme mi ait gider olarak dikkate alınmalıdır, yoksa beyan edilip fiilen ödendiği tarihte mi gider yazılmalıdır?
Bu blog yazısında, GEKAP ödemelerinin kurum kazancının tespitinde hangi dönemde gider olarak dikkate alınacağı, tahakkuk ve ödeme ayrımı, muhasebe kayıtları, KKEG riski ve uygulamada dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanmaktadır.
GEKAP Nedir?
GEKAP, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun ek 11 inci maddesi kapsamında, yurt içinde piyasaya arz edilen ve Kanuna ekli listede yer alan ürünler için tahsil edilen geri kazanım katılım payıdır.
Bu yükümlülük, çevre politikaları çerçevesinde belirli ürünlerin geri kazanım ve atık yönetimi süreçlerine katkı sağlamak amacıyla uygulanmaktadır.
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Açılımı | Geri Kazanım Katılım Payı |
| Yasal dayanak | 2872 sayılı Çevre Kanunu ek 11 inci madde |
| Kimlerden alınır? | Piyasaya sürenler, ithalatçılar ve plastik poşetlerde satış noktaları |
| Beyan aracı | GEKAP Beyannamesi |
| Ödeme yeri | Gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesi |
| Tutarlar | Kanuna ekli liste ve yıllık yeniden değerleme oranları dikkate alınarak belirlenir |
Bu konuda GEKAP nedir başlıklı içerikte uygulamanın genel çerçevesi ayrıca incelenebilir.
GEKAP Hangi Ürünlerde Uygulanır?
GEKAP kapsamındaki ürünler 2872 sayılı Çevre Kanunu’na ekli listede yer almaktadır. Bu listede genel olarak çevresel etkisi bulunan ve geri kazanım sürecine konu olabilecek ürün grupları bulunmaktadır.
| Ürün Grubu | GEKAP Uygulaması |
|---|---|
| Plastik poşetler | Satış noktaları üzerinden takip edilir. |
| Ambalajlar | Piyasaya sürenler yönünden değerlendirilir. |
| Lastikler | İlgili ürün grubu için belirlenen tutar uygulanır. |
| Akümülatörler | GEKAP kapsamındadır. |
| Piller | GEKAP kapsamındadır. |
| Madeni yağlar | GEKAP kapsamındadır. |
| Bitkisel yağlar | GEKAP kapsamındadır. |
| Elektrikli ve elektronik eşyalar | Kapsam şartları ayrıca değerlendirilir. |
| İlaçlar | Kanundaki liste kapsamında değerlendirilir. |
Ürünün GEKAP kapsamında olup olmadığı, ürünün niteliğine, piyasaya arz şekline, ithalat durumuna, ambalaj niteliğine ve ilgili mevzuat listelerine göre ayrıca kontrol edilmelidir.
GEKAP Beyanı ve Ödemesi Ne Zaman Yapılır?
GEKAP Beyannamesi, ilgili beyan dönemleri itibarıyla elektronik ortamda verilir ve tahakkuk eden geri kazanım katılım payı beyanname verme süresi içinde ödenir.
Güncel uygulamada GEKAP Beyannamesi üç aylık dönemler itibarıyla verilmektedir.
| Dönem | Beyan ve Ödeme Süresi |
|---|---|
| Ocak – Şubat – Mart | Nisan ayının son günü |
| Nisan – Mayıs – Haziran | Temmuz ayının son günü |
| Temmuz – Ağustos – Eylül | Ekim ayının son günü |
| Ekim – Kasım – Aralık | İzleyen yıl Ocak ayının son günü |
Beyanname verme süresi içinde ödeme yapılması gerekir. Bu nedenle GEKAP yükümlülüğünde yalnız beyanın verilmesi değil, tahakkuk eden tutarın süresinde ödenmesi de önemlidir.
GEKAP Beyannamesi geç verilirse doğabilecek cezalar için GEKAP beyannamesi 2026 ceza tutarları
GEKAP Ticari Kazancın Tespitinde Gider Yazılabilir mi?
GEKAP, işletmenin piyasaya arz ettiği ürünler nedeniyle doğan ve ticari faaliyetin yürütülmesiyle bağlantılı bir yükümlülüktür. Bu nedenle, genel olarak ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesiyle ilgili bir gider niteliği taşır.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasında, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespitinde indirilebileceği düzenlenmiştir.
