Türkiye'ye yerleşmeyi düşünen bir yabancı olarak, Meclis'e sunulacak 'Beckham Yasası' benzeri düzenleme yurt dışı nasil uygulanir?

Türkiye'ye Yerleşmeyi Düşünen Yabancılar İçin 'Beckham Yasası' Benzeri Düzenleme Taslağı

Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine gelmesi beklenen ve kamuoyunda 'Beckham Yasası' olarak anılan düzenleme taslağı, Türkiye'ye yerleşmeyi düşünen yabancı gerçek kişiler için önemli potansiyel avantajlar sunmayı hedeflemektedir. Ancak, bu düzenlemenin henüz bir kanun taslağı aşamasında olduğunu ve yasalaşmadığını, dolayısıyla içeriğinin ve yürürlüğe giriş koşullarının kesinleşmediğini belirtmek kritik öneme sahiptir. Aşağıdaki bilgiler, mevcut taslak söylentileri ve İspanya'daki benzer uygulamanın genel çerçevesi dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Yasal Dayanak ve Karşılaştırma

Bu tür bir düzenleme, temelde Gelir Vergisi Kanunu (GVK) ve Vergi Usul Kanunu (VUK)'nda yapılacak değişikliklerle hayata geçirilecektir. Türkiye'nin mevcut vergi mevzuatına göre, Türkiye'de yerleşik sayılan (bir takvim yılında altı aydan fazla Türkiye'de bulunan) gerçek kişiler, hem Türkiye içinden hem de yurt dışından elde ettikleri tüm gelirleri üzerinden Türkiye'de vergilendirilirler (tam mükellefiyet esası). Taslak düzenleme, bu genel kurala bir istisna getirmeyi amaçlamaktadır.

İspanya'daki 'Beckham Yasası' (Ley Beckham), yurt dışından İspanya'ya taşınan ve belirli koşulları sağlayan yabancılara, ilk 6 yıl boyunca sadece İspanya içindeki gelirleri üzerinden vergilendirilme imkanı sunar. Yurt dışı gelirleri ise İspanya'da vergilendirilmez. Türkiye'deki taslak, bu modele benzer şekilde, Türkiye'de ikamet etmeye başlayan yabancılara, 20 yıl süreyle yurt dışı kaynaklı kazançları için gelir vergisi muafiyeti getirmeyi öngörmektedir. Bu, özellikle yüksek gelirli profesyoneller, yatırımcılar ve emekliler için Türkiye'yi cazip bir yerleşim yeri haline getirebilir.

Beklenen Koşullar ve Avantajlar

Taslağın yasalaşması halinde, yabancıların bu avantajdan yararlanabilmeleri için belirli koşulları sağlaması beklenmektedir. Bu koşullar genellikle şunları içerebilir:

• Türkiye'ye taşınmadan önceki belirli bir süre (örneğin, son 5 veya 10 yıl) Türkiye'de vergi mükellefi olmamak.
• Türkiye'ye yerleşme amacı taşımak ve fiilen Türkiye'de ikamet etmek.
• Türkiye'de bir iş kurmak, yatırım yapmak veya nitelikli bir pozisyonda çalışmak gibi ekonomik bir bağ kurmak.
• Yurt dışından belirli bir gelir seviyesine sahip olmak (yüksek gelirli kişileri hedeflemesi beklenir).

Başlıca avantaj, taslağa göre 20 yıl boyunca yurt dışı kaynaklı kazançların gelir vergisinden muaf tutