GEKAP Ödemeleri Hangi Dönemde Gider Yazılır? Tahakkuk mu, Ödeme mi? (2026)

GEKAP Ödemeleri Hangi Dönemde Gider Yazılır? Tahakkuk Dönemi mi, Ödeme Dönemi mi? (2026)

Giriş ve Arka Plan

Geri Kazanım Katılım Payı (GEKAP), 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun ek 11 inci maddesi uyarınca, çevre politikaları kapsamında belirli ürünleri yurt içinde piyasaya arz eden veya ithal eden mükelleflerden alınan bir mali yükümlülüktür. Plastik poşet, ambalaj, lastik, akümülatör, pil, madeni yağ, bitkisel yağ, elektrikli ve elektronik eşya gibi ürünlerle iştigal eden işletmeler için GEKAP, hem çevresel yükümlülük hem de önemli bir maliyet unsurudur.

GEKAP uygulaması 2020’den itibaren genişleyen kapsamı ve artan tutarlarıyla birlikte, özellikle üretim, ithalat ve perakende sektöründe önemli tutarlara ulaşmış; buna bağlı olarak da muhasebe ve vergi uygulamalarında "hangi dönemde gider yazılacağı" sorusu kritik hale gelmiştir. Ürünlerin piyasaya arz edildiği dönemde ticari muhasebede gider tahakkuk ettirilmekte; ancak vergi idaresinin görüşü, kurum kazancının tespitinde giderin fiili ödeme tarihine bağlı olarak dikkate alınması yönündedir.

Bu durum, ticari kâr – mali kâr ayrışmasını, kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) riskini ve dönem sonu işlemlerinde GEKAP’a özel bir dikkat ihtiyacını gündeme getirmektedir. Özellikle 2024 tarihli özelgede, GEKAP’ın tahakkuk ettiği dönemde değil, beyan edilerek fiilen ödendiği tarih itibarıyla Gelir Vergisi Kanunu (GVK) m. 40/1 kapsamında gider yazılması gerektiği açıkça ifade edilmiştir. Bu idari görüş, uygulamada standart haline gelmiş durumdadır.

Düzenlemenin Detayları

GEKAP’ın hangi dönemde gider yazılacağına ilişkin tartışmanın merkezinde iki temel kavram yer alır: tahakkuk esası ve fiili ödeme. Ticari muhasebede esas olan tahakkuk ilkesine göre, giderler ilgili oldukları dönemde muhasebeleştirilir. Ancak vergi mevzuatında bazı özel nitelikteki yükümlülükler için fiili ödeme şartı aranabilmektedir.

2872 sayılı Çevre Kanunu ek 11 inci maddeye göre, GEKAP kapsamındaki ürünler için hesaplanan katılım payı, ürünün piyasaya sürüldüğü/ithal edildiği tarihi takip eden ayın 24 üncü günü sonuna kadar beyan edilmekte ve aynı ayın sonuna kadar ödenmektedir. Güncel uygulamada ise GEKAP beyannamesi çoğunlukla üçer aylık dönemler itibarıyla verilmekte; Ocak-Şubat-Mart dönemi için 30 Nisan, Nisan-Mayıs-Haziran dönemi için 31 Temmuz, Temmuz-Ağustos-Eylül dönemi için 31 Ekim, Ekim-Kasım-Aralık dönemi için ise izleyen yıl 31 Ocak son gün olarak uygulanmaktadır.

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından verilen 31.05.2024 tarih ve 64597866-125-11403 sayılı özelgede, 2872 sayılı Kanun ek 11 inci madde kapsamında piyasaya arz edilen ürünler için ödenen GEKAP’ın, Gelir Vergisi Kanunu m. 40/1 kapsamında fiilen ödendiği tarih itibarıyla gider olarak dikkate alınması gerektiği açıkça belirtilmiştir. Özelgede, ticari kazancın tespitinde gider olarak yazılacak GEKAP tutarının, tahakkuk tarihi yerine ödeme tarihine bağlandığı vurgulanmaktadır.