Kurumlar vergisi mükelleflerinde de Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6 ncı maddesi gereği safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hükümleri uygulanır.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Gider işle ilgili olmalı | GEKAP, piyasaya arz edilen ürünle bağlantılı olmalıdır. |
| Ticari faaliyetle ilgili olmalı | İşletmenin faaliyetinden doğmalıdır. |
| Belgelendirilmeli | Beyanname, tahakkuk fişi ve ödeme belgesi saklanmalıdır. |
| Kanunen yasaklanmamış olmalı | Özel bir gider yasağı bulunmamalıdır. |
| Fiilen ödenmiş olmalı | Özelge yaklaşımına göre gider yazma açısından ödeme tarihi önemlidir. |
GEKAP Hangi Dönemde Gider Yazılır?
GEKAP ödemelerinde temel konu, giderin ürünün piyasaya arz edildiği dönemde mi, beyannamenin verildiği dönemde mi yoksa ödemenin yapıldığı dönemde mi dikkate alınacağıdır.
İdari görüşe göre, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun ek 11 inci maddesi gereğince piyasaya arz edilen ürünler için ödenen geri kazanım katılım payı, beyan edilerek fiilen ödendiği tarih itibarıyla kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle GEKAP’ın yalnız tahakkuk ettirilmesi, vergi matrahında gider olarak dikkate alınması için yeterli görülmemektedir. Gider yazma açısından fiili ödeme tarihi esas alınmalıdır.
| Durum | Vergisel Sonuç |
|---|---|
| Ürün piyasaya arz edildi | GEKAP yükümlülüğü doğabilir. |
| GEKAP hesaplandı | Muhasebede karşılık veya tahakkuk kaydı yapılabilir. |
| Beyanname verildi | Tahakkuk oluşur. |
| GEKAP fiilen ödendi | Vergi matrahında gider dikkate alınır. |
| Tahakkuk etti ancak ödenmedi | Vergi matrahında gider kabulü risklidir. |
Tahakkuk Esası Neden Tek Başına Yeterli Görülmemektedir?
Ticari kazançta genel ilke tahakkuk esasıdır. Ancak bazı kamu yükümlülüklerinde, vergi idaresi gider indirimi bakımından fiili ödeme tarihini esas alabilmektedir.
GEKAP özelinde verilen idari görüşte, geri kazanım katılım payının beyan edilerek fiilen ödendiği tarih itibarıyla gider yazılması gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle ilgili beyan dönemine ait GEKAP tutarının ticari muhasebede tahakkuk ettirilmesi mümkün olsa bile, kurumlar vergisi matrahında gider dikkate alınacak dönem fiili ödeme dönemidir.
| Yaklaşım | Muhasebe ve Vergi Sonucu |
|---|---|
| Ticari muhasebede tahakkuk | Dönemsellik ilkesi gereği kayıt yapılabilir. |
| Vergi matrahında gider indirimi | Fiili ödeme tarihine göre yapılmalıdır. |
| Ödenmeyen GEKAP’ın gider yazılması | Vergi incelemesinde eleştiri riski taşır. |
| Ödeme sonraki dönemde yapılırsa | Gider vergi matrahında ödeme döneminde dikkate alınır. |
| Önceden KKEG yapılmışsa | Ödeme döneminde vergi matrahından indirim gerekir. |
Bu nedenle ticari muhasebe kaydı ile kurumlar vergisi matrahı arasında geçici fark oluşabilir.
GEKAP Tahakkuk Edip Ödenmemişse Ne Yapılmalıdır?
Bir hesap döneminde GEKAP hesaplanmış ancak ödeme sonraki hesap döneminde yapılmış olabilir. Bu durumda iki ayrı yaklaşım gündeme gelir.
Ticari muhasebe açısından gider tahakkuku yapılabilir. Ancak vergi matrahında gider olarak dikkate alınması için ödeme tarihinin esas alınması gerektiğinden, ödenmeyen tutarın ilgili dönemde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması gerekebilir.
