Finansal Kiralama ile Alınan Binek Araçlarda KDV, ÖTV, Maliyet ve Gider Kısıtlaması

Finansal Kiralama ile Alınan Binek Araçlarda KDV, ÖTV, Maliyet ve Gider Kısıtlaması

Finansal kiralama, uygulamada leasing olarak bilinen ve işletmelerin özellikle yüksek bedelli taşıt, makine ve ekipman yatırımlarında sıkça kullandığı bir finansman yöntemidir. Ancak finansal kiralama yoluyla edinilen taşıt binek otomobil niteliğindeyse, KDV indirimi, ÖTV ve KDV’nin gider veya maliyet yazılması, amortisman sınırı ve kanunen kabul edilmeyen gider uygulaması bakımından özel kurallar devreye girer.

Bu blog yazısında, finansal kiralama ile alınan binek araçlarda indirilemeyen KDV’nin gider veya maliyet olarak dikkate alınıp alınamayacağı, bu tutarın binek araç gider kısıtlaması kapsamında nasıl değerlendirileceği ve 2024, 2025, 2026 yılları için uygulanan sınırların muhasebe ve vergi matrahına etkisi açıklanmaktadır.

Finansal Kiralama ile Alınan Binek Araçta KDV İndirilebilir mi?

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 30/b maddesine göre, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobiller hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerin alış vesikalarında gösterilen KDV indirim konusu yapılamaz.

Finansal kiralama işlemlerinde ekonomik açıdan araç işletmenin kullanımına tahsis edilmekte, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 290’ıncı maddesi kapsamında kiracı tarafından kullanım hakkı aktifleştirilmekte ve kira ödemeleri finansal kiralama hükümlerine göre ayrıştırılmaktadır. Bu nedenle, binek otomobil niteliğindeki aracın finansal kiralama yoluyla edinilmesinde, genel uygulama itibarıyla bu araca ilişkin yüklenilen KDV’nin indirim konusu yapılmaması gerekir.

Ancak ana faaliyeti binek otomobil kiralama, filo kiralama, rent a car veya benzeri şekilde binek otomobillerin işletilmesi olan ve aracı bu faaliyet kapsamında kullanan işletmeler bakımından KDV Kanunu’nun 30/b maddesinde istisnai bir alan bulunmaktadır. Bu istisna, her somut olayda faaliyet konusu, aracın fiili kullanımı ve belge düzeni dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

İndirilemeyen KDV Gider mi Yazılır, Maliyete mi Eklenir?

KDV Kanunu’nun 58’inci maddesi, mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV ile indirilebilecek KDV’nin gelir ve kurumlar vergisi matrahlarının tespitinde gider olarak kabul edilmeyeceğini düzenler. Buna karşılık, indirim konusu yapılamayan KDV’nin niteliğine göre gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınması mümkündür.

Binek otomobil alımında indirilemeyen KDV bakımından temel seçenekler şunlardır:

Dolayısıyla finansal kiralama yoluyla edinilen binek araçta indirilemeyen KDV, otomatik olarak sınırsız şekilde gider yazılamaz. KDV ve varsa ÖTV’nin doğrudan gider yazılması tercih edilirse, Gelir Vergisi Kanunu’nda binek otomobil iktisabına ilişkin vergiler için belirlenen azami tutar dikkate alınır. Bu sınırı aşan kısım ticari kazancın veya kurum kazancının tespitinde indirilemez.

ÖTV ve KDV Gider Yazılırsa 70/30 Binek Araç Gider Kısıtlaması Uygulanır mı?

Binek otomobillere ilişkin giderlerde sıkça karıştırılan iki ayrı kısıtlama bulunmaktadır. Birincisi, binek otomobillerin iktisabına ilişkin ÖTV ve KDV toplamının gider yazılabilecek azami tutarıdır. İkincisi ise binek otomobillere ilişkin genel giderlerin en fazla yüzde 70’inin gider olarak dikkate alınabilmesidir.

ÖTV ve indirilemeyen KDV, aracın iktisabına ilişkin vergi niteliğinde olduğundan, doğrudan gider yazılması halinde yüzde 70 gider kısıtlamasına değil, Gelir Vergisi Kanunu’nda ayrıca belirlenen ÖTV ve KDV toplamı sınırına tabidir. Buna göre, binek otomobilin finansal kiralama yoluyla edinilmesinde indirilemeyen KDV’nin gider yazılması tercih edildiğinde, ilgili yıldaki ÖTV ve KDV toplamı için öngörülen üst sınır dikkate alınır; aşan kısım KKEG olur.

