Stajyer ve Çırak SGK Bildirimleri: İşveren Rehberi (2026)

Değerli Musavirler Kulübü okuyucuları, mali müşavirler, serbest muhasebeci mali müşavirler, yeminli mali müşavirler ve kıymetli işletme sahipleri,

İş hayatına adım atan gençlerin ilk durağı olan stajyerlik ve çıraklık süreçleri, hem gençlerin mesleki gelişimleri hem de işletmelerin insan kaynağına katkısı açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak bu süreçlerin yasal mevzuata uygun şekilde yürütülmesi, özellikle Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bildirimleri açısından, titizlik gerektiren bir alandır. Yanlış veya eksik yapılan bildirimler, işletmeleri ciddi idari para cezaları ve hukuki sorumluluklarla karşı karşıya bırakabilir.

Bu makalede, 2026 yılı itibarıyla stajyer ve çırakların SGK bildirimlerine ilişkin tüm detayları, yasal dayanakları, işveren yükümlülüklerini, prim oranlarını ve dikkat edilmesi gerekenleri kapsamlı bir şekilde ele alacağız. Amacımız, siz değerli profesyonelleri ve işletme sahiplerini bu karmaşık konuda aydınlatmak ve doğru adımlar atmanızı sağlamaktır.

Stajyer ve Çırakların Yasal Tanımları ve SGK Kapsamı

Stajyer ve çırak kavramları, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510 Sayılı Kanun) ile Mesleki Eğitim Kanunu (3308 Sayılı Kanun) kapsamında farklı şekillerde ele alınmıştır. Bu ayrım, sigorta kolları ve prim yükümlülükleri açısından kritik öneme sahiptir.

5510 Sayılı Kanun Kapsamında Stajyerler

5510 sayılı Kanun'un 5. maddesi (b) bendi uyarınca, mesleki eğitime devam eden öğrencilerden, kanunlarında belirtilen veya kurumlarınca belirlenen süre ve şartlarla zorunlu staj yapanlar, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile genel sağlık sigortası hükümleri açısından sigortalı sayılırlar. Bu kapsamdaki stajyerler genellikle;

• Meslek lisesi öğrencileri,
• Yükseköğrenim kurumlarında (üniversiteler, meslek yüksekokulları) zorunlu staj yapan öğrencilerdir.

Bu öğrencilerin uzun vadeli sigorta kolları (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları) ile işsizlik sigortası kapsamında sigortalı olma zorunluluğu bulunmamaktadır. Yani, staj süreleri emekliliklerine sayılmaz ve işsizlik ödeneği alamazlar.

3308 Sayılı Kanun Kapsamında Çıraklar ve Mesleki Eğitim Öğrencileri

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler (çıraklar, kalfalık ve ustalık eğitimi alanlar), hem 5510 sayılı Kanun hem de 3308 sayılı Kanun hükümleri gereğince sigortalı sayılırlar. Bu öğrenciler için de tıpkı stajyerler gibi iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Uzun vadeli sigorta kolları ve işsizlik sigortası kapsamı dışındadırlar.

3308 sayılı Kanun kapsamındaki kişilerin sigorta primleri, Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bu durum, işverenler için önemli bir maliyet avantajı sağlar. Ancak, bildirimin doğru ve zamanında yapılması sorumluluğu işverene aittir.

İşverenlerin Stajyer ve Çırak SGK Bildirim Yükümlülükleri (2026)

İşverenler, stajyer ve çırakların SGK bildirimlerini yaparken belirli prosedürlere ve sürelere uymak zorundadır. 2026 yılı itibarıyla geçerli olan temel yükümlülükler şunlardır:

1. İşe Giriş Bildirgesi

Stajyer veya çırak işe başlamadan önce SGK'ya "İşe Giriş Bildirgesi" verilmesi zorunludur. Bu bildirge, sigortalı işe başlamadan bir gün önce SGK'ya elektronik ortamda gönderilmelidir. Ancak, stajyer ve çıraklar için bazı istisnalar bulunmaktadır:

• Mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında öğrenim görmekte iken işletmelerde mesleki eğitim gören veya staj yapan öğrenciler ile yükseköğrenim kurumlarında fiilen staj yapan öğrencilerin işe giriş bildirgeleri, sigortalıların işe başlama tarihini takip eden on gün içinde ilgili eğitim kurumları tarafından verilir. İşverenlerin bu konuda eğitim kurumu ile koordinasyon içinde olması önemlidir.
• Eğer stajyer veya çırak, eğitim kurumu tarafından sigortalı olarak bildirilmezse, işveren bildirim yükümlülüğünü yerine getirmek zorundadır. Bu durum genellikle üniversite stajyerlerinde eğitim kurumunun sorumluluğunda iken, meslek lisesi stajyerlerinde işletmenin sorumluluğu daha belirgin olabilir. Bu ayrım, staj sözleşmeleri ve ilgili protokollerle belirlenir.

Doğru bildirim kodunun seçilmesi büyük önem taşır. Stajyer ve çıraklar için genellikle "07-Çırak" veya "43-Stajyer" gibi özel sigortalılık kodları kullanılır. Kullanılacak kodun, öğrencinin hangi kanun kapsamında staj yaptığına göre belirlenmesi gerekmektedir.

2. Aylık Prim ve Hizmet Belgesi (APHB) / Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB)

Stajyer ve çırakların çalışmaları için her ay düzenli olarak "Aylık Prim ve Hizmet Belgesi" veya "Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi" verilmesi gerekmektedir. 2026 yılı itibarıyla, çoğu işveren için bu bildirimler Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB) ile tek çatı altında yapılmaktadır. Bu beyanname, ilgili ayı takip eden ayın 26. gününe kadar elektronik ortamda SGK'ya gönderilmelidir.

Beyannamede, stajyer veya çırağın çalıştığı gün sayısı, prime esas kazanç tutarı (eğer bir ücret ödeniyorsa) ve ödenmesi gereken primler doğru bir şekilde beyan edilmelidir. Stajyer ve çırakların sigorta primleri genellikle asgari ücretin belirli bir oranı üzerinden hesaplanır. Detaylı bilgi ve güncel parametreler için Parametre Merkezi sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

3. Prim Ödeme Yükümlülüğü

Stajyer ve çırakların sigorta primlerinin ödenmesi, sigortalılık türüne göre farklılık gösterir:

• Meslek Lisesi ve Yükseköğrenim Kurumu Stajyerleri (5510/5-b): Bu kişilerin iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primleri, sigortalı oldukları eğitim kurumları tarafından ödenir. Genel sağlık sigortası primleri ise yine eğitim kurumları tarafından ödenir. İşverenin bu noktada doğrudan bir prim ödeme yükümlülüğü yoktur, ancak bildirimlerin doğru yapılmasına destek sağlamalıdır.
• 3308 Sayılı Kanun Kapsamındaki Çıraklar: Bu kişilerin iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primleri ile genel sağlık sigortası primleri, Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden karşılanır. İşveren, prim tutarlarını kendisi ödemez, ancak bildirimleri eksiksiz yapmalıdır.

Ancak, bazı durumlarda işverenler stajyerlere asgari ücretin belirli bir oranı üzerinde ücret ödemesi yapabilir. Bu ek ödemeler üzerinden vergi ve SGK primleri doğabilir. Bu durum, stajyerin normal bir çalışan gibi değerlendirilmesine yol açmasa da, ücret bordrolarının ve bildirimlerin doğru düzenlenmesini gerektirir. İşverenlerin SGK & Maaş Hesaplama aracımızı kullanarak bu tür durumlar için genel bir maliyet analizi yapmaları faydalı olacaktır.

4. İşten Ayrılış Bildirgesi

Stajyer veya çırağın staj/eğitim süresi sona erdiğinde veya herhangi bir nedenle işten ayrıldığında, "İşten Ayrılış Bildirgesi"nin düzenlenmesi ve SGK'ya bildirilmesi zorunludur. Bu bildirge, sigortalının işten ayrıldığı tarihi takip eden on gün içinde SGK'ya elektronik ortamda gönderilmelidir.

İşten ayrılış nedeninin de doğru kod ile belirtilmesi, ileride oluşabilecek sorunların önüne geçmek için önemlidir.

Prim Oranları ve Hesaplamalar (2026 Yılı İçin Örnek)

Stajyer ve çırakların sigorta primleri, 2026 yılı asgari ücreti ve ilgili mevzuat çerçevesinde hesaplanacaktır. Henüz 2026 yılı için kesin asgari ücret ve prim oranları açıklanmamış olmakla birlikte, aşağıdaki örnekler mevcut mevzuat ve beklenen artışlar dikkate alınarak kurgulanmıştır. Gerçek oranlar için ilgili yılın resmi duyurularının takip edilmesi esastır.

Varsayım (2026 yılı için örnek):

• Aylık Asgari Ücret: 25.000 TL (Brüt)
• Asgari Ücretin %30'u: 7.500 TL (Stajyer/Çırak Ücreti için referans alınabilecek tutar)

İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Primi

Bu prim oranı, işyerinin tehlike sınıfına göre %1 ile %6.5 arasında değişmektedir. Stajyer ve çıraklar için bu prim, sigortalı oldukları eğitim kurumları veya Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ödenir. Ancak, tutarı üzerinden hesaplama yapalım:

Örnek Hesaplama (Varsayılan Tehlike Sınıfı %2):

Prime Esas Kazanç (PEK) olarak asgari ücretin belirli bir oranı alınır (örneğin, 3308 sayılı Kanun kapsamındaki çıraklar için asgari ücretin %30'u). Eğer stajyer/çırak ücret alıyorsa, bu ücret üzerinden hesaplama yapılır.

PEK = Asgari Ücretin %30'u = 25.000 TL * %30 = 7.500 TL

İş Kazası ve Meslek Hastalığı Primi = PEK * İşyerinin Tehlike Sınıfı Oranı

İş Kazası ve Meslek Hastalığı Primi = 7.500 TL * %2 = 150 TL

Bu tutar, ilgili kurum tarafından ödenir.

Genel Sağlık Sigortası (GSS) Primi

GSS primi, prime esas kazancın (asgari ücretin %30'u) %12.5'idir. Bu prim de ilgili eğitim kurumları veya Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ödenir.

GSS Primi = PEK * %12.5

GSS Primi = 7.500 TL * %12.5 = 937.50 TL

Toplam prim yükü (iş kazası ve GSS) bu örnekte 150 TL + 937.50 TL = 1.087.50 TL olacaktır.

Önemli Not: İşverenlerin stajyerlere ödediği ücretler, asgari ücretin net tutarının %30'undan az olamaz. Bu ücretin üzerinde ödeme yapılması durumunda, ücretin brüt tutarı üzerinden Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintileri de yapılmalıdır. Ancak, bu ödemelerden uzun vadeli sigorta kolları primi kesilmez. İşe Giriş / Çıkış Maliyet Simülatörü, genel personel maliyetlerinizi analiz etmenizde size yardımcı olabilir.

Mesleki Eğitime İlişkin Özellikli Durumlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Stajyer Ücretleri ve Devlet Katkısı

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'na göre, işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitim gören öğrencilere asgari ücretin net tutarının belirli bir oranı kadar ücret ödeme zorunluluğu bulunmaktadır. Bu ücretin bir kısmı, belirli şartlar altında devlet katkısı ile karşılanabilmektedir. İşverenler, devlet katkısından faydalanmak için ilgili kurumlara (Milli Eğitim Bakanlığı) başvuruda bulunmalıdır.

Ödenen bu ücretler, Gelir Vergisi ve Damga Vergisi'ne tabidir. Ancak, yukarıda belirtildiği gibi, bu ücretler üzerinden işsizlik sigortası primi ile malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi kesilmez.

Gerçek Dışı Bildirimler ve Cezalar

SGK bildirimlerinin zamanında ve doğru yapılması esastır. Gerçek dışı bildirimlerde bulunmak, stajyer veya çırak olmayan birini bu kapsamda göstermek veya eksik/yanlış bilgi vermek, ciddi idari para cezalarına yol açabilir. Ayrıca, SGK denetimleri sırasında bu tür usulsüzlüklerin tespit edilmesi, geçmişe dönük prim farklarının faiziyle birlikte tahsil edilmesine ve ek cezalar uygulanmasına neden olabilir. İşverenler, bu tür risklerden kaçınmak için beyanname ve bildirim süreçlerini titizlikle yönetmelidir. Muhasebe ofisleri için Muhasebe Ofisi İş Takip Programı bu süreçleri daha düzenli hale getirebilir.