Ödeme sonraki dönemde yapıldığında ise söz konusu tutarın vergi matrahında gider olarak dikkate alınması gerekir.
| Aşama | İşlem |
|---|---|
| GEKAP ilgili dönemde hesaplandı | Ticari muhasebede gider ve borç kaydı yapılabilir. |
| Dönem sonunda henüz ödenmedi | Vergi matrahında KKEG düzeltmesi gerekebilir. |
| Sonraki dönemde ödendi | Ödeme döneminde vergi matrahından indirilir. |
| Ticari kayıtta önceki dönemde giderleşmişti | Ödeme döneminde beyannamede ayrıca indirim veya düzeltme gerekir. |
| Hiç tahakkuk kaydı yapılmadı | Ödeme döneminde doğrudan gider kaydı yapılabilir. |
Bu uygulamada şirketlerin kurumlar vergisi beyannamesi çalışma dosyasında GEKAP tahakkuk, ödeme ve KKEG takibini açık şekilde yapmaları gerekir.
Örnek Uygulama: GEKAP 2025’te Hesaplandı, 2026’da Ödendi
Bir şirketin 2025 yılı dördüncü dönemine ilişkin 600.000 TL GEKAP hesapladığını varsayalım. Beyanname 2026 Ocak ayında verilmiş ve ödeme de 2026 Ocak ayında yapılmıştır.
| İşlem | Tarih | Vergisel Sonuç |
|---|---|---|
| Ürünler piyasaya arz edildi | 2025 | GEKAP yükümlülüğü doğdu. |
| GEKAP hesaplandı | 2025 sonu | Ticari muhasebede tahakkuk kaydı yapılabilir. |
| Beyanname verildi | 2026 Ocak | Tahakkuk kesinleşir. |
| GEKAP ödendi | 2026 Ocak | Vergi matrahında gider yazılacak dönem 2026’dır. |
| 2025 kurum kazancı | 2025 | Ödenmemiş tutar vergi matrahında gider kabul edilmemelidir. |
Bu örnekte 600.000 TL tutarındaki GEKAP, ticari muhasebede 2025 yılıyla ilişkilendirilmiş olsa bile, kurumlar vergisi yönünden 2026 yılında fiilen ödendiği tarihte gider olarak dikkate alınmalıdır.
Örnek Uygulama: Aynı Dönemde Beyan Edilip Ödenen GEKAP
Bir şirketin 2026 yılı birinci dönemine ilişkin 250.000 TL GEKAP hesapladığını ve bu tutarı Nisan 2026’da beyan edip aynı ay ödediğini varsayalım.
| İşlem | Vergisel Sonuç |
|---|---|
| GEKAP dönemi | 2026 Ocak-Şubat-Mart |
| Beyanname tarihi | 2026 Nisan |
| Ödeme tarihi | 2026 Nisan |
| Gider yazılacak dönem | 2026 |
| KKEG düzeltmesi | Ödeme aynı yılda olduğundan yıllık dönemde ayrıca gerekmeyebilir. |
Bu durumda GEKAP 2026 yılında fiilen ödendiği için 2026 kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilir.
GEKAP Ödemesi Gecikirse Gider Yazma Ne Zaman Yapılır?
GEKAP beyannamesi süresinde verilmiş ancak ödeme gecikmiş olabilir. Bu durumda geri kazanım katılım payı tutarının gider yazılacağı dönem, ödemenin fiilen yapıldığı dönemdir.
Gecikme nedeniyle ödenen gecikme zammı, faiz veya ceza niteliğindeki tutarlar ise ayrıca değerlendirilmelidir. Kamu alacağının süresinde ödenmemesinden doğan gecikme zammı ve cezaların gider yazılıp yazılamayacağı, ilgili kanuni hükümler çerçevesinde ayrıca analiz edilmelidir.
| Ödeme Durumu | Gider Yazma Dönemi |
|---|---|
| Süresinde beyan ve ödeme | Ödeme dönemi |
| Süresinde beyan, geç ödeme | Fiili ödeme dönemi |
| Geç beyan ve geç ödeme | Fiili ödeme dönemi |
| Eksik beyan sonrası tamamlama | Tamamlanan ödemenin yapıldığı dönem |
| Gecikme zammı veya ceza | Ayrı vergi değerlendirmesi gerekir |
GEKAP KDV’ye Tabi midir?