Yüzde 70 gider kısıtlaması ise genel olarak akaryakıt, bakım, onarım, sigorta, otopark, yıkama, lastik ve benzeri kullanım giderleri için değerlendirilir. Bu nedenle, iktisap aşamasındaki KDV ve ÖTV ile aracın kullanım dönemindeki giderler aynı sınırlamaya tabi değildir.

Özellikle finansal kiralama sözleşmelerinde aylık ödemelerin tamamını tek kalemde ‘kira gideri’ gibi değerlendirmek teknik olarak hatalı sonuçlara yol açabilir. Muhasebe kaydında anapara, faiz ve KDV ayrıştırması önemlidir. İndirilemeyen KDV hangi unsurla ilişkilendiriliyorsa, o unsurun vergisel niteliğine göre kısıtlama hesabı yapılmalıdır.

2024, 2025 ve 2026 Yıllarında Binek Araç ÖTV ve KDV Gider Yazma Sınırı

Binek otomobillerin iktisabına ilişkin ÖTV ve KDV toplamının doğrudan gider yazılabilecek kısmı yıllar itibarıyla yeniden değerleme oranları dikkate alınarak güncellenmektedir. Uygulamada dikkate alınan tutarlar aşağıdaki gibidir:

Örneğin 2026 yılında finansal kiralama yoluyla edinilen binek otomobil için indirilemeyen KDV ve varsa ÖTV toplamı 1.350.000 TL ise, doğrudan gider yazma tercihinde 1.200.000 TL gider olarak dikkate alınabilir; 150.000 TL ise kurum kazancı veya ticari kazanç matrahının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak izlenir.

KDV ve ÖTV Maliyete Eklenirse Amortisman Sınırı Nasıl Uygulanır?

İndirilemeyen KDV ve ÖTV’nin doğrudan gider yazılması zorunlu değildir. Mükellef, bu tutarları aracın maliyetine eklemeyi tercih edebilir. Bu durumda araç maliyeti üzerinden amortisman ayrılır. Ancak binek otomobillerde amortisman da sınırsız değildir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ıncı maddesi uyarınca binek otomobillerde amortismana esas alınabilecek bedel için ayrıca üst sınırlar bulunmaktadır. ÖTV ve KDV’nin maliyete eklendiği hallerde, bu vergilerin dahil olduğu toplam bedel üzerinden amortisman ayrılırken ilgili yıldaki amortismana esas bedel sınırı aşılmamalıdır. Sınırı aşan bedele isabet eden amortisman tutarı KKEG olarak dikkate alınır.

Bu nedenle, finansal kiralama ile edinilen binek araçlarda KDV ve ÖTV’nin doğrudan gider yazılması ile maliyete eklenmesi arasında vergi matrahı açısından farklı sonuçlar doğabilir. Seçim yapılırken aracın bedeli, vergilerin toplamı, amortisman süresi, finansman planı ve şirketin ilgili dönem kâr durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Finansal Kiralama İşlemlerinde Muhasebe ve Vergi Açısından Dikkat Edilecek Noktalar

Finansal kiralama işlemlerinde araç bedelinin tamamı, kira faturalarının tamamı veya ödeme planının tamamı doğrudan gider yazılamaz. Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 290’ıncı maddesi uyarınca finansal kiralama işleminde kiracı tarafından aktifleştirilecek kullanım hakkı ve borç tutarı hesaplanır; finansman gideri ile anapara ayrıştırılır.

Bu kapsamda binek araç finansal kiralamalarında uygulamada dikkat edilmesi gereken başlıca hususlar şunlardır:

Bu noktada finansal kiralama sözleşmesinin içeriği, ödeme planı, aracın binek otomobil niteliği, şirketin faaliyet konusu ve vergi kayıtları birlikte analiz edilmelidir.

Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi Mükellefleri Açısından Sonuçlar

Binek otomobil gider kısıtlamaları hem ticari kazanç elde eden gelir vergisi mükellefleri hem de kurumlar vergisi mükellefleri bakımından önemlidir. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6’ncı maddesi gereği kurum kazancı, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hükümlerine göre tespit edilir. Bu nedenle binek araçlara ilişkin gider, KDV, ÖTV, amortisman ve KKEG uygulamaları şirketler açısından da doğrudan kurumlar vergisi matrahını etkiler.

Gelir vergisi mükellefleri açısından da aynı sınırlamalar ticari kazancın tespitinde dikkate alınır. Serbest meslek erbabı yönünden ise Gelir Vergisi Kanunu’nun serbest meslek kazancına ilişkin hükümleri ve binek araç gider sınırlamaları ayrıca değerlendirilmelidir.

