Vefat eden akrabamdan miras kalan limited şirket hisselerinin veraset ve intikal vergisi beyanı ve ödeme süreci nasıl işler?

Yasal Dayanak ve Beyanname Süreleri

Vefat eden akrabanızdan miras kalan limited şirket hisseleri, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (VİVK) hükümlerine tabidir. Bu kanun, ivazsız (karşılıksız) intikallerden alınan vergiyi düzenler. Limited şirket hisseleri de bu kapsamda değerlendirilir.

VİVK Madde 9 uyarınca, beyanname verme süreleri aşağıdaki gibidir:

• Mükelleflerin Türkiye'de yerleşik olması ve ölümün Türkiye'de meydana gelmesi halinde, ölüm tarihini takip eden 4 ay içinde.
• Mükelleflerin Türkiye'de yerleşik olması ve ölümün yabancı bir ülkede meydana gelmesi halinde, ölüm tarihini takip eden 6 ay içinde.
• Mükelleflerin yabancı bir ülkede yerleşik olması ve ölümün Türkiye'de meydana gelmesi halinde, ölüm tarihini takip eden 6 ay içinde.
• Mükelleflerin yabancı bir ülkede yerleşik olması ve ölümün yabancı bir ülkede meydana gelmesi halinde, ölüm tarihini takip eden 8 ay içinde.
• Gaiplik halinde, gaiplik kararının ilan tarihinden itibaren 1 ay içinde.

Bu süreler, hak düşürücü süreler olup, süresinde beyanname verilmemesi durumunda vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanır.

Limited Şirket Hisselerinin Değerlemesi

Veraset ve İntikal Vergisi matrahının tespiti açısından limited şirket hisselerinin değeri önem arz eder. VİVK Madde 10 ve Vergi Usul Kanunu (VUK) Değerleme Hükümleri çerçevesinde, limited şirket hisseleri için genellikle ölüm tarihindeki bilançoda yer alan öz sermaye değeri esas alınır. Şirketin ortaklık yapısı ve sermaye payları dikkate alınarak, hisselerin nominal değeri değil, şirketin gerçek iktisadi değeri belirlenmelidir. Bu değerleme için, ölüm tarihi itibarıyla hazırlanmış bir ara bilanço esas alınabilir veya son kesinleşmiş bilançodan hareketle düzeltmeler yapılabilir. Gerekirse, bağımsız bir değerleme uzmanından (eksper) rapor alınması da mümkündür, ancak pratikte genellikle ölüm tarihindeki bilançonun öz sermayesi kullanılır.

Verginin Tarhı, Tahakkuku ve Ödeme Takvimi

Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi vergi dairesine teslim edildikten sonra, vergi dairesi tarafından beyan edilen değerler ve varsa kendi tespitleri doğrultusunda vergi tarh ve tahakkuk ettirilir. Tahakkuk eden vergi, VİVK Madde 19 uyarınca, 3 yılda 2'şer aylık dönemler halinde toplam 6 eşit taksitte ödenir. İlk taksit, tahakkuk tarihini takip eden 2 ay içinde ödenmelidir.

Ödeme takvimi şu şekilde işler:

• 1. Taksit: Tahakkuku takip eden 2. ayın sonuna kadar
• 2. Taksit: Tahakkuku takip eden 4. ayın sonuna kadar
• 3. Taksit: Tahakkuku takip eden 6. ayın sonuna kadar
• 4. Taksit: Tahakkuku takip eden 8. ayın sonuna kadar
• 5. Taksit: Tahakkuku takip eden 10. ayın sonuna kadar
• 6. Taksit: Tahakkuku takip eden 12. ayın sonuna kadar

Vergi, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın anlaşmalı bankaları aracılığıyla veya interaktif vergi dairesi üzerinden online olarak ödenebilir.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

