İthalatta gözetim ve korunma önlemlerinde KDV indirimi (2026 rehberi)

İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemleri Kapsamında Ödenen KDV İndirimi (2026)

Giriş ve Arka Plan

İthalat işlemlerinde ödenen katma değer vergisi (KDV), kural olarak mükellefin yaptığı teslim ve hizmetler üzerinden hesapladığı KDV’den indirilir. 3065 sayılı KDV Kanunu’nun temel sistemi, ithalatta ödenen KDV’nin bir maliyet unsuru değil, indirilebilir bir vergisel unsur olmasına dayanır. Ancak son yıllarda ithalatta gözetim, korunma önlemleri ve ithalatta haksız rekabetin önlenmesi kapsamında uygulanan vergiler nedeniyle KDV matrahında oluşan artışlara yönelik önemli bir indirim yasağı getirilmiştir.

23.11.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, ithalatta gözetim, korunma önlemleri, dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler nedeniyle ortaya çıkan belirli tutarlara isabet eden KDV’nin indirim hakkı KDV Kanunu’nun 36 ncı maddesindeki yetkiye dayanılarak kaldırılmıştır. Bu düzenleme, özellikle gözetim uygulamasına tabi mallarda gümrük beyannamesinde beyan edilen ve tevsik edilemeyen gözetim farkları ile korunma önlemi niteliğindeki vergiler nedeniyle ödenen KDV’yi doğrudan etkilemektedir.

Daha sonra yayımlanan 57 Seri No.lu KDV Genel Tebliği ile, KDV Genel Uygulama Tebliği’ne “İthalatta Gözetim Uygulanması, Korunma Önlemleri ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında İlgili Mevzuat Kapsamında Ödenen KDV’nin İndirimi” başlıklı yeni bir bölüm eklenmiş ve 7846 sayılı Karar kapsamındaki indirim yasağının uygulamasına ilişkin ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır. Ayrıca 8000 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de belli koşulları sağlayan geçmiş işlemler için geçiş hükmü öngörülmüştür.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 16.02.2026 tarihli özelgesinde ise, gözetim uygulamasına tabi mallar ile gözetim dışı mallar, korunma önlemi olarak uygulanan vergiler ile sıradan ilave gümrük vergileri, KKDF ve benzeri unsurlar açısından indirilebilir KDV – indirilemez KDV ayrımı detaylı şekilde ortaya konmuştur (özelge bilgisi). Bu özelge, uygulamada tereddüt edilen pek çok noktayı netleştirmesi açısından önemlidir.

Düzenlemenin Detayları

Düzenlemenin merkezinde, ithalatta gözetim, korunma önlemleri ve ithalatta haksız rekabetin önlenmesi kapsamında ortaya çıkan ek kıymet ve vergilerden kaynaklanan KDV’nin indirim hakkının kaldırılması bulunmaktadır. Ancak bu kaldırma mutlak değildir; yalnızca belirli kalemler için geçerlidir. Dolayısıyla her ithalat KDV’si otomatik olarak indirilemez hale gelmemiştir; hangi kalemin indirilebilir, hangisinin indirilemez olduğunun doğru tespiti kritik hale gelmiştir.

1) 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile getirilen temel kural

7846 sayılı Karar üç ana gruba ilişkin KDV indirim hakkını kaldırmaktadır:

• (Gözetim farkı KDV’si) İthalatta gözetim uygulamasına tabi mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar (gözetim farkı) ile bu tutarlar nedeniyle KDV matrahına dahil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar üzerinden ödenen KDV.
• (Korunma önlemi KDV’si) İthalatta korunma önlemleri kapsamında korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler ile bunlar nedeniyle matraha dahil edilen her türlü vergi, resim, harç ve paylar üzerinden ödenen KDV.
• (Damping/telafi vergisi KDV’si) İthalatta haksız rekabetin önlenmesi mevzuatı kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bunlar nedeniyle matraha dahil edilen her türlü vergi, resim, harç ve paylar üzerinden ödenen KDV.

Bu üç grup için ödenen KDV, mükellefler tarafından indirim konusu yapılamaz; dolayısıyla ilgili KDV, maliyet veya gider olarak muhasebeleştirilecektir.