Bu idari görüşe göre:

• Ticari muhasebe açısından, GEKAP gideri ürünün piyasaya arz edildiği döneme ilişkin bir maliyet/gider unsuru olarak tahakkuk ettirilebilir.
• Vergi matrahının tespiti açısından ise henüz fiilen ödenmemiş GEKAP tutarları, ilgili dönemde kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak dikkate alınmak zorundadır.

Böylece, ticari kâr ile mali kâr arasında bir geçici fark ortaya çıkmakta, GEKAP açısından fiili ödeme tarihine bağlı bir giderleştirme yaklaşımı benimsenmiş olmaktadır.

Ayrıca, 2872 sayılı Kanun ek 11 inci maddeye göre GEKAP tutarları her yıl Vergi Usul Kanunu mükerrer 298 inci madde uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranına göre artırılmakta ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilan edilmektedir. Bakanlığın 2026/1 sayılı GEKAP duyurusunda da, 2026 yılında uygulanacak GEKAP tutarlarının 1/1/2026 tarihinden itibaren geçerli olacağı, önceki yılın yeniden değerleme oranına göre güncellendiği belirtilmektedir (duyuru özü).

Uygulamada Nasıl İşleniyor?

GEKAP’ın muhasebe ve vergi uygulamasında doğru ele alınması için, sürecin hem zamanlama hem de kayıt tekniği açısından adım adım kurgulanması gerekir.

1) GEKAP’a tabi işlemin gerçekleşmesi (piyasaya arz / ithalat)

GEKAP’a tabi ürünlerin piyasaya arz edildiği veya ithal edildiği tarihte, işletmenin ticari muhasebesinde normal satış, üretim veya stok kayıtları yapılır. Bu aşamada GEKAP, genellikle dönem sonunda veya beyanname dönemi sonunda hesaplanan tutarlar üzerinden tahakkuk ettirilir.

2) Dönem sonunda GEKAP tutarının hesaplanması

Ürün bazında adet, ağırlık veya birim üzerinden GEKAP tarifesine göre hesaplama yapılarak, ilgili üç aylık beyan dönemine ait toplam GEKAP tutarı bulunur. Bu hesaplama çoğu işletmede Excel tabloları, stok programları veya üretim raporları üzerinden yapılmaktadır.

3) Ticari muhasebede tahakkuk kaydı

İşletme, tahakkuk esasına göre hareket ederek, ilgili döneme ait GEKAP tutarını gider olarak tahakkuk ettirebilir. Örnek bir yevmiye kaydı şu şekilde olabilir:

Dönem sonu (tahakkuk kaydı – ticari muhasebe):

Bu kayıt, ticari kârın tespitinde ilgili dönemin giderlerini gerçek duruma uygun göstermek açısından yerinde bir uygulamadır. Ancak vergi matrahı açısından henüz fiili ödeme gerçekleşmediği için, bu tutar aynı dönemde KKEG olarak dikkate alınacaktır.

4) Beyanname verilmesi ve tahakkuk fişi

GEKAP beyannamesi, ilgili üç aylık dönemi takip eden ayın son günü saat 23:59’a kadar elektronik ortamda vergi dairesine gönderilir. Kurumlar vergisi mükellefleri için geçmişte aylık beyan imkânı bulunmakla birlikte, güncel uygulamada yaygın biçimde üçer aylık dönemler esas alınmaktadır.

Beyanname verilmesiyle birlikte vergi dairesince GEKAP tahakkuku yapılır. Ancak bu aşamada henüz ödeme gerçekleşmediğinden, fiili giderleşme idare görüşüne göre başlamamıştır.

5) GEKAP’ın fiilen ödenmesi ve muhasebe kaydı

GEKAP tahakkuk eden tutar, beyannamenin verildiği ayın sonuna kadar ödenir.

Ödeme kaydı:

Bu kayıtla birlikte, ticari muhasebede daha önce tahakkuk ettirilen yükümlülük ödenmiş olur. Vergi mevzuatı açısından ise, GEKAP gideri fiili ödeme tarihinde dikkate alınabilir hale gelir.

6) Vergi matrahı hesaplamasında KKEG düzeltmesi

İdari görüş gereği GEKAP gideri ödeme döneminde dikkate alınacağından, tahakkuk döneminde gider yazılan GEKAP tutarı, kurumlar vergisi beyannamesi (ve geçici vergi beyannamesi) üzerinde KKEG olarak matraha eklenmelidir.

Örneğin, 2026/1. geçici vergi döneminde ticari kâr hesaplanırken 100.000 TL GEKAP gideri tahakkuk ettirildiyse, ancak fiili ödeme henüz yapılmadıysa, geçici vergi beyannamesinde:

• Ticari kâr + 100.000 TL (KKEG – ödenmemiş GEKAP)

şeklinde mali kâra düzeltme yapılacaktır. Fiili ödeme yapıldığında ise, bu tutar gider yazılarak KKEG’den çıkarılacaktır (geçici fark mantığı).

Örnek Senaryo

Aşağıdaki örnek, 2026 yılı üzerinden kurgulanmış olup; tarihler ve tutarlar, güncel mevzuat sistematiğine uygun olacak şekilde, tamamen eğitim amaçlı bir senaryodur.

Senaryo Bilgileri

• XYZ A.Ş., ambalaj ve plastik poşet üreten ve bunları yurt içinde piyasaya süren bir kurumlar vergisi mükellefidir.
• 2026 yılı Ocak-Şubat-Mart döneminde GEKAP’a tabi ürün satışları nedeniyle hesaplanan toplam GEKAP tutarı: 120.000 TL.
• İlgili üç aylık dönem 2026 yılının 1. geçici vergi dönemi (Ocak-Şubat-Mart) kapsamındadır.
• XYZ A.Ş. ticari muhasebede tahakkuk esasını benimsemekte, GEKAP giderini dönem sonunda tahakkuk ettirmektedir.
• XYZ A.Ş., Ocak-Şubat-Mart 2026 dönemi GEKAP beyannamesini 25 Nisan 2026 tarihinde verip, 30 Nisan 2026 tarihinde ödemiştir.

1) 31.03.2026 tarihli tahakkuk kaydı (ticari muhasebe)

XYZ A.Ş., dönem sonu itibarıyla GEKAP yükümlülüğünü hesaplayarak 120.000 TL olarak tespit eder ve şu kaydı yapar:

Bu kayıt, 2026/1. geçici vergi dönemi ticari kârını 120.000 TL aşağı çeker.

2) 2026/1. geçici vergi beyannamesinde KKEG düzeltmesi

İdarenin 31.05.2024 tarihli özelgesine göre, GEKAP giderinin kurum kazancının tespitinde ödeme tarihinde dikkate alınması gerektiğinden, 31.03.2026 itibarıyla sadece tahakkuk etmiş, henüz ödenmemiş 120.000 TL’lik GEKAP gideri bu dönemde vergi matrahından indirilemez.

Bu nedenle geçici vergi beyannamesinde:

• Ticari kâr: 2.000.000 TL (GEKAP gideri dahil hesaplanmış olsun)
• Ödenmemiş GEKAP gideri: 120.000 TL
• Mali kâr (geçici vergi matrahı) = 2.000.000 + 120.000 = 2.120.000 TL

şeklinde düzeltme yapılır ve 120.000 TL KKEG satırında gösterilir.

3) GEKAP beyannamesi ve ödeme (Nisan 2026)

XYZ A.Ş. Ocak-Şubat-Mart 2026 dönemi GEKAP beyannamesini 25 Nisan 2026 tarihinde elektronik ortamda verir ve tahakkuk eden 120.000 TL’yi 30 Nisan 2026 tarihinde öder.

Ödeme kaydı şu şekildedir:

Bu kayıtla birlikte GEKAP borcu sıfırlanır.

4) 2026/2. geçici vergi döneminde gider yazma

Fiili ödeme 30.04.2026 tarihinde gerçekleştiği için, GİB’in özelgesi doğrultusunda bu 120.000 TL’lik GEKAP tutarı 2026/2. geçici vergi döneminden itibaren kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir.

