Unvan Değişikliğinde Araç Ruhsatı İçin Noter Harcı Muafiyeti (2026 Özelge Analizi)
Giriş ve Arka Plan
Şirketlerin ticaret unvanlarını değiştirmeleri, özellikle çok sayıda aracı bulunan işletmeler için sadece ticaret sicili boyutuyla sınırlı kalmayan, bankacılık, sözleşmeler, ruhsatlar ve izinler gibi pek çok alanda güncelleme zorunluluğu doğuran bir süreçtir. Bu kapsamda en sık karşılaşılan tereddütlerden biri de, unvan değişikliğine bağlı araç ruhsatı (tescil belgesi) yenilemelerinde noter harcı alınıp alınmayacağı konusudur.
492 sayılı Harçlar Kanununda 7566 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonucu, 1/1/2026 tarihinden itibaren araç satış ve devirlerinde binde 2 oranında nispi noter harcı getirilmiş, bu da hem işletmeler hem de noterler nezdinde yeni bir maliyet kalemi ve uygulama soruları oluşturmuştur. Bu yeni nispi harç, özellikle araç alım-satım işlemlerinde önemli tutarlara ulaşmakta; buna karşılık, satış veya devir niteliği taşımayan işlemlerin bu kapsamda olup olmadığı uygulamada tartışma konusu olabilmektedir.
İşte bu noktada, Bursa Defterdarlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü tarafından verilen ve İstanbul Defterdarlığı özelgesine de atıf yapan 06.05.2026 tarihli özelge; şirket unvan değişikliğine bağlı araç ruhsatı yenileme işlemlerinde noter harcı alınmayacağı yönünde net bir idari görüş ortaya koymaktadır. Özelge, özellikle çok araçlı filoları olan şirketler ve bu şirketlere hizmet veren mali müşavirler için önemli mali etkiler ve uygulama rehberi niteliği taşımaktadır.
Bu makalede, söz konusu özelgeyi ve dayandığı mevzuatı ayrıntılı olarak ele alarak; unvan değişikliğinin noter harcı yönünden sonuçlarını, araç ruhsatı yenileme sürecini, muhasebe kayıtlarını, örnek rakamsal senaryoları ve mali müşavirler açısından dikkat edilmesi gereken kritik noktaları uygulamaya dönük bir şekilde inceleyeceğiz.
Düzenlemenin Detayları
İncelenen özelge, ticaret unvanı değişen bir sermaye şirketinin, adına kayıtlı araçların ruhsatlarında eski unvanın yazılı olması nedeniyle, bu ruhsatların yeni unvana göre yenilenmesi sürecinde yapılacak noter işlemlerinin harçlandırılması konusunda görüş talebine verilen cevaptan oluşmaktadır.
Olayın özeti şu şekildedir:
- Şirketin ticaret unvanı değiştirilmiş ve bu değişiklik 15/10/2025 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilmiştir.
- Şirket adına kayıtlı araçların tescil belgelerinde (ruhsatlarında) eski unvan yazmaktadır.
- Şirket, araçlara ilişkin yeni ruhsatların çıkarılması için noterde işlem yaptırmak zorundadır.
- Bu noter işlemlerinin, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı tarifedeki I/5 numaralı fıkra kapsamında nispi noter harcına tabi olup olmadığı sorulmuştur.
İdarenin hukuki dayanakları kısaca şu şekilde özetlenebilir:
- 492 sayılı Harçlar Kanunu md. 38: Noter işlemlerinden bu Kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanların noter harçlarına tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
- 492 sayılı Harçlar Kanunu md. 41: Noter harçlarının, (2) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer veya ağırlık ölçüsüne göre nispi, işlemin türüne göre ise maktu esas üzerinden alınacağı düzenlenmiştir.
- 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı Kanun ile, Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı tarifenin "I-Değer veya ağırlık üzerinden alınan nispi harçlar" başlıklı bölümünün (5) numaralı fıkrası 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girmek üzere yeniden düzenlenmiştir.