2) 57 Seri No.lu KDV Genel Tebliği ile getirilen açıklamalar

57 Seri No.lu KDV Genel Tebliği, 7846 sayılı Karar’ın uygulamasını netleştirmek amacıyla KDV Genel Uygulama Tebliği’ne yeni bir bölüm eklemiştir. Tebliğe göre, ithalatta gözetim, korunma önlemleri ve haksız rekabetin önlenmesine ilişkin uygulamalar nedeniyle KDV matrahında ortaya çıkan artış tutarları ile bu artışlara bağlı vergiler üzerinden ödenen KDV indirim konusu yapılamaz.

Öte yandan, aynı Tebliğ’de şu önemli ayrım yapılmıştır: Bu uygulamalar kapsamında ithal edilen mallara ilişkin KDV matrahında bu uygulamalar dışında kalan bedeller (örneğin CIF bedeli gibi gerçek ithal bedeli) ile bu bedellere ilişkin her türlü vergi, resim, harç ve paylar üzerinden ödenen KDV, genel esaslara göre indirilebilir. Böylece aynı gümrük beyannamesi içinde hem indirilebilir hem indirilemez KDV söz konusu olabileceği açıkça kabul edilmektedir.

3) 8000 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile geçiş hükmü

7846 sayılı Karar’ın yürürlüğe girmesi sonrası oluşabilecek mağduriyetleri sınırlamak için, 8000 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirli ithalatlar için geçiş hükmü getirildi. Buna göre:

• 24.11.2023 tarihinden önce ithalat bedelinin bankacılık sistemi üzerinden ödendiği tevsik edilen ve
• en geç 01.04.2024 (bu tarih dahil) tarihine kadar fiilen ithal edilen mallar

için 7846 sayılı Karar kapsamında ödenen KDV’nin indirim kısıtlaması uygulanmayacaktır. Yani bu koşulları sağlayan ithalatlarda, gözetim farkı, korunma önlemi veya damping nedeniyle oluşan ek KDV de dahil olmak üzere KDV’nin tamamı genel esaslara göre indirim konusu yapılabilecektir.

4) GİB’in 16.02.2026 tarihli özelgesinde yapılan kritik ayrımlar

Gelir İdaresi’nin söz konusu özelgesinde, uygulamada çok önemli sonuçlar doğuran üç temel ayrım öne çıkmaktadır (özelge bilgisi):

• Gözetim uygulanmayan ürünlerde ödenen KKDF ile ilave gümrük vergisi (IGV) korunma önlemi niteliğinde değilse, bunlara ilişkin ithalat KDV’si genel esaslara göre indirilebilir.
• Gözetim uygulamasına tabi mallarda ise, CIF bedeli üzerinden hesaplanan KKDF’ye isabet eden KDV indirilebilir. Ancak CIF bedeli ile gözetim bedeli arasındaki tevsik edilemeyen fark (gözetim farkı) nedeniyle ödenen KKDF, gümrük vergisi, damga vergisi ve benzeri unsurlara isabet eden KDV indirilemez.
• Korunma önlemi olarak nitelendirilen gümrük vergisi/ek mali mükellefiyetler ile dampinge karşı vergi ve telafi edici vergilere isabet eden KDV, 7846 sayılı Karar kapsamında hiçbir şekilde indirim konusu yapılamaz.

Düzenlemenin Eski – Yeni Karşılaştırması ve Kapsam

Düzenlemenin etkisini daha iyi görebilmek için, ithalatta KDV uygulamasını eski ve yeni rejim bakımından özetleyebiliriz.

Eski rejim (7846 öncesi)

• İthalatta KDV, KDV Kanunu’nun 21 inci maddesine göre; gümrük kıymeti, gümrük vergisi, varsa diğer vergiler, resimler, harçlar, paylar ve bazı giderler (sigorta, navlun vb.) dahil geniş bir matrah üzerinden hesaplanıyordu.
• İthalat sırasında ödenen KDV’nin tamamı, kural olarak indirilebiliyor; gözetim farkı, korunma önlemi, damping vergisi gibi ayrımlar yapılmıyordu.
• İndirim yasağı sadece KDV Kanunu’nun 30 uncu maddesindeki genel istisnai durumlarla sınırlıydı.