İş Kazası ve Meslek Hastalığı Durumunda Sorumluluk

Stajyer veya çırağın işyerinde veya işyeri dışında (eğitim gördüğü okulda, okula gidiş-geliş sırasında) meydana gelen bir kaza veya meslek hastalığı durumunda, işverenler derhal SGK'ya bildirimde bulunmak zorundadır. Bu bildirim, olayın öğrenildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde yapılmalıdır. Aksi takdirde, SGK tarafından idari para cezası uygulanabilir ve işveren, sigortalıya yapılan masraflardan sorumlu tutulabilir.

Stajyer ve çırakların iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında olması, onların bu tür risklere karşı korunmasını sağlar. Ancak işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma ve bu kişileri bilgilendirme yükümlülüğü devam eder.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Stajyerler için uzun vadeli sigorta kolları primi ödenebilir mi?

Hayır, 5510 sayılı Kanun kapsamında zorunlu staj yapan öğrenciler için uzun vadeli sigorta kolları (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları) primi ödeme zorunluluğu veya imkanı bulunmamaktadır. Bu süreler emeklilik prim gün sayısına dahil edilmez.

2. Stajyerler için işsizlik sigortası primi ödenir mi?

Hayır, stajyerler işsizlik sigortası kapsamında değildir ve onlar için işsizlik sigortası primi ödenmez.

3. Stajyer ve çırak bildirimleri için hangi SGK kodu kullanılır?

Genellikle "07-Çırak" veya "43-Stajyer" sigortalılık kodları kullanılır. Ancak, öğrencinin hangi kanun kapsamında staj yaptığına ve eğitim durumuna göre değişiklik gösterebilir. Güncel ve doğru kod bilgisi için SGK'nın resmi duyurularını ve mevzuatını takip etmek önemlidir.

4. Stajyer ve çırakların SGK sorgulaması nasıl yapılır?

Stajyer ve çırakların SGK kayıtları, e-Devlet üzerinden veya SGK'nın ilgili birimlerinden sorgulanabilir. İşverenler, bildirimlerin doğru yapılıp yapılmadığını kontrol etmek için bu yöntemleri kullanabilir. Detaylı bilgi için SGK Sorgulama Rehberi makalemizi inceleyebilirsiniz.

5. Eğitim kurumu ile işveren arasındaki sorumluluk paylaşımı nasıl belirlenir?

Eğitim kurumu ile işletme arasında yapılan "Staj Sözleşmesi" veya "Mesleki Eğitim Sözleşmesi" bu sorumlulukları net bir şekilde belirler. Sözleşmelerde, sigortalılık başlangıç ve bitiş tarihleri, prim ödeme yükümlülüğü (eğitim kurumu tarafından karşılanacağı belirtilir), iş sağlığı ve güvenliği sorumlulukları gibi hususların açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

Sonuç ve Önemli Tavsiyeler

Stajyer ve çırak SGK bildirimleri, hassasiyetle yönetilmesi gereken bir alandır. Mali müşavirler, SMMM'ler, YMM'ler ve işletme sahipleri için bu konuda güncel mevzuata hakim olmak ve süreçleri doğru yönetmek, olası hukuki ve mali riskleri minimize etmenin anahtarıdır. 2026 yılı itibarıyla da mevzuatın dinamik yapısı göz önünde bulundurularak, sürekli bir takip içinde olmak gerekmektedir.

Unutmayın ki, doğru ve zamanında yapılan bildirimler sadece yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi değil, aynı zamanda gençlerin geleceğine yapılan bir yatırım ve işletmenizin kurumsal itibarının korunması demektir. Bu konuda herhangi bir tereddüt yaşadığınızda veya güncel mevzuat değişiklikleri hakkında bilgi almak istediğinizde, uzman bir mali müşavirden destek almanız büyük önem taşımaktadır. Güncel mevzuatı takip etmek için Mevzuat Takibi sayfamızı düzenli olarak ziyaret etmenizi tavsiye ederiz.

Musavirler Kulübü olarak, iş dünyasının her alanında olduğu gibi, stajyer ve çırak SGK bildirimleri konusunda da sizlere en doğru ve güncel bilgileri sunmaya devam edeceğiz. Başarılar dileriz!