Örneğin, 2026/2. geçici vergi döneminde (Nisan-Mayıs-Haziran) ticari kâr 1.500.000 TL olarak hesaplanmış olsun. Muzayaka tahakkuk gideri zaten 1. geçici dönemde ticari kârı düşürmüştü; ancak vergi matrahı üzerinde o dönemde KKEG olarak eklenmişti. 2. dönemde mali kârı hesaplarken:

• Ticari kâr: 1.500.000 TL (GEKAP, önceki dönemde gider yazılmıştı, bu dönemin giderlerinde yer almıyor)
• Ödenmiş GEKAP: 120.000 TL
• Mali kâr: 1.500.000 – 120.000 = 1.380.000 TL

şeklinde, önceki dönemde KKEG yapılan tutar bu dönem vergi matrahından indirilir. Böylece toplam yıllık bazda herhangi bir kayıp olmamakta, sadece giderin vergi açısından tanınma zamanı ödeme dönemine ötelenmiş olmaktadır.

5) Finansal tablolara etkisi

Bu uygulama, TMS/TFRS veya ticari muhasebe ilkeleri ile vergi mevzuatı arasındaki farkı artırmakta, ertelenmiş vergi etkisi doğurabilmektedir. Özellikle bağımsız denetimden geçen şirketlerde, GEKAP giderinin tahakkuk döneminde muhasebeleştirilmesi, ancak vergiye göre ödeme döneminde dikkate alınması nedeniyle geçici fark oluşur.

Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• (1) Tahakkuk – ödeme ayrımını netleştirin

  GEKAP ticari muhasebede tahakkuk esasına göre dönem sonunda giderleştirilebilse de, GİB özelgesi uyarınca vergi matrahında ancak fiili ödeme tarihinde gider olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle geçici vergi ve kurumlar vergisi beyannamesi hazırlarken, tahakkuk etmiş ancak ödenmemiş GEKAP tutarlarının KKEG olarak ayrıştırılması gerekir. Aksi halde gereksiz vergi incelemesi ve tarhiyat riskleri ortaya çıkabilir.

• (2) Beyanname süresine uyulmaması halinde faiz ve ceza riski

  GEKAP beyannamesinin ilgili dönemi takip eden ayın 24’üne kadar verilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde, beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen tutarın bir ay içinde ödenmesi gerektiği, bu süreye kadar 6183 sayılı Kanun’un 51 inci maddesine göre gecikme zammı oranında faiz uygulanacağı düzenlenmiştir. Ayrıca, 2872 sayılı Kanun’un 20 nci maddesi uyarınca, geri kazanım katılım payını ödemediği tespit edilenlere, katılım payı tutarının %20 fazlası tutarında idari para cezası uygulanmaktadır. Bu nedenle gerek beyan gerek ödeme süresi titizlikle takip edilmelidir.

• (3) Ürün bazında doğru sınıflandırma ve hesaplama

  GEKAP tutarları, Kanuna ek listede yer alan ürünler için birim bazında (adet, kg, litre vb.) belirlenmiştir. Ürünün niteliği, ambalaj şekli, ithalat / yurt içi piyasaya arz durumu, plastik poşet olup olmadığı gibi kriterler tutarı doğrudan etkiler. Yanlış sınıflandırma hem eksik beyan – ceza riskini, hem de gereğinden fazla ödeme yapma riskini beraberinde getirir. Özellikle karma paketler, promosyon ürünler ve ithal paketli ürünlerde dikkatli analiz gereklidir.

• (4) Boş beyanname verme yükümlülüğünü unutmayın

  GEKAP mükellefiyeti açılmış olan işletmeler, ilgili dönemde GEKAP’a tabi bir satış veya ithalat olmasa dahi beyannamelerini "Beyan edilecek geri kazanım katılım payı bulunmamaktadır" seçeneğiyle boş olarak vermek zorundadır. Boş dönemlerde dahi beyannamenin verilmemesi, usulsüzlük ve sonrasında daha ağır yaptırımlara yol açabilir.

• (5) Yeniden değerleme ile artan tutarları ve yıllık duyuruları takip edin

  GEKAP birim tutarları, her yıl VUK mükerrer 298’e göre tespit edilen yeniden değerleme oranı üzerinden artırılmakta ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca duyurulmaktadır. 2026/1 sayılı GEKAP duyurusunda da 2026 yılına ilişkin birim tutarların 1/1/2026 tarihinden itibaren geçerli olduğu açıklanmıştır (duyuru özü). Muhasebe ve vergi hesaplamalarında eski yıl birim tutarlarının kullanılması hem yanlış beyana hem de eksik / fazla ödeme sorunlarına yol açar.

• (6) GEKAP’ın maliyet mi, gider mi sayılacağını faaliyet bazında değerlendirin

  GEKAP çoğu işletmede genel gider olarak muhasebeleştirilse de, bazı durumlarda doğrudan üretimle ilgili maliyet unsuru olarak stok maliyetine yansıtılması tercih edilebilmektedir. Özellikle üretim aşamasında doğrudan ambalaj maliyetini etkileyen GEKAP tutarlarının hangi ölçüde 150-151-152 hesaplarına yansıtılacağı, şirketin muhasebe politikalarıyla uyumlu ve tutarlı olmalıdır. Ancak hangi hesapta izlenirse izlensin, vergi kanunları açısından giderin indirilebilmesi fiili ödemeye bağlıdır.

Mali Müşavirler İçin Yapılması Gerekenler

GEKAP uygulaması, mali müşavirler açısından hem beyannamelerin zamanında ve doğru verilmesi, hem de vergi matrahının doğru tespiti bakımından kritik bir alandır. Aşağıdaki aksiyon listesi, uygulamada hata riskini önemli ölçüde azaltacaktır:

• Mükellefiyet tespiti ve takip sistemi kurun

  Müşterilerinizin faaliyet konularını, ithalat kalemlerini, kullandıkları ambalaj türlerini ve plastik poşet kullanımını analiz ederek GEKAP mükellefiyetini netleştirin. GEKAP kapsamına giren her bir ürün grubu için ayrı izleme tabloları oluşturun.

• Ürün bazlı GEKAP hesaplama dosyaları hazırlayın

  Her bir ürün grubu (ambalaj, poşet, pil, akü, yağ vb.) için birim GEKAP tutarlarını içeren, adet/ağırlık ile çarpılarak toplam GEKAP tutarını veren standart Excel veya muhasebe programı tabanlı şablonlar hazırlayın. Böylece hem hesaplama hatalarını azaltır hem de belge düzenini güçlendirirsiniz.

• Tahakkuk – ödeme farkı için kontrol mekanizması oluşturun

  Dönem sonlarında tahakkuk eden GEKAP tutarları ile fiili ödemelerin dönem bazlı takibini sağlayacak bir kontrol tablosu oluşturun. Her geçici vergi dönemi sonunda, tahakkuk etmiş ancak henüz ödenmemiş GEKAP tutarlarını çıkararak KKEG listesine ekleyin; ödenmiş ancak önceki dönemlerde KKEG yapılmış tutarları da bu dönem indirilecek giderler listesine alın.

• Beyannameleri zamanında verin, ödeme planını müşterinizle paylaşın

  Üçer aylık GEKAP beyannameleri için takvim bazlı uyarı sistemi (takvim, e-posta, SMS hatırlatma vb.) kurun. Beyan ve ödeme tarihlerinden önce müşterilere yazılı bilgilendirme yaparak, ödeme gecikmesinin faiz ve idari para cezası doğuracağına dikkat çekin.

• Yıllık tutar güncellemelerini ve idari görüşleri düzenli takip edin

  Her yıl başında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın GEKAP birim tutarlarına ilişkin duyurularını; Gelir İdaresi Başkanlığı’nın rehber, sirküler ve özelgelerini sistematik olarak izleyin. Müşterilerinizin hesaplama tablolarını ve muhasebe politikalarını bu güncellemelere göre revize edin.