Yeni rejim (7846 ve 57 No.lu Tebliğ sonrası)

• KDV matrahı aynı prensiplerle belirlenmeye devam ediyor; ancak matrah içinde yer alan bazı unsurlar için ödenen KDV’nin indirim hakkı kaldırılmış durumda.
• Gözetim farkı, korunma önlemi vergileri, damping ve telafi edici vergiler nedeniyle ortaya çıkan tutarlara isabet eden KDV, artık maliyete veya giderlere atılmak zorunda. Bu unsurlara ilişkin KDV indirim hesabına alınamıyor.
• CIF bedeli gibi tevsik edilmiş gerçek bedeller ile bunlara bağlı gümrük vergileri üzerinden ödenen KDV ise indirim konusu yapılmaya devam ediliyor.

Kapsam bakımından öne çıkan kalemler

• İndirilemeyen KDV’nin kaynağı olabilecek unsurlar: Gözetim farkı (CIF ile gözetim bedeli arasındaki tevsik edilemeyen tutar), korunma önlemi olarak getirilen ek mali yükümlülükler, dampinge karşı vergi, telafi edici vergi, bu tutarlara bağlı olarak artan gümrük vergisi, damga vergisi, fon ve paylar.
• İndirim hakkı devam eden unsurlar: CIF bedeli, tevsik edilebilen yurtdışı giderler (navlun vb.), bu bedeller üzerinden hesaplanan gümrük vergisi, KKDF’nin CIF’e isabet eden kısmı, gözetim kapsamında olmayan ve korunma önlemi niteliği taşımayan ilave gümrük vergisi.

Uygulamada Nasıl İşleniyor? (Adım Adım Süreç ve Muhasebe Kayıtları)

Uygulamanın doğru yapılabilmesi için ithalat sürecinde hem gümrük beyannamesi hem de muhasebe kayıtları açısından ayrıştırma yapılması gerekir. Aşağıdaki adımlar pratik bir yol haritası sunmaktadır.

Adım 1: İthalat işlemine ilişkin tüm kalemlerin tespiti

• Malın CIF bedeli (FOB + navlun + sigorta).
• Gözetim bedeli ve gözetim farkı (varsa).
• Gümrük vergisi oranı ve tutarı.
• İlave gümrük vergisi (IGV) ve bunun hukuki niteliği (korunma önlemi mi, değil mi?).
• KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu) tutarı.
• Dampinge karşı vergi, telafi edici vergi (varsa).
• Diğer vergiler, resimler, harçlar, fon ve paylar (damga vergisi, toplu konut fonu vb.).

Adım 2: Gözetim ve korunma kapsamındaki kalemlerin ayrıştırılması

• Gözetim uygulamasına tabi bir eşya ise; gümrük beyannamesinde gözetim bedeli, malın gerçek bedeli (CIF) ve aradaki farkın (gözetim farkı) ayrı ayrı tespiti.
• Korunma önlemi kapsamında uygulanan gümrük vergisi/ek mali mükellefiyetlerin, normal gümrük vergisinden ayrı olarak gösterilmesi.
• Dampinge karşı vergi ve telafi edici vergilerin diğer vergilerden ayrıştırılması.

Adım 3: İndirilebilir – indirilemez KDV’nin hesaplanması

Gümrük beyannamesinde yer alan KDV toplamı ikiye bölünmelidir:

• İndirilebilir KDV: CIF bedeli ve bu bedel üzerinden hesaplanan gümrük vergisi, KKDF (CIF’e isabet eden kısmı), gözetim uygulanmayan ürünlerdeki ilave gümrük vergisi (korunma önlemi değilse) ve bunlara bağlı diğer vergiler üzerinden hesaplanan KDV.
• İndirilemez KDV: Gözetim farkı, korunma önlemi vergileri, damping ve telafi edici vergiler ile bunlara isabet eden vergi, resim, harç ve paylar nedeniyle matrah artışına konu olan tutarlar üzerinden hesaplanan KDV.

Adım 4: Muhasebe kayıtlarının düzenlenmesi

Tek düzen hesap planı çerçevesinde örnek bir kayıt yapısı aşağıdaki şekilde kurgulanabilir (hesap numaraları örnek olup, işletmenin kullandığı detay hesaplara göre değiştirilebilir):

• Mal bedeli ve ithalat giderleri (CIF ve diğer maliyet unsurları): 153 Ticari Mallar veya 150 İlk Madde ve Malzeme.
• İndirilebilir ithalat KDV’si: 191 İndirilecek KDV.
• İndirilemeyen KDV (gözetim farkı, korunma önlemi vb. nedeniyle): 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri, 770 Genel Yönetim Giderleri veya doğrudan 153/150 hesaplarına eklenerek maliyete intikal (işletme tercihi ve vergi mevzuatı çerçevesinde).
• Ödenecek gümrük vergileri, KKDF vb.: 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar veya ilgili borç hesapları.

Önemli olan, KDV toplamının iki ayrı alt kalemle (indirilebilir – indirilemez) takip edilebilmesidir. Bu amaçla; 191 hesabın alt kırılımında “İndirilemeyen KDV” izlenip daha sonra gider/maliyet hesabına aktarılabilir veya doğrudan ilgili gider/maliyet hesabına borç kaydedilebilir.

Örnek Senaryo (Rakamlı Uygulama)

Aşağıda, gözetim uygulaması ve korunma önlemi içeren bir ithalat işlemi üzerinden rakamlı bir örnek ele alınmıştır. Rakamlar uygulamayı göstermek amacıyla kurgusaldır.

Örnek:

Türkiye’de yerleşik (A) A.Ş., gözetim uygulamasına tabi bir makine ithal etmektedir. İthalatın temel verileri şöyledir:

• Malın satıcı faturası (FOB): 80.000 USD.
• Navlun ve sigorta: 20.000 USD.
• CIF bedeli: 100.000 USD.
• Gözetim bedeli: 150.000 USD (Bakanlık gözetim fiyatı).
• Kur: 1 USD = 30 TL.
• Normal gümrük vergisi oranı: %5 (CIF veya gözetim bedeli üzerinden hesaplanıyor varsayalım).
• Korunma önlemi olarak uygulanan ek mali yükümlülük: %10 (gözetim bedeli üzerinden).
• KKDF oranı: %6 (CIF üzerinden kredi kullandığı varsayımına dayalı).
• KDV oranı: %20.

1) Temel tutarların TL karşılıkları

• CIF bedeli: 100.000 USD × 30 TL = 3.000.000 TL.
• Gözetim bedeli: 150.000 USD × 30 TL = 4.500.000 TL.
• Gözetim farkı: 4.500.000 TL − 3.000.000 TL = 1.500.000 TL.

2) Vergi ve fonların hesaplanması

• Normal gümrük vergisi (gözetim bedeli üzerinden): 4.500.000 TL × %5 = 225.000 TL.
• Korunma önlemi olarak ek mali yükümlülük (gözetim bedeli üzerinden): 4.500.000 TL × %10 = 450.000 TL.
• KKDF (CIF üzerinden): 3.000.000 TL × %6 = 180.000 TL.

Bu örnekte 7846 sayılı Karar ve 57 No.lu Tebliğ çerçevesinde:

• CIF bedeli: tevsik edilmiş gerçek bedel → bu tutara ilişkin KDV indirim konusu yapılabilir.
• Gözetim farkı (1.500.000 TL): tevsik edilemeyen gözetim farkı → bu tutara isabet eden KDV ve buna bağlı vergilerden doğan KDV indirim konusu yapılamaz.
• Korunma önlemi olarak uygulanan 450.000 TL tutarındaki ek mali yükümlülük → buna isabet eden KDV indirim konusu yapılamaz.
• KKDF (180.000 TL) → CIF bedelinden kaynaklandığı için buna isabet eden KDV indirim konusu yapılabilir (özelge ayrımı).