Yeni I/5 fıkrası düzenlemesi (1/1/2026’dan itibaren):
7566 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca (2) sayılı Tarife I/5 fıkrası şu çerçevede yeniden düzenlenmiştir:
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında araçların ilk tescil işlemleri ile tescil edilmiş araçların satış ve devirleri, satış ve devir bedeli üzerinden binde 2 nispi noter harcına tabidir.
- Bu nispi harç 1.000 TL’den az olamaz (2026 itibarıyla ilgili özelgede atıf yapılan asgari tutar budur; ilerleyen yıllarda tutarlar yeniden değerleme ile güncellenebileceğinden her yıl kontrol edilmelidir).
- Tescil edilmiş araçların ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi sahiplerine (galeri vb.) yapılan satış ve devirlerinde söz konusu harç alınmaz (istina uygulaması).
Özelgede, unvan değişikliğine bağlı ruhsat yenileme işlemi, bu düzenlemede sayılan süreçlerden farklı bir işlem türü olarak değerlendirilmiştir.
İdarenin vardığı sonuç ise şu şekilde özetlenebilir:
- Şirketin unvan değişikliği sonrası yapılacak ruhsat yenileme işlemi, araçların ilk tescili, satışı veya devri kapsamında değerlendirilemez.
- Bu nedenle, Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı Tarifenin I/5 numaralı fıkrası kapsamında nispi noter harcı hesaplanmamalıdır.
- Sonuç olarak, unvan değişikliğine bağlı olarak noterde gerçekleştirilen araç ruhsatı yenileme işlemlerinde I/5 fıkrası uyarınca nispi harç alınmaması gerekmektedir.
Burada önemli bir nokta, özelgenin unvan değişikliğine bağlı işlemi, Harçlar Kanununun md. 123 kapsamındaki "kuruluş, sermaye artırımı, birleşme, devir, bölünme, nev'i değişikliği" istisnasından ziyade, tarifedeki konu dışılık (yani satış/devir olmaması) gerekçesiyle ele almasıdır. Bu da özellikle araç ruhsatı yenilemelerinin, sermaye hareketi veya nev'i değişikliği dışındaki unvan değişikliklerinde de harçsız olabilmesi açısından önemlidir.
Uygulamada Nasıl İşleniyor?
Unvan değişikliğine bağlı araç ruhsatı yenileme süreci, pratikte hem ticaret sicili hem trafik tescil hem de noter boyutları olan çok aşamalı bir süreçtir. Aşağıda, genel uygulama adımlarını ve mali müşavirlerin süreci nasıl yönetmesi gerektiğini adım adım özetliyoruz.
1. Unvan değişikliği kararı ve tescili
- Anonim, limited veya diğer sermaye şirketlerinde unvan değişikliği, Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde genel kurul veya ortaklar kurulu kararı ile alınır.
- Alınan karar, ilgili ticaret sicili müdürlüğüne tescil ettirilir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilir.
- Özelgede de olduğu gibi, unvan değişikliğinin ilan tarihinin (örneğin 15/10/2025) tespiti önemlidir; zira bu tarihten sonra düzenlenecek belgelerde mümkün olduğunca yeni unvanın kullanılması gerekir.
2. Araç listesinin çıkarılması ve eski-unvan tespiti
- Şirket aktifinde kayıtlı tüm araçların listesi çıkarılır (plaka, tescil tarihi, marka-model, kayıtlı bulunduğu il vb.).
- Ruhsatlar üzerinde hangi unvanın yazılı olduğu kontrol edilir. Unvan değişikliğinden önce alınan ruhsatlarda eski unvanın bulunması doğaldır.
- Uygulamada, tüm araçlar için toplu bir çalışma yapılması, hem maliyet hesapları hem de noter ve trafik tescil süreçlerinin planlanması açısından önemlidir.
3. Noter işlemi: Ruhsat yenileme başvurusu
- Her araç için ilgili notere başvurularak, şirket unvanının değiştiği, ticaret sicili gazetesi örneği ile tevsik edilerek ruhsatın yeni unvana göre düzenlenmesi talep edilir.
- Noter, işlem türünü sistem üzerinde satış/devir/ilk tescil dışı bir ruhsat güncellemesi olarak kodlamalıdır. Bu nokta, harcın türünü belirleyeceği için kritik önemdedir.
- İdari görüşe göre, bu işlemler (2) sayılı Tarife I/5 kapsamındaki "satış, devir veya ilk tescil" olmadığı için nispi harç hesaplanmayacaktır. Noter, işlemin mahiyetine göre bir maktu harç uygulayabilir; ancak özelge konusu, özellikle I/5 kapsamındaki nispi harcın alınmaması üzerinedir.
4. Trafik tescil/ruhsat basımı
- Noter işlemi sonrasında, ilgili trafik biriminde sistem kayıtları yeni unvan ile güncellenir.
- Yeni ruhsat (araç tescil belgesi) basılarak şirkete teslim edilir.
- Eski ruhsat, uygulamaya göre iptal edilerek dosyada saklanabilir veya üzerine gerekli ibareler konularak hükmünü kaybettiği gösterilebilir.
5. Muhasebe kayıtları
Noter ve ruhsat yenileme işlemleri sırasında, harç (varsa maktu harç), noter hizmet bedeli, ruhsat bedeli vb. tutarlar söz konusu olduğunda, bunların muhasebeleştirilmesi gerekir. Özelgede nispi noter harcı alınmaması gerektiği belirtildiği için, örnek kayıtlar bu varsayımla gösterilmektedir.
Örnek muhasebe kaydı (harçsız, sadece noter hizmet bedeli ve ruhsat bedeli)
- Bir araç için toplam 600 TL noter hizmet bedeli ve ruhsat bedeli ödendiğini varsayalım.
- Bu tür giderler, genellikle 770 Genel Yönetim Giderleri veya araçların kullanım amacı satış pazarlama ile ilgili ise 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri hesabında izlenebilir.
Örnek kayıt:
Borç: 770 Genel Yönetim Giderleri 600 TL
Alacak: 100 Kasa / 102 Bankalar 600 TL
Eğer noter, mevzuata aykırı olarak I/5 kapsamında nispi harç tahsil etmiş ise, bu durumda:
- Öncelikle, mükellefin bu tahsilata itiraz ederek iade talep etmesi önerilir.
- İade alınamayacağı kesinleşirse, ödenen tutar fiili bir gider haline gelir ve yine 770 veya ilgili gider hesabında izlenebilir; ancak bu durumda, mali müşavirin noterle yazışmalarını, özelgeyi ve iade girişimlerini dosyalaması uygun olacaktır.
Örnek Senaryo
Konunun daha iyi anlaşılması için, rakamsal bir örnek üzerinden süreci ve muhtemel mali etkileri adım adım inceleyelim.
Senaryo
- XYZ Lojistik A.Ş., 2025 yılında unvanını "XYZ Nakliyat ve Ticaret A.Ş." iken "XYZ Lojistik Hizmetler A.Ş." olarak değiştirmiş ve değişiklik 15/10/2025 tarihli Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilmiştir.
- Şirket aktifinde 20 adet kamyon bulunmaktadır. Tüm kamyonların ruhsatlarında eski unvan yazılıdır.
- Şirket, 2026 yılında bu 20 kamyonun ruhsatını yeni unvana göre yenilemek istemektedir.
- Her bir araç için noter ve ruhsat işlemleri kapsamında maktu bedeller dahil 700 TL (600 TL noter + 100 TL diğer masraflar) ödendiğini varsayalım.
A) Nispi noter harcı alınsaydı (yanlış uygulama varsayımı)
- Kamuoyunda 7566 sayılı Kanun ile getirilen binde 2 nispi harç, çoğu kez tüm araç işlemlerine uygulanacakmış gibi algılanmaktadır. Gerçekte ise sadece ilk tescil, satış ve devir işlemleri için geçerlidir.