GEKAP’ın KDV karşısındaki durumu, bedelin müşteriye yansıtılma şekline göre ayrıca değerlendirilmelidir.
GEKAP, şirketin kamuya karşı doğan bir yükümlülüğüdür. Ancak bu tutarın müşteriden tahsil edilmesi, fatura üzerinde ayrıca gösterilmesi veya satış bedeline dahil edilmesi gibi durumlarda KDV matrahı açısından dikkatli olunmalıdır.
Genel olarak satış bedeline dahil edilen veya müşteriye yansıtılan tutarlar, teslim veya hizmet bedelinin bir unsuru haline gelebilir. Bu nedenle GEKAP’ın fatura düzeninde nasıl gösterildiği, fiyatlama politikasında nasıl ele alındığı ve müşteriden ayrıca tahsil edilip edilmediği önemlidir.
| Durum | KDV Açısından Değerlendirme |
|---|---|
| GEKAP kamuya ödenen yükümlülük olarak kayıtlarda izleniyor | KDV doğuran işlem değildir. |
| GEKAP satış bedeline dahil ediliyor | Satış bedelinin parçası olarak KDV matrahına dahil olabilir. |
| GEKAP müşteriye ayrıca yansıtılıyor | Fatura içeriği ve matrah yönünden değerlendirilmelidir. |
| GEKAP için ayrıca kamuya ödeme yapılıyor | KDV hesaplanmaz. |
| GEKAP’ın fiyatlandırmaya etkisi var | Ticari fiyatlama unsuru olarak ayrıca incelenmelidir. |
Bu konuda GEKAP KDV’ye tabi mi sorusu ayrı bir başlık olarak değerlendirilmelidir.
GEKAP Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılabilir?
GEKAP muhasebe kaydı, işletmenin hesap planı, maliyet sistemi, tahakkuk yöntemi ve ödeme tarihine göre değişebilir.
Uygulamada iki temel yaklaşım görülebilir:
| Yaklaşım | Açıklama |
|---|---|
| Tahakkuk esaslı muhasebe kaydı | GEKAP ilgili dönem sonunda gider ve borç olarak kaydedilir. |
| Ödeme esaslı vergi etkisi | Vergi matrahında gider ödeme tarihinde dikkate alınır. |
Örnek tahakkuk kaydı aşağıdaki gibi olabilir:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri / 760 Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri / ilgili gider hesabı | GEKAP tutarı | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar / ilgili GEKAP borç hesabı | GEKAP tutarı |
Ödeme kaydı ise aşağıdaki gibi olabilir:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar / ilgili GEKAP borç hesabı | GEKAP tutarı | |
| 102 Bankalar | GEKAP tutarı |
Ancak vergi matrahı yönünden, tahakkuk döneminde gider yazılan ancak henüz ödenmeyen GEKAP tutarının KKEG olarak dikkate alınması; ödeme döneminde ise vergi matrahından indirilmesi gerekebilir.
Hangi Gider Hesabı Kullanılmalıdır?
GEKAP, işletmenin faaliyet yapısına göre farklı gider veya maliyet hesaplarında izlenebilir. Örneğin üretimle doğrudan ilgili bir yükümlülükse maliyet hesaplarında, satış ve dağıtım sürecine bağlıysa pazarlama giderlerinde, genel yükümlülük niteliğindeyse genel yönetim giderlerinde izlenebilir.
| Faaliyet Durumu | Kullanılabilecek Hesap Yaklaşımı |
|---|---|
| Üretim maliyetiyle doğrudan bağlantılı | 730 Genel Üretim Giderleri veya ilgili maliyet hesabı |
| Satış ve dağıtım süreciyle ilgili | 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri |
| Genel işletme yükümlülüğü niteliğinde | 770 Genel Yönetim Giderleri |
| Dönem sonu yansıtma gerektiren yapı | 7/A veya 7/B sistemine göre ilgili hesap |
| Vergi ödeme borcu olarak izleme | 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar veya uygun alt hesap |
Kullanılacak hesap, işletmenin faaliyet yapısı ve muhasebe politikasıyla uyumlu olmalıdır.
GEKAP Ödemesi Kanunen Kabul Edilmeyen Gider midir?