3) KDV matrahının bileşimi

KDV matrahına giren unsurlar (varsayım):

• CIF bedeli: 3.000.000 TL.
• Gözetim farkı: 1.500.000 TL.
• Normal gümrük vergisi: 225.000 TL.
• Korunma önlemi vergisi: 450.000 TL.
• KKDF: 180.000 TL.

Toplam KDV matrahı: 3.000.000 + 1.500.000 + 225.000 + 450.000 + 180.000 = 5.355.000 TL.

Hesaplanan KDV (oran %20): 5.355.000 × %20 = 1.071.000 TL.

4) İndirilebilir ve indirilemez KDV ayrımı

Bu 1.071.000 TL KDV’nin içindeki kısmı ayıralım:

• İndirilebilir KDV (CIF’den ve buna bağlı gümrük vergisi + KKDF’den kaynaklanan):

Bu durumda yaklaşık indirilebilir KDV: 600.000 + 45.000 + 36.000 = 681.000 TL (örnek niteliğinde rakamsal yaklaşım).

• İndirilemez KDV (gözetim farkı ve korunma önlemi vergilerinden kaynaklanan):

Toplam indirilemez KDV: 300.000 + 90.000 = 390.000 TL.

Toplam KDV (1.071.000 TL) = İndirilebilir (681.000 TL) + İndirilemez (390.000 TL) dengesine yaklaşmaktadır (örnekte gümrük vergisinin CIF/gözetim farkına isabet eden kısmı ayrıştırılmadığı için rakamlar yaklaşık olup, uygulamada gümrük vergisi de oranlanarak ayrıştırılmalıdır).

5) Muhasebe kayıtları (örnek)

İthalat faturası ve gümrük beyannamesi üzerinden yapılacak basitleştirilmiş kayıt:

• Mal ve ithalat maliyetleri kaydı:

– CIF bedeline isabet eden mal maliyeti (3.000.000 TL) ve buna bağlı gümrük vergisi, navlun, sigorta vb. ithalat giderleri 153 Ticari Mallar hesabına alınabilir.

• KDV kayıtları:

– 191 İndirilecek KDV (indirilebilir kısım): 681.000 TL.

– 760 veya 770 ya da doğrudan 153 (indirilemeyen KDV’nin gider veya maliyet olarak seçimine göre): 390.000 TL.

Örneğin;

1) Gümrük girişinde:

153 Ticari Mallar .............. 3.000.000
191 İndirilecek KDV ............ 681.000
760 Pazarlama Gid. (veya 770/153) ... 390.000
368 Ödenecek Vergi ve Fonlar .. 5.071.000 (KDV + GV + KKDF vb.)

Şeklinde özet bir kayıt kurgulanabilir. Pratikte bu kayıt daha fazla alt kırılıma ayrılarak (gümrük vergisi, KKDF, korunma vergisi ayrı hesaplarda) izlenmelidir.

Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• (1) CIF ile gözetim bedelinin ayrıştırılması zorunlu hale geldi

  Gözetim uygulamasına tabi mallarda, malın gerçek ithal bedeli olan CIF tutarı ile Bakanlıkça belirlenen gözetim bedeli mutlaka ayrıştırılmalıdır. Çünkü sadece CIF’e isabet eden tutarlara ilişkin KDV indirim konusu yapılabilir; CIF ile gözetim bedeli arasındaki tevsik edilemeyen farktan kaynaklanan KDV ise indirim dışıdır. Gümrük beyannamelerinin ve şirket içi ithalat dosyalarının buna uygun şekilde düzenlenmesi gerekir.

• (2) İlave gümrük vergisinin hukuki niteliği doğru tespit edilmeli

  İlave gümrük vergisi bazı durumlarda korunma önlemi kapsamında, bazı durumlarda ise normal bir ticaret politikası önlemi olarak uygulanmaktadır. 7846 sayılı Karar, sadece korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi/ek mali mükellefiyetlere isabet eden KDV’nin indirim hakkını kaldırmaktadır. Bu nedenle ithalat dosyasında, ilgili ilave verginin hangi mevzuata dayanılarak uygulandığı açıkça tespit edilmeli; korunma niteliğinde olmayan ilave gümrük vergileri için KDV’nin indirilebilir olduğu unutulmamalıdır.