- Diyelim ki, her bir kamyonun güncel Pazar değeri 1.200.000 TL olsun. (Bu, satış işlemi olsaydı noter harcının matrahı olacaktı.)
- Eğer noter, unvan değişikliği kaynaklı ruhsat yenileme işlemini hatalı bir şekilde satış/devir gibi değerlendirip nispi harç uygularsa:
Her bir araç için nispi harç hesaplaması:
- Satış/devir bedeli varsayımı: 1.200.000 TL
- Nispi harç oranı: binde 2 (0,002)
- Harç tutarı: 1.200.000 x 0,002 = 2.400 TL
- Asgari tutar kontrolü: 2.400 TL > 1.000 TL olduğu için asgari tutar devreye girmez.
20 araç için toplam nispi harç:
- 2.400 TL x 20 = 48.000 TL
Bu durumda şirket, sadece yanlış nitelendirme nedeniyle 48.000 TL ilave maliyete katlanmış olacaktır. Oysa özelgeye göre bu harç hiç doğmayacaktır.
B) Özelgeye uygun doğru uygulama
- Özelgeye göre, unvan değişikliğine bağlı ruhsat yenileme işlemi satış, devir veya ilk tescil niteliğinde olmadığı için, I/5 kapsamındaki nispi harç uygulanmayacaktır.
- Şirket sadece, her araç için (örneğin) 700 TL tutarında maktu nitelikte noter ve ruhsat bedeli ödeyecektir.
Harçsız toplam maliyet:
- 20 araç x 700 TL = 14.000 TL
C) Yanlış uygulama ile doğru uygulama arasındaki fark
- Yanlış uygulamada toplam maliyet: 14.000 TL (maktu bedeller) + 48.000 TL (nispi harç) = 62.000 TL
- Doğru uygulamada toplam maliyet: 14.000 TL
- Aradaki fark / gereksiz maliyet: 62.000 - 14.000 = 48.000 TL
Bu örnek, özellikle filo büyüklüğü arttıkça, unvan değişikliğine bağlı ruhsat yenilemelerinde nispi harcın uygulanmamasının şirketler için ne kadar önemli bir mali avantaj sağladığını net biçimde göstermektedir.
Muhasebe kaydı (doğru uygulama – 20 araç için)
Borç: 770 Genel Yönetim Giderleri 14.000 TL
Alacak: 102 Bankalar 14.000 TL
Eğer noter, hatalı olarak nispi harç tahsil eder ve iade alınamazsa:
Borç: 770 Genel Yönetim Giderleri 48.000 TL
Alacak: 102 Bankalar 48.000 TL
Ancak bu durumda mali müşavirin, özelgeye dayanarak iade başvurusu yapması, iade talebinin reddi halinde de bu süreci belgeleyerek dosyalaması önem taşır.
Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar
Unvan değişikliğine bağlı ruhsat yenilemelerinde noter harcı uygulamasında hem şirketler hem mali müşavirler açısından dikkat edilmesi gereken pek çok kritik nokta bulunmaktadır. Aşağıda, uygulamada en önemli 6 başlığı öne çıkarıyoruz.