GEKAP’ın kendisi, ticari faaliyetin yürütülmesiyle bağlantılı bir kamu yükümlülüğü olduğundan genel olarak kanunen kabul edilmeyen gider değildir.
Ancak idari görüşe göre, GEKAP’ın kurum kazancında gider olarak dikkate alınabilmesi için fiilen ödenmiş olması gerekir. Bu nedenle ödenmeyen GEKAP tutarı ticari muhasebede gider kaydedilmiş olsa bile, ödeme yapılana kadar vergi matrahında dikkate alınmamalıdır.
| Durum | KKEG Değerlendirmesi |
|---|---|
| GEKAP beyan edilip ödendi | Gider yazılabilir. |
| GEKAP tahakkuk etti ancak ödenmedi | Vergi matrahında KKEG yapılması gerekebilir. |
| GEKAP hiç beyan edilmedi | Gider yazılamaz, ceza riski doğar. |
| GEKAP geç ödendi | Fiili ödeme döneminde gider dikkate alınır. |
| GEKAP’a ilişkin ceza ve gecikme unsurları | Ayrı değerlendirilmelidir. |
GEKAP Ceza ve Gecikme Zamları Gider Yazılabilir mi?
GEKAP’ın süresinde beyan edilmemesi, eksik beyan edilmesi veya süresinde ödenmemesi halinde gecikme zammı, faiz veya idari para cezası gündeme gelebilir.
GEKAP ana tutarı ile ceza ve gecikme unsurları birbirinden ayrılmalıdır. Ana GEKAP tutarı, şartlar sağlandığında gider yazılabilir. Ancak gecikme zammı, faiz ve idari para cezası niteliğindeki ödemelerin gider yazılıp yazılamayacağı ilgili kanuni yasaklar ve özel düzenlemeler çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
| Ödeme Türü | Değerlendirme |
|---|---|
| GEKAP ana tutarı | Fiilen ödendiği dönemde gider yazılabilir. |
| Gecikme zammı | KKEG olarak işleme tabi tutulur |
| İdari para cezası | Genel olarak gider yazılamama riski yüksektir. |
| Eksik beyan nedeniyle faiz | Niteliğine göre ayrıca analiz gerekir. |
| Uzlaşma veya yapılandırma kapsamındaki tutarlar | Özel kanun hükümleri dikkate alınmalıdır. |
Mal İadeleri ve GEKAP Mahsubu Nasıl Değerlendirilir?
GEKAP’a tabi ürünlerde iade, mahsup veya düzeltme durumları ortaya çıkabilir. Ürünün iade edilmesi, hatalı beyan, fazla ödeme veya düzeltme beyannamesi verilmesi halinde daha önce beyan edilen GEKAP tutarlarının nasıl düzeltileceği ilgili GEKAP mevzuatı ve beyanname sistemi üzerinden takip edilmelidir.
| Durum | Uygulama |
|---|---|
| Ürün iade edildi | İlgili mevzuattaki iade ve mahsup hükümleri kontrol edilir. |
| GEKAP fazla beyan edildi | Düzeltme veya mahsup imkanı değerlendirilir. |
| GEKAP eksik beyan edildi | Tamamlama, faiz ve ceza riski doğabilir. |
| Önceki döneme ait düzeltme yapıldı | Vergi matrahı etkisi ayrıca kontrol edilir. |
| Ödeme iade alındı | Daha önce gider yazılan tutarın gelire alınması gerekebilir. |
Bu nedenle GEKAP iade ve mahsup işlemleri, yalnız beyanname düzeltmesi olarak değil, gelir veya gider etkisi bakımından da değerlendirilmelidir.
Ödeme Dönemi Esasına Göre Kurumlar Vergisi Beyannamesinde Nasıl İzlenir?
GEKAP ticari muhasebede tahakkuk ettirilmiş ancak vergi matrahı bakımından henüz gider kabul edilmemişse, kurumlar vergisi beyannamesinde KKEG ve ödeme döneminde indirim takibi yapılmalıdır.
| Dönem | İşlem | Beyanname Etkisi |
|---|---|---|
| Tahakkuk dönemi | GEKAP gider kaydedildi ancak ödenmedi | KKEG olarak matraha eklenir. |
| Ödeme dönemi | GEKAP fiilen ödendi | Vergi matrahından indirilir. |
| Aynı yılda tahakkuk ve ödeme | Yıllık beyannamede fark oluşmayabilir. | |
| Farklı yıllarda tahakkuk ve ödeme | Geçici fark takibi gerekir. | |
| İade veya mahsup | Önceki gider etkisi kontrol edilir. |
Bu takip yapılmazsa, GEKAP’ın hem yanlış dönemde gider yazılması hem de ödeme döneminde tekrar giderleştirilmesi gibi hatalar ortaya çıkabilir.
Örnek: 2025 Dördüncü Dönem GEKAP’ın 2026’da Ödenmesi
Bir şirketin 2025 yılı Ekim-Kasım-Aralık dönemine ilişkin 400.000 TL GEKAP hesapladığını varsayalım. Şirket bu tutarı 2025 sonunda ticari muhasebede gider tahakkuku olarak kaydetmiştir. Beyanname ve ödeme ise 2026 Ocak ayında yapılmıştır.
| Dönem | İşlem | Vergisel Sonuç |
|---|---|---|
| 2025 | Ticari muhasebede gider tahakkuku yapıldı | Ticari kârı azaltır. |
| 2025 | Henüz ödeme yapılmadı | Kurumlar vergisi matrahında KKEG yapılmalıdır. |
| 2026 | 2026 GEKAP beyan edilip ödendi | 2026 kurum kazancında gider olarak dikkate alınır. |
| 2026 | Ticari kayıtta önceki yıl giderleşmişti | Beyannamede ayrıca indirim takibi yapılmalıdır. |
Bu örnek, ticari muhasebe ile vergi matrahı arasındaki dönem farkını göstermektedir.
Uygulamada Yapılan Başlıca Hatalar
| Hata | Vergisel Risk |
|---|---|
| GEKAP’ı piyasaya arz döneminde ödenmeden gider yazmak | Giderin reddi riski doğar. |
| Tahakkuk eden fakat ödenmeyen GEKAP’ı KKEG yapmamak | Kurumlar vergisi matrahı eksik hesaplanabilir. |
| Ödeme döneminde ayrıca indirim takibi yapmamak | Vergisel hak kaybı oluşabilir. |
| GEKAP ana tutarı ile cezaları aynı hesapta izlemek | KKEG ayrımı hatalı olabilir. |
| Beyanname ve ödeme dekontlarını saklamamak | Tevsik sorunu doğar. |
| Ürün iadesi ve mahsup işlemlerini izlememek | Gelir/gider etkisi yanlış hesaplanabilir. |
| GEKAP’ı KDV matrahı ile karıştırmak | Fatura ve KDV hataları doğabilir. |
| GEKAP’ı tüm ürünler için aynı şekilde hesaplamak | Ürün bazlı liste ve tutarlar dikkate alınmayabilir. |
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Başlıca Noktalar
| Kontrol Edilecek Konu | Açıklama |
|---|---|
| Ürün kapsamı | Ürünün 2872 sayılı Kanun ekli listede olup olmadığı kontrol edilmelidir. |
| Piyasaya arz tarihi | GEKAP yükümlülüğünün doğduğu dönem belirlenmelidir. |
| Beyan dönemi | Üç aylık beyan dönemleri takip edilmelidir. |
| Ödeme tarihi | Gider yazma açısından fiili ödeme tarihi esas alınmalıdır. |
| Muhasebe kaydı | Tahakkuk ve ödeme kayıtları ayrı izlenmelidir. |
| KKEG takibi | Ödenmeyen GEKAP tutarı vergi matrahında dikkate alınmamalıdır. |
| Gider hesabı | Faaliyetin niteliğine göre doğru hesap seçilmelidir. |
| Ceza ve faiz ayrımı | Ana GEKAP tutarı ile gecikme unsurları ayrılmalıdır. |
| Beyanname düzeltmeleri | Fazla veya eksik beyan durumları takip edilmelidir. |
| Belge saklama | Beyanname, tahakkuk fişi, ödeme dekontu ve hesaplama tabloları saklanmalıdır. |
Sonuç
GEKAP, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun ek 11 inci maddesi kapsamında belirli ürünlerin piyasaya arzı veya ithalatı nedeniyle doğan bir geri kazanım katılım payıdır. Ticari faaliyetin yürütülmesiyle bağlantılı olması nedeniyle genel olarak kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilir.