• (3) KKDF’nin gözetim kapsamı dışında kalan kısmı indirime açıktır

  Gözetim uygulamasına tabi mallarda, CIF bedeli üzerinden doğan KKDF’ye isabet eden KDV indirilebilirken, gözetim farkına isabet eden KKDF ve KDV’si indirim dışı kalmaktadır (özelge ayrımı). Gözetim uygulanmayan mallarda ise, KKDF tamamen genel esaslara göre indirilebilir KDV kapsamındadır. Bu nedenle KKDF hesaplamasında CIF ve gözetim farkının ayrı ayrı baz alınması uygulamada önem taşır.

• (4) 8000 sayılı Karar’ın geçiş hükmü gözden kaçmamalı

  24.11.2023 tarihinden önce bedeli bankacılık sistemiyle ödenmiş ve en geç 01.04.2024’e kadar ithal edilmiş mallar için 7846 kapsamındaki indirim yasağı uygulanmayacaktır. Mükellefler geçmiş dönem ithalatlarını tarayarak, bu şartları sağlayan işlemler için gereksiz yere KDV indiriminden vazgeçmediklerinden emin olmalıdır.

• (5) Gümrük – muhasebe – vergi departmanları arasında koordinasyon şart

  Gözetim ve korunma önlemleri KDV’si, gümrük işlemleri aşamasında ortaya çıkmakta, ancak vergisel etkisi KDV beyannamesinde görülmektedir. Bu nedenle gümrük firması, şirket içi lojistik ve muhasebe/finans birimleri ile mali müşavir/YMM arasında net bir bilgi akışı kurulmalıdır. Yanlış sınıflandırılan bir KDV kalemi, hem indirim hakkının kaybına hem de olası vergi incelemelerinde tarhiyat ve ceza riskine neden olabilir.

• (6) KDV beyannamesinde ayrı izleme ve belge tevsiki

  İndirilemeyen KDV, indirilecek KDV tablosunda yer almamalı; maliyet veya gider hesabına intikal ettirilmelidir. Ayrıca 7846 kapsamındaki KDV’nin hangi işlemlerden kaynaklandığı, gümrük beyannamesi ve ekleri ile, banka dekontları ve ödeme belgeleriyle tevsik edilmeli; gerektiğinde YMM raporlarıyla desteklenmelidir.

• (7) YMM raporu ve özel amaçlı tasdik süreçleri

  Bilgener’in değerlendirmesinde de vurgulandığı üzere, 7846 sayılı Karar kapsamındaki işlemler bakımından bildirim ve özel amaçlı YMM raporları gündeme gelebilmektedir. Özellikle yüksek tutarlı ithalatlarda, indirilemeyen KDV’nin doğru hesaplandığının YMM raporuyla desteklenmesi, olası riskleri azaltacaktır.

Mali Müşavirler İçin Yapılması Gerekenler (Aksiyon Listesi)

Mali müşavirler ve YMM’ler, bu yeni düzenleme çerçevesinde aşağıdaki adımları ivedilikle hayata geçirmelidir:

• 1) İthalat dosyalarının yeniden sınıflandırılması

  Mükelleflerin 24.11.2023 sonrası tüm ithalat işlemlerini gözden geçirerek, her bir beyanname için şu etiketleri belirlemeleri gerekir: “Gözetim var/yok”, “Korunma önlemi var/yok”, “Damping/telafi vergisi var/yok”, “İlave gümrük vergisi korunma niteliğinde mi?”. Bu sınıflandırma yapılmadan KDV ayrıştırması sağlıklı yapılamaz.

• 2) Gümrük firmaları ile standart rapor formatı oluşturulması

  Gümrük müşavirlerinden gelen evrakların, KDV açısından gerekli ayrımları içerecek şekilde standartlaştırılması (örneğin CIF – gözetim bedeli – gözetim farkı – korunma vergisi – KKDF tutarlarını ayrı gösteren ek tablo) mali müşavirin işini kolaylaştıracaktır.

• 3) KDV beyannamesi öncesi kontrol listesi hazırlanması

  Her ay, KDV beyannamesi gönderilmeden önce “7846 kapsamındaki KDV kontrol listesi” hazırlanmalı; ithalat KDV’sinin hangi kısmının indirime alındığı, hangi kısmının gider/maliyete aktarıldığı tek tek kontrol edilmelidir.