1. Mirasçılık Belgesinin Temini: İlk olarak, vefat edenin yasal mirasçısı olduğunuzu gösteren mirasçılık belgesini (veraset ilamı) Sulh Hukuk Mahkemesi'nden veya noterden alınız.
2. Şirket Bilgilerinin Toplanması: Miras kalan limited şirketin ölüm tarihindeki mali tablolarını (özellikle bilanço) ve ortaklık pay defterini temin ediniz. Bu belgeler, hisselerin değerlemesi için kritik öneme sahiptir. Şirket muhasebecisi veya yöneticisi bu konuda yardımcı olacaktır.
3. Hisse Değerinin Tespiti: Temin edilen bilançodaki öz sermaye tutarını, şirketin toplam sermayesine ve sizin miras kalan hisse oranınıza göre hesaplayarak hisselerin veraset ve intikal vergisi matrahına esas değerini belirleyiniz.
4. Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesinin Hazırlanması: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) internet sitesinden (www.gib.gov.tr) veya e-Beyanname sistemi üzerinden beyannameyi doldurunuz. Beyannamede, miras kalan tüm malvarlığı (taşınmazlar, banka hesapları, araçlar, hisse senetleri vb.) ile birlikte limited şirket hisselerini de beyan etmeniz gerekmektedir.
5. Beyannamenin Vergi Dairesine Verilmesi: Ölümün gerçekleştiği yerdeki Veraset ve İntikal Vergi Dairesi'ne, eğer yoksa yetkili vergi dairesine süresi içinde beyannameyi teslim ediniz. Beyannameye mirasçılık belgesi, hisse değerlemesine esas belgeler (bilanço, ortaklar kurulu kararı vb.) ve diğer intikal eden mallara ilişkin belgeler eklenmelidir.
6. Verginin Ödenmesi: Vergi dairesi tarafından yapılan tarhiyat ve tahakkuk sonrası tarafınıza tebliğ edilen ödeme planına uygun olarak vergiyi taksitler halinde ödeyiniz.

Dikkat Edilmesi Gereken Yasal Yükümlülükler

• Süreler: Beyanname verme ve vergi ödeme sürelerine titizlikle uyunuz. Aksi halde gecikme zammı ve cezalarla karşılaşabilirsiniz.
• Doğru Beyan: Hisselerin değerini doğru ve eksiksiz beyan etmeniz önemlidir. Eksik beyan veya hiç beyan etmeme durumunda vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanır.
• Hisse Devri Şartı:VİVK Madde 19'un son fıkrası uyarınca, miras yoluyla intikal eden hisselerin devir ve tescil işlemleri için, bu hisselere ilişkin veraset ve intikal vergisinin ödenmiş olması veya teminat gösterilmesi şarttır. Bu belge, Ticaret Sicil Müdürlüğü veya noter tarafından hisse devri sırasında talep edilecektir.
• Muafiyet ve İstisnalar: VİVK'da belirtilen muafiyet ve istisna tutarlarını (örneğin, 2024 yılı için evlatlıklar dahil füru ve eşten intikallerde 1.609.559 TL, diğer intikallerde 370.731 TL istisna) dikkate alınız. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılmaktadır.

Bu süreçte, bir mali müşavir veya vergi uzmanından destek almanız, olası hataların önüne geçmek ve süreci doğru yönetmek adına faydalı olacaktır. Daha detaylı bilgi ve güncel mevzuat için Gelir İdaresi Başkanlığı'nın resmi web sitesini (www.gib.gov.tr) ziyaret edebilirsiniz.

Onemli Noktalar

• Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'na göre beyanname süreleri ölüm yerine ve mirasçıların ikametine göre değişir, sürelere riayet hayati öneme sahiptir.
• Limited şirket hisselerinin değeri, ölüm tarihindeki şirketin bilançosundaki öz sermaye değeri esas alınarak belirlenir.
• Tahakkuk eden vergi, 3 yıl içerisinde 2'şer aylık dönemlerle toplam 6 eşit taksitte ödenir.
• Miras kalan hisselerin devir ve tescil işlemleri için, ilgili verginin ödenmiş olması veya teminat gösterilmesi yasal bir zorunluluktur.
• Doğru ve eksiksiz beyan ile belirlenen yasal sürelere uyum, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi yaptırımlarla karşılaşmamak için esastır.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.