- 1) İşlemin niteliği mutlaka doğru tanımlanmalı
Noterde yapılacak işlem, sistem üzerinde mutlaka "satış/devir" değil, "unvan değişikliğine bağlı ruhsat yenilemesi" gibi, mülkiyet devri içermeyen bir işlem olarak seçilmelidir. Aksi halde, sistem otomatik olarak I/5 kapsamındaki nispi harcı hesaplayabilir. Mali müşavir, noter işlem fişini kontrol ederek, işlem kodunun doğru kullanılıp kullanılmadığından emin olmalıdır. - 2) Ticaret Sicili Gazetesi ve unvan değişikliği kararı tam ve eksiksiz olmalı
Noter, unvan değişikliğini, ticaret sicili gazetesi ilanı ile görmek isteyecektir. Bu nedenle;
– Unvan değişikliği kararının,
– Ticaret sicil tescil yazısının ve
– Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneğinin
eksiksiz ve okunaklı olması gerekir. Eksik veya hatalı belgeler, hem işin uzamasına hem de yanlış işlem türü seçilmesine neden olabilir. - 3) Araçların mülkiyetinde değişiklik olmamalı
Özelgedeki harç muafiyetine konu olan işlem, aynı şirketin, aynı araçları, sadece yeni unvanı ile kullanmaya devam etmesi durumudur. Araçların başka bir şirkete devri, ortaklara çekilmesi veya satış söz konusu ise, bu durumda zaten satış/devir gündemdedir ve I/5 kapsamındaki nispi harç devreye girecektir. Bu nedenle, unvan değişikliği sürecinde araçların paralel olarak devri düşünülüyorsa, her işlem için ayrı hukuki ve mali değerlendirme yapılmalıdır. - 4) Nev'i değişikliği ile karıştırılmamalı, fakat birlikte değerlendirilmeli
Şirketin sadece unvanı değişebileceği gibi, unvan değişikliği bir nev'i değişikliği (örneğin limited şirketten anonim şirkete dönüşüm) ile birlikte de yapılabilir. Nev'i değişikliğinde, 492 sayılı Harçlar Kanunu md. 123 uyarınca harç istisnası söz konusu olabilmektedir. Araç ruhsatı yenilemeleri de bu çerçevede gündeme geliyorsa, unvan değişikliği özelgesindeki "satış/devir olmaması" gerekçesine ek olarak, nev'i değişikliğine ilişkin harç istisnası da ayrıca dayanak gösterilebilir. Ancak her iki durumda da öz, mülkiyetin değişmemesidir. - 5) Harç tutarları her yıl değişebileceğinden güncel tarifeye bakılmalı
2026 özelgesinde 1.000 TL asgari nispi harç tutarına atıf yapılmakla birlikte, Harçlar Kanununa bağlı tarifelerdeki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranlarına göre değişebilmektedir. Bu nedenle;
– İlgili yılın Harçlar Kanunu (2) sayılı Tarife I/5 fıkrasındaki asgari tutarları,
– GİB’in güncel harç tutarları tablolarını
kontrol etmek gerekir. Buradaki değişiklikler, unvan değişikliğine bağlı ruhsat yenilemelerinde nispi harç uygulanmayacağı gerçeğini değiştirmez; ancak satış/devir işlemleri için mali etkileri önemli ölçüde artırabilir. - 6) Özelgelerin bağlayıcılığı ve benzer olaylar
İncelenen özelge, belli bir mükellefin somut olayı için verilmiş olup, doğrudan sadece özelge talep eden mükellef bakımından bağlayıcıdır. Ancak Gelir İdaresi uygulamasını ve yorumunu yansıtması açısından, benzer durumda olan mükellefler için de güçlü bir emsal teşkil eder. Mali müşavirler, benzer olaylar için:- Bu özelgeyi dayanak göstererek noterlere ve idareye izahat verebilir,
- Tereddüt halinde kendi mükellefleri adına da özelge talebinde bulunabilir,
- Vergi incelemesinde bu özelgeyi "yerleşik idare görüşü" olarak savunmalarına ekleyebilir.
Mali Müşavirler İçin Yapılması Gerekenler
Mali müşavirler ve muhasebe sorumluları açısından, unvan değişikliği ve araç ruhsatı yenilemelerinde aşağıdaki adımların izlenmesi, hem mükellefin gereksiz harç ödemesini önleyecek hem de olası bir vergi incelemesinde savunma imkânını güçlendirecektir.