• Finansal raporlama – vergi uyumsuzluklarını belgeleyin

  Ticari muhasebe (TMS/TFRS) ile vergi uygulaması arasında GEKAP nedeniyle oluşan farkları, ertelenmiş vergi ve geçici fark analizleriyle belgeleyin. Bağımsız denetim sürecinde GEKAP’a ilişkin açıklama notları ve mutabakat tabloları hazırlayın.

Sık Sorulan Sorular

Soru 1: GEKAP giderini ürünün piyasaya arz edildiği dönemde tahakkuk ettirip gider yazarsam, bu vergi açısından sorun olur mu?

Cevap: Ticari muhasebe açısından tahakkuk esası gereği, GEKAP giderini ürünün piyasaya arz edildiği dönemde tahakkuk ettirmeniz mümkündür. Ancak GİB’in 31.05.2024 tarihli özelgesine göre, kurum kazancının tespitinde bu giderin fiili ödeme tarihinde dikkate alınması gerekir. Dolayısıyla tahakkuk döneminde gider yazdığınız GEKAP tutarını, geçici vergi ve kurumlar vergisi beyannamesinde KKEG olarak matraha eklemeniz gerekir. Aksi halde vergi incelemesinde eleştiri konusu yapılabilir.

Soru 2: GEKAP’ı ödemeyi unuttum, ne olur?

Cevap: 2872 sayılı Çevre Kanunu ek 11 inci madde gereğince GEKAP, ürünün piyasaya sürüldüğü/ithal edildiği tarihi takip eden ayın 24 üne kadar beyan edilmek ve aynı ayın sonuna kadar ödenmek zorundadır. Süresinde beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen GEKAP tutarları için, beyan edilmesi gereken son günden ödendiği tarihe kadar 6183 sayılı Kanun’un 51 inci maddesine göre gecikme zammı uygulanarak takip yapılır. Ayrıca, 2872 sayılı Kanun’un 20 nci maddesi uyarınca, ödenmediğinin tespiti halinde katılım payı tutarının %20 fazlası idari para cezası verilir.

Soru 3: GEKAP giderini hangi hesapta izlemeliyim? 770 mi, 760 mı, 730 mu?

Cevap: Bu, işletmenin faaliyet yapısına ve muhasebe politikasına göre değişebilir. GEKAP, genellikle genel yönetim gideri veya pazarlama gideri olarak 770 ya da 760 hesaplarında izlenmektedir. Üretimle doğrudan ilişkili ambalaj vb. unsurlar için ise 730 Genel Üretim Giderleri altında izlenip stok maliyetine yansıtılması tercih edilebilir. Burada önemli olan, seçilen yöntemin tutarlı şekilde uygulanması ve finansal raporlarda doğru yansıtılmasıdır. Ancak vergi kanunları açısından giderin indirilebilmesi için fiili ödeme şartının değişmediğini unutmamak gerekir.

Soru 4: Boş GEKAP beyannamesi vermek zorunda mıyım?

Cevap: Evet. GEKAP mükellefiyeti açılmış olan işletmeler, ilgili beyan döneminde GEKAP’a tabi işleme sahip olmasalar dahi, "Beyan edilecek geri kazanım katılım payı bulunmamaktadır" seçeneğini işaretleyerek boş GEKAP beyannamesi vermek zorundadır. Bu zorunluluğun yerine getirilmemesi, usulsüzlük cezası ve ileride yapılacak denetimlerde ilave yaptırım riskini doğurabilir.

Soru 5: GEKAP için geç ödenen tutarların faizlerini gider yazabilir miyim?

Cevap: Gecikme nedeniyle 6183 sayılı Kanun kapsamında hesaplanan gecikme zammı ve buna ilişkin ödenen faizler, genel olarak vergi cezaları ve gecikme zamları gibi kural olarak kurum kazancının tespitinde gider kabul edilmemektedir. Bu tür ödemeler çoğu durumda KKEG olarak dikkate alınır. Dolayısıyla GEKAP’a ilişkin gecikme zamları için de aynı yaklaşım uygulanır. Bu noktada spesifik olaylar için güncel özelgelerin ayrıca incelenmesinde fayda vardır.