Ancak GEKAP ödemelerinde gider yazma dönemi bakımından tahakkuk tarihi değil, beyan edilerek fiilen ödeme yapılan tarih esas alınmalıdır. Bu nedenle ilgili dönemde hesaplanan ancak henüz ödenmeyen GEKAP tutarları, ticari muhasebede gider yazılmış olsa bile kurumlar vergisi matrahında gider olarak dikkate alınmamalıdır.
GEKAP sonraki dönemde fiilen ödendiğinde ise bu tutar ödeme döneminde vergi matrahında gider olarak dikkate alınmalıdır. Şirketlerin bu nedenle tahakkuk, ödeme, KKEG ve ödeme dönemindeki indirim kayıtlarını ayrı ayrı takip etmeleri gerekir.
Yasal Dayanak Tablosu
| Mevzuat | Madde / Bölüm | Düzenlemenin Konusu | Blog Yazısıyla İlgisi |
|---|---|---|---|
| 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu | Madde 6 | Safi kurum kazancı | Kurum kazancının Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hükümlerine göre tespit edilmesinin temel dayanağıdır. |
| 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu | Madde 8 | İndirilecek giderler | Kurum kazancından indirilebilecek giderlerin genel çerçevesi bakımından dikkate alınır. |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | Madde 37 | Ticari kazancın tarifi | GEKAP’ın ticari faaliyetle bağlantılı gider niteliğinin değerlendirilmesinde dikkate alınır. |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | Madde 38 | Bilanço esasında ticari kazancın tespiti | Ticari kazancın VUK değerleme hükümleri ile GVK 40 ve 41 inci madde hükümlerine göre tespit edileceğini düzenler. |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | Madde 40/1 | Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler | GEKAP ana tutarının ticari kazançtan indirilebilmesinin temel dayanağıdır. |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | Madde 41 | Gider kabul edilmeyen ödemeler | Ceza, gecikme zammı ve kanunen kabul edilmeyen gider niteliğindeki ödemeler yönünden kontrol edilmelidir. |
| 2872 sayılı Çevre Kanunu | Ek Madde 11 | Geri kazanım katılım payı | GEKAP yükümlülüğünün temel kanuni dayanağıdır. |
| 2872 sayılı Çevre Kanunu | Ekli 1 sayılı liste | GEKAP kapsamındaki ürünler ve tutarlar | Hangi ürünler için GEKAP hesaplanacağını belirler. |
| GEKAP Beyannamesi Genel Tebliğleri | Beyanname verme usulü | GEKAP Beyannamesinin elektronik ortamda verilmesi | Beyan ve ödeme uygulamasının usulünü belirler. |
| GİB Beyanname Verme ve Ödeme Süreleri | GEKAP Beyannamesi bölümü | Üç aylık dönemleri takip eden ayın son günü beyan ve ödeme | Güncel beyan ve ödeme sürelerinin takibinde dikkate alınır. |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Değerleme ve kayıt hükümleri | Tahakkuk, kayıt ve belge düzeni | GEKAP tahakkuk ve ödeme kayıtlarının muhasebeleştirilmesinde dikkate alınır. |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Mükerrer Madde 298 | Yeniden değerleme oranı | GEKAP tutarlarının yıllık artışında dikkate alınır. |
| 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun | Madde 51 | Gecikme zammı | Süresinde ödenmeyen GEKAP tutarlarına uygulanacak gecikme zammı ve faiz yönünden önemlidir. |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 413 | Özelge talep hakkı | Mükelleflerin tereddüt ettikleri konularda yazılı izahat almasına dayanak oluşturur. |
Not
Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.
Kaynak: Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.
Detayli Analiz Makalemiz
GEKAP Ödemeleri Hangi Dönemde Gider Yazılır? Tahakkuk mu, Ödeme mi? (2026)GEKAP ödemelerinin hangi dönemde gider yazılacağı, KKEG riski, muhasebe kayıtları ve mali müşavirler için 2026 uygulaması.