- 1) Unvan değişikliklerini erken aşamada analiz edin
Mükellefin unvan değiştirme sürecine sadece ticaret sicili boyutunda değil, araç, tapu, ruhsat, lisans, sözleşme gibi tüm yansımalarıyla birlikte bakın. Özellikle çok sayıda aracı olan firmalarda, ruhsat yenileme sürecinin maliyet ve zaman planlamasını önceden yapın. - 2) Araç envanterini çıkarın ve riskleri tespit edin
Unvan değişikliği kararı alındığında, aktifdeki tüm araçların listesi ve ruhsat durumları çıkarılmalı; eski unvan taşıyan ruhsatlar tespit edilmelidir. Bu envanter üzerinden: – Kaç araç için ruhsat yenilemesi gerektiğini, – Hangi illerde işlem yapılacağını, – Tahmini noter ve diğer maktu giderleri hesaplayarak mükellefe bir maliyet tabloları sunmak, danışmanlığın kalitesini artıracaktır. - 3) Noterlerle ön iletişim kurun
İşlem yapılacak noterlerle önceden iletişime geçerek, işlem türünün satış/devir değil unvan değişikliği kaynaklı ruhsat yenilemesi olduğunu vurgulayın. Gerekirse ilgili özelge metnini yazılı olarak paylaşın. Böylece noter sisteminde yanlış işlem kodu seçilmesi riskini azaltırsınız. - 4) Harç hesaplamalarını kontrol edin
Noter tarafından düzenlenen işlem dekontlarını mutlaka kontrol edin. Eğer dekontta "nispi noter harcı" veya I/5 kapsamına işaret eden bir ifade görürseniz, hemen müdahale edin. Gerekiyorsa, noter işlem fişinin düzeltilmesini ve hatalı tahsilat yapıldıysa iadesini talep edin. - 5) Belgeleri eksiksiz dosyalayın
Her araç için: – Unvan değişikliği genel kurul/ortaklar kurulu kararı, – Ticaret sicil tescil belgesi, – Ticaret Sicili Gazetesi örneği, – Noter işlem fişi ve makbuzlar, – Yeni ruhsat örneği bir dosya halinde saklanmalıdır. Bu dosyalama, olası vergi incelemelerinde veya hukuki uyuşmazlıklarda hem unvan değişikliğinin hem de harçsız işlem yapılmasının gerekçesini ortaya koyacaktır. - 6) Müşteriyi bilgilendirin ve yazılı rapor hazırlayın
Unvan değişikliği sürecinin sonunda, mükellefe kısa bir yazılı rapor sunarak; – Kaç araç için işlem yapıldığını, – Toplam noter ve diğer giderleri, – Nispi noter harcının özelge uyarınca uygulanmadığını özetlemeniz, müşterinin yönetim raporlaması açısından da faydalı olacaktır. - 7) Benzer nitelikte yeni özelgeleri ve mevzuat değişikliklerini izleyin
Harçlar Kanunu ve bağlantılı özelgeler dinamik bir alan olup, özellikle araç satış ve devirlerine ilişkin harç uygulamaları sıkça gündeme gelebilmektedir. Bu nedenle, Gelir İdaresi Başkanlığının özelge ve sirkülerlerini, ayrıca yıllık harç tarifesi değişikliklerini düzenli olarak takip edin.
Sık Sorulan Sorular
Uygulamada mali müşavirler ve işletmeler tarafından sıklıkla yöneltilen soruları, özelge ve güncel mevzuat çerçevesinde aşağıda özetliyoruz.
Soru 1: Şirket unvan değişikliğinde araç ruhsatı yenilemede noter harcı alınır mı?
Cevap: İncelenen 2026 tarihli özelgeye göre, unvan değişikliği nedeniyle yapılacak araç ruhsatı yenileme işlemleri, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı Tarifenin I/5 fıkrasında sayılan "araçların ilk tescil işlemleri ile tescil edilmiş araçların satış ve devirleri" kapsamında değildir. Dolayısıyla bu işlem için binde 2 oranındaki nispi noter harcı alınmaması gerekir. Ancak noter işleminin niteliğine göre maktu nitelikte bazı harç veya ücretler söz konusu olabilir; özelge özellikle I/5 kapsamındaki nispi harcın uygulanmaması üzerinde durmaktadır.
Soru 2: Unvan değişikliği yerine nev'i değişikliği olursa (örn. Ltd. Şti. → A.Ş.), araç ruhsatı yenilemelerinde durum değişir mi?
Cevap: Şirketin nev'i değişikliği, Kurumlar Vergisi Kanunu’nda "devir" hükümleri kapsamında değerlendirilebilmekte ve bu durumda 492 sayılı Harçlar Kanunu md. 123 uyarınca bazı harç istisnaları gündeme gelmektedir. Ancak araç ruhsatı yenileme işlemlerinin özü yine aynıdır: Araçların mülkiyeti aynı tüzel kişilikte kalmakta; sadece tüzel kişiliğin türü ve/veya unvanı değişmektedir. Bu nedenle, nev'i değişikliğinde de, araç ruhsatı yenilemesi işlemleri, 2918 sayılı Kanun kapsamındaki ilk tescil, satış veya devir niteliğinde olmadıkça, I/5 kapsamındaki nispi harca tabi tutulmamalıdır. Yine de, her somut olayın özelinde GİB’den özelge talep edilmesi, riskleri en aza indirecektir.
Soru 3: Sadece unvan değişikliği değil, adres değişikliği de varsa, ruhsat yenilemede harç uygulanır mı?
Cevap: Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı Tarife I/5 fıkrası, sadece araçların ilk tescili, satış ve devirlerini kapsar. Adres değişikliği, tıpkı unvan değişikliği gibi, tek başına bir satış veya devir oluşturmaz. Dolayısıyla, ruhsatın şirketin yeni adresini gösterecek şekilde yenilenmesi işlemi de esasen satış/devir niteliği taşımaz. Bu nedenle, genel ilke olarak, adres değişikliğine bağlı ruhsat yenilemelerinde de I/5 kapsamında nispi harç alınmaması gerektiği söylenebilir. Ancak, uygulamada noter ve trafik birimlerinin farklı yorumları olabileceği için, bu tür durumlarda da işlemin satış/devir olmadığı vurgulanmalı ve gerektiğinde özelge/özelgelerle desteklenmelidir.
Soru 4: Noter, özelgeye rağmen nispi harç hesaplayıp tahsil ederse ne yapılmalı?
Cevap: Böyle bir durumda izlenmesi gereken yol şu şekilde özetlenebilir:
- Öncelikle, notere özelge metni ve ilgili mevzuat hükmü (Harçlar Kanunu md. 38, 41 ve (2) sayılı Tarife I/5) ibraz edilerek, işlemin satış/devir değil unvan değişikliği kaynaklı ruhsat yenilemesi olduğu açıklanmalı; dekontun ve işlem türünün düzeltilmesi talep edilmelidir.
- Noterin düzeltme yapmaması halinde, tahsil edilen harç için yazılı olarak iade talebinde bulunulabilir.
- İade talebi reddedilirse, mükellef adına vergi dairesine başvurarak haksız tahsilatın iadesi istenebilir. Bu aşamada, özelge önemli bir dayanak oluşturacaktır.
- Tüm bu süreçlerde yazışmaların ve belgelerin eksiksiz saklanması, hem iade süreci hem de olası vergi incelemeleri açısından önemlidir.
Soru 5: Araç yetki belgeli ikinci el satıcıya devrediliyorsa unvan değişikliği özelgesi geçerli midir?
Cevap: Hayır. Özelgenin konusu, satış veya devir içermeyen, sadece unvan değişikliğine bağlı ruhsat yenilemesidir. 2918 sayılı Kanun kapsamındaki tescilli araçların, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi bulunan kişilere satışı veya devri halinde, Harçlar Kanunu (2) sayılı Tarife I/5 fıkrası uyarınca nispi harçtan istisna söz konusudur. Bu istisna, satış veya devir işlemi olması şartına bağlıdır. Dolayısıyla; – Unvan değişikliğine bağlı ruhsat yenilemede: Satış/devir yok, I/5 harcı zaten yok. – Yetki belgeli satıcıya satışta: Satış var, ancak bu kez I/5 harcı, alıcı türü nedeniyle istisna kapsamındadır. Bu iki durum karıştırılmamalı ve her biri kendi şartları çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Sonuç ve Değerlendirme
Unvan değişikliğine bağlı araç ruhsatı yenilemelerinde noter harcı uygulaması, 7566 sayılı Kanun ile 1/1/2026’dan itibaren yürürlüğe giren nispi harç düzenlemesi nedeniyle önemli hale gelmiştir. Bursa Defterdarlığı tarafından verilen ve İstanbul Defterdarlığı özelgesine atıf yapan 06.05.2026 tarihli özelge, unvan değişikliği nedeniyle noterde yapılacak araç ruhsatı yenileme işlemlerinde, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı Tarife I/5 fıkrası uyarınca nispi noter harcı alınmayacağı yönünde açık ve net bir idari görüş ortaya koymaktadır.
Bu yaklaşımın temel gerekçesi, söz konusu işlemin araçların ilk tescili, satışı veya devri niteliğinde olmamasıdır. İşlem, sadece şirketin kimliğinin (unvanının) güncellenmesine ilişkindir; herhangi bir mülkiyet devri bulunmamaktadır. Bu yönüyle, özelge, hem unvan değişikliğinin doğrudan maliyetlerini azaltmakta, hem de çok sayıda araca sahip şirketler açısından önemli tutarda potansiyel harç yükünün önüne geçmektedir.
Mali müşavirler için bu özelge, yalnızca araç ruhsatı yenilemelerinde değil, şirketlerin unvan/nev'i değişiklikleri ve ruhsat-güncelleme süreçlerinin tamamında, "işlemin gerçek mahiyeti"ne göre harçlandırma yapılması gerektiğini hatırlatan önemli bir rehber niteliğindedir. Uygulamada; noterlerle etkin iletişim, işlem türünün doğru kodlanması, belgelerin eksiksiz hazırlanması ve özelge-metni ile mevzuatın dosyalarda bulundurulması, hem mükellefin gereksiz harç ödemesini önleyecek hem de olası vergi incelemelerinde güçlü bir savunma zemini sağlayacaktır.
Yasal Dayanaklar
Bu makalede aktarılan değerlendirme ve sonuçlar, aşağıdaki temel mevzuat ve idari görüşlere dayanmaktadır:
- 492 sayılı Harçlar Kanunu
- Md. 38: Noter işlemlerinden bu Kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu hükmü.
- Md. 41: Noter harçlarının nispi veya maktu esaslara göre alınacağına ilişkin düzenleme.
- Md. 123: Anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluş, sermaye artırımı, birleşme, devir, bölünme ve nev'i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemlerin harçtan istisnasına ilişkin hüküm (özellikle nev'i değişiklikleri bağlamında).
- Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı Tarife – I/5 fıkrası: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki araçların ilk tescili ile satış ve devirlerinde binde 2 oranında nispi harç ve asgari tutar düzenlemesi.
- 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Madde 7: 492 sayılı Kanuna bağlı (2) sayılı Tarife I/5 fıkrasının 1/1/2026’dan geçerli olmak üzere yeniden düzenlenmesine ilişkin hüküm.
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
- Araçların tescil ve ruhsatlandırılmasına ilişkin genel çerçeve; Harçlar Kanunu (2) sayılı Tarife I/5 fıkrasındaki atıfların temel dayanağı.
- Gelir İdaresi Başkanlığı Özelgeleri
- 06.05.2026 tarihli, Bursa Defterdarlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü özelgesi (Sayı: E-17192610-140[HARÇ-26-410]-184214): Unvan değişikliğinde araç ruhsatı yenilemelerinde noter harcı (I/5) uygulanmayacağına ilişkin özelge (bu makalenin ana konusu).
- Nev'i değişikliği ve unvan değişikliği işlemlerinde harç ve damga vergisi istisnasına ilişkin çeşitli özelgeler: 492 sayılı Harçlar Kanunu md. 123 ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu istisna hükümlerinin yorumlandığı idari görüşler.