• 4) Hesap planında alt hesap açılması

  191 İndirilecek KDV hesabı altında “İthalat KDV’si – indirilebilir kısım” ve “İthalat KDV’si – indirilemeyen (7846 kapsamı)” gibi alt hesaplar veya 760/770 altında “7846 kapsamı KDV” alt hesapları açılarak, hem dönemsel hem de inceleme anında izlenebilirlik artırılmalıdır.

• 5) Mükellef bilgilendirmesi ve bütçe etkisi analizi

  İndirilemeyen KDV’nin doğrudan maliyet/gider haline gelmesi, özellikle yüksek hacimli ithalat yapan firmaların kârlılık ve fiyatlama politikalarını etkileyecektir. Mali müşavirler, mükelleflerini bu maliyet artışları konusunda bilgilendirmeli; gerektiğinde bütçe ve fiyat güncellemeleri için rapor hazırlamalıdır.

• 6) Geçiş hükmü (8000 sayılı Karar) için geriye dönük tarama

  24.11.2023 öncesi ödeme ve 01.04.2024’e kadar ithal edilen mallar için KDV indirim yasağının uygulanmayacağı dikkate alınarak, bu döneme ait ithalatlar yeniden incelenmeli; yanlışlıkla gider yazılan KDV’ler varsa, düzeltme beyannameleriyle indirim konusu yapılması değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Soru 1: Gözetim uygulanmayan bir üründe ödenen ilave gümrük vergisine ait KDV her durumda indirilebilir mi?

Cevap: Hayır. Gözetim uygulanmayan ürünlerde korunma önlemi niteliğinde olmayan ilave gümrük vergisine ait KDV, genel esaslara göre indirilebilir. Ancak ilave gümrük vergisi korunma önlemi olarak uygulanıyorsa (örneğin belirli ülke veya ürünlere yönelik kota/damping telafisi amacıyla getirilen ek mali mükellefiyet), 7846 sayılı Karar gereği bu tutara isabet eden KDV indirilemez. Dolayısıyla her işlemde ilave verginin hukuki dayanağına bakılmalıdır.

Soru 2: Gözetim uygulamasına tabi bir üründe CIF bedeli üzerinden hesaplanan KKDF’nin KDV’si indirilebilir mi?

Cevap: Evet. GİB’in 16.02.2026 tarihli özelgesinde açıkça belirtildiği üzere; gözetim uygulamasına tabi mallarda CIF bedeli üzerinden doğan KKDF’ye isabet eden KDV indirilebilir. Buna karşılık, CIF ile gözetim bedeli arasındaki tevsik edilemeyen fark (gözetim farkı) üzerinden doğan KKDF ve buna ait KDV, 7846 sayılı Karar kapsamında indirim dışıdır (özelge ve Tebliğ açıklamaları).

Soru 3: Damping vergisi ve telafi edici vergilere ait KDV’yi indirime konu edebilir miyiz?

Cevap: Hayır. 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’na göre, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bunlar nedeniyle matraha dahil edilen vergi, resim, harç ve paylara isabet eden KDV’nin tamamı için indirim hakkı kaldırılmıştır. Bu KDV’ler maliyete veya giderlere alınmalıdır.

Soru 4: Gözetim farkı nedeniyle ödenen KDV’yi önce indirim konusu yapıp sonra gider yazabilir miyiz?

Cevap: Hayır. 7846 sayılı Karar, gözetim farkı ve ilgili vergiler nedeniyle ödenen KDV’nin indirim hakkını doğrudan kaldırmaktadır. Dolayısıyla KDV beyannamesinde indirim sütununa alınması mümkün değildir. Bu tutar, doğrudan gider veya maliyet hesabına kaydedilmeli; indirim yoluyla telafi edilmeye çalışılmamalıdır.

Soru 5: 24.11.2023 öncesi ödemesi yapılmış ancak 01.04.2024 sonrasında ithal edilen mallar için geçiş hükmünden yararlanılabilir mi?

Cevap: Hayır. 8000 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’na göre, hem ödemenin 24.11.2023’ten önce bankacılık sistemi üzerinden yapılmış olması hem de malların en geç 01.04.2024 tarihine kadar ithal edilmiş olması şarttır. Bu iki koşuldan biri dahi sağlanmıyorsa, 7846 kapsamındaki KDV indirim yasağı uygulanacaktır.

Sonuç ve Değerlendirme

İthalatta gözetim ve korunma önlemleri ile ithalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin uygulamalar, artık sadece gümrük vergisi yükünü değil, aynı zamanda KDV maliyetini de ciddi biçimde etkilemektedir. 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve 57 Seri No.lu KDV Genel Tebliği ile, gözetim farkı, korunma önlemi vergileri, damping ve telafi edici vergilere isabet eden KDV’nin önemli bir kısmı indirilemez KDV statüsüne geçmiştir.

Buna karşın, CIF bedeli ve bu bedel üzerinden hesaplanan gümrük vergileri, gözetim dışındaki normal ilave gümrük vergileri, gözetim uygulanmayan ürünlerdeki KKDF ve benzeri kalemler üzerinden ödenen KDV, genel esaslara göre indirilebilir olmaya devam etmektedir. Dolayısıyla her ithalat dosyası için kalem kalem ayrım yapılması, gümrük ve muhasebe bilgilerinin entegre edilmesi, mali müşavirlerin ve YMM’lerin çalışma yöntemlerini köklü olarak değiştirmeyi gerektirmektedir.

Uygulamada en büyük risk, gümrük beyannamesinde tek kalem halinde görülen ithalat KDV’sinin tamamının indirim konusu yapılması veya tersine, tamamının gider yazılmasıdır. Her iki durumda da ya gereksiz vergi maliyeti doğacak ya da incelemelerde tarhiyat riski ortaya çıkacaktır. Bu nedenle, ithalatta gözetim ve korunma önlemleri kapsamındaki KDV’nin, hem hukuki dayanağı hem de finansal etkisi yönünden düzenli ve sistematik bir inceleme sürecine tabi tutulması zorunludur.

Yasal Dayanaklar

• 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu

  – Madde 1: Verginin konusuna ilişkin genel hükümler (ithalatın KDV’ye tabi olması).
  – Madde 20–21: İthalatta KDV matrahının belirlenmesi.
  – Madde 29–30: İndirim hakkı ve indirim yasağına ilişkin genel hükümler.
  – Madde 36: Cumhurbaşkanı’na belirli mal ve hizmetlerde indirim hakkını kaldırma yetkisi.

• 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (23.11.2023 tarihli Resmî Gazete)

  – İthalatta gözetim uygulaması, korunma önlemleri, damping ve telafi edici vergiler nedeniyle ortaya çıkan tutarlara isabet eden KDV’nin indirim hakkının kaldırılmasına ilişkin hükümler.

• 8000 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı

  – 24.11.2023 tarihinden önce banka yoluyla ödenmiş ve en geç 01.04.2024’e kadar ithal edilmiş mallar için, 7846 sayılı Karar kapsamındaki KDV indirim kısıtlamasının uygulanmamasına ilişkin geçiş hükmü.

• 57 Seri No.lu KDV Genel Tebliği

  – KDV Genel Uygulama Tebliği’ne eklenen “İthalatta Gözetim Uygulanması, Korunma Önlemleri ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında İlgili Mevzuat Kapsamında Ödenen KDV’nin İndirimi” başlıklı bölüm; 7846 sayılı Karar kapsamındaki indirimi yasaklanan KDV’nin uygulama esasları.

• Gelir İdaresi Başkanlığı 16.02.2026 tarihli özelgesi

  – Gözetim uygulamasına tabi olmayan ürünlerde KKDF ve korunma niteliğinde olmayan ilave gümrük vergisi üzerinden ödenen KDV’nin indirilebilirliği, gözetim uygulamasında CIF bedeli ile gözetim bedeli arasındaki fark ve bu farktan doğan vergilere isabet eden KDV’nin indirilemeyeceğine ilişkin ayrıntılı açıklamalar (özelge).