Sonuç ve Değerlendirme

GEKAP, çevre politikaları çerçevesinde tasarlanmış bir mali yükümlülük olmakla birlikte, tutarların artması ve kapsamın genişlemesi nedeniyle işletmeler açısından önemli bir maliyet unsuru haline gelmiştir. Uygulamada en kritik noktalardan biri, GEKAP’ın hangi dönemde gider yazılacağı sorusudur.

İdarenin 2024 tarihli özelgesinde ortaya koyduğu yaklaşım uyarınca, GEKAP ticari faaliyetin gereği bir gider niteliği taşımakla birlikte, kurum kazancının tespitinde fiilen ödendiği tarih itibarıyla gider olarak dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, ticari muhasebede tahakkuk ettirilen ancak henüz ödenmemiş GEKAP tutarları, ilgili dönemin vergi matrahında KKEG olarak değerlendirilmelidir.

Bu yaklaşım, tahakkuk esası ile fiili ödeme esası arasında belirgin bir ayrım yaratmakta; mali müşavirler için, tahakkuk etmiş fakat ödenmemiş GEKAP tutarlarının tespiti, KKEG listelerinin hazırlanması ve ödeme sonrası dönemlerde gider olarak indirilmesi gibi ek takip yükümlülükleri getirmektedir. Ayrıca beyan ve ödeme sürelerine uyulmaması halinde gecikme zammı, faiz ve idari para cezası risklerinin bulunduğu; boş beyannamelerin dahi verilmesinin zorunlu olduğu unutulmamalıdır.

Sonuç olarak; GEKAP’ın doğru beyanı, zamanında ödenmesi, muhasebe kayıtlarının açık ve tutarlı olması, tahakkuk-ödeme ayrımının vergi matrahına doğru yansıtılması ve çevre mevzuatındaki yıllık tutar güncellemelerinin yakından takip edilmesi, hem işletmeler hem de mali müşavirler için kritik önem taşımaktadır.

Yasal Dayanaklar

• 2872 sayılı Çevre Kanunu

  Ek 11 inci madde: GEKAP’ın tanımı, kapsamı, beyan ve ödeme süreleri, yeniden değerleme oranına göre artırımı, Cumhurbaşkanı’na verilen artırma/indirme yetkisi.

  Madde 20 (z) bendi: GEKAP’ı ödemeyenlere uygulanacak idari para cezası (katılım payı tutarının %20 fazlası).

• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu

  Mükerrer 298 inci madde: Yeniden değerleme oranının tespiti ve uygulanması; GEKAP birim tutarlarının yıllık güncellemesinde referans.

• Gelir Vergisi Kanunu

  Madde 40/1: Ticari kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan genel giderlerin indirilebilirliği; GEKAP’ın, idare görüşü uyarınca ödeme tarihinde gider yazılacağına ilişkin değerlendirme bu hükme dayanmaktadır.

• 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun

  Madde 51: Gecikme zammı oranları; süresinde beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen GEKAP tutarları için uygulanacak faiz hesabı.

• Geri Kazanım Katılım Payı Beyannamesi Genel Tebliği ve Uygulama Rehberleri

  GEKAP’ın kapsamı, beyan usulü, beyanname süresi, boş beyan zorunluluğu ve uygulamaya ilişkin teknik açıklamalar.

• GİB Özelgesi (31.05.2024, 64597866-125-11403)

  Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’nın, GEKAP ödemelerinin fiili ödeme tarihinde gider yazılması gerektiğini belirten idari görüşü.

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2026/1 GEKAP Duyurusu

  2026 yılında uygulanacak GEKAP birim tutarlarının, önceki yıl yeniden değerleme oranına göre artırılarak 1/1/2026 tarihinden itibaren geçerli olacağına dair duyuru (duyuru özeti).