Binek Araçlarda KDV, ÖTV ve Gider Kısıtlamasında Pratik Karar Tablosu

Finansal kiralama ile binek araç ediniminde en doğru uygulama, tutarların hangi yılda doğduğu ve hangi tercihin yapıldığına göre belirlenir. Aşağıdaki tablo uygulamayı özetlemektedir:

Uygulamada Öne Çıkan Önemli Hususlar

Binek otomobil finansal kiralamasında ilk kontrol edilmesi gereken konu, aracın gerçekten binek otomobil sınıfında olup olmadığıdır. Araç ruhsatı, GTİP sınıflandırması, kullanım amacı ve fiili durum bu değerlendirmede önem taşır.

İkinci olarak, indirilemeyen KDV’nin muhasebeleştirilmesinde KDV indirimi yasağı ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden gider/maliyet kabulü birbirinden ayrılmalıdır. KDV’nin indirilememesi, bu tutarın her durumda sınırsız gider yazılabileceği anlamına gelmez.

Üçüncü olarak, doğrudan gider yazma ile maliyete ekleme tercihi dönemsel vergi etkisi bakımından farklı sonuçlar doğurur. Doğrudan gider yazmada ilgili yılın ÖTV ve KDV sınırı; maliyete eklemede ise amortisman sınırı dikkate alınır.

Son olarak, finansal kiralama ödemelerinin tamamının kira gideri olarak kaydedilmesi hatalıdır. VUK mükerrer 290 kapsamında aktifleştirme, borç takibi, faiz ayrıştırması ve amortisman kayıtları yapılmalıdır.

Kısa Özet

Finansal kiralama ile alınan binek otomobillerde, genel kural olarak binek araca ilişkin KDV indirim konusu yapılamaz. İndirilemeyen KDV ve varsa ÖTV, mükellefin tercihine göre doğrudan gider yazılabilir veya aracın maliyetine eklenebilir. Doğrudan gider yazma tercihinde 2024 yılı için 690.000 TL, 2025 yılı için 990.000 TL, 2026 yılı için 1.200.000 TL ÖTV ve KDV toplam sınırı dikkate alınır. Bu sınırı aşan tutar KKEG olur. Maliyete ekleme tercihinde ise binek otomobiller için belirlenen amortismana esas bedel sınırları uygulanır. Yüzde 70 gider kısıtlaması iktisap vergileri için değil, aracın kullanımına ilişkin genel giderler için önem taşır.

Asıl faaliyet konusu motorlu araçların alım satımı ve kiralanması olmayan işletmeler için pratik bilgiler;

1-Aylık finansal kiralama şirketinden gelen faturadaki KDV doğrudan gider yazılmak istenirse ve araç genel yönetimde kullanılan bir araç ise 2026 yılında alınan binek oto için KDV tutarı 1.200.000 TL sınıra kadar doğrudan gider olarak kayıtlara alınabilir.

2-2026 yılında satın alınan binek otonun faizi aracın maliyetine eklenir ve amortisman yoluyla giderleştirilir.

2.1- 2027 yılından itibaren isteğe bağlı olarak leasing faiz giderleri ilk yıl olduğu gibi maliyete eklenebilir ve bu durumda amortisman yoluyla gider yazılır. Bu durumda KDV’nin doğrudan gider yazıldığı seçeneği tercih edenler için amortisman ayırmada 2026 yılı için geçerli olan 1.380.000 TL’lik sınıra uyulmalıdır. KDV’yi maliyete ekleme seçeneğini tercih edenler için  amortisman ayırma sınırı 2026 yılı için 2.600.000 TL’dir. 2026 yılında aktife giren araç için izleyen yıllarda da 2.600.000 TL’lik sınıra uyulur. İzleyen yılların sınırı uygulanmaz.

2.2- 2027 yılından itibaren isteğe bağlı olarak leasing faiz giderlerini doğrudan gider yazmayı tercih eden işletmeler için faiz giderinin %70’i vergi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınabilir. %30’u ise KKEG olarak işleme tabi tutulur.

_________________________________________________________________

Örnek Uygulama

Leasing Geri Ödeme Planı

Diğer yıllara ait yevmiye maddeleri de benzer şekilde olacaktır.

Yasal Dayanak Tablosu

Önerilen Diğer İçerikler

Finansal Kiralama ile Alınan Binek Araçta KDV İndirimi ve Gider Kısıtlaması Nasıl Uygulanır?

Noter Satış Sözleşmesinde Yazılı Araç Bedeli KDV Dahil mi, Hariç mi?

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Kaynak: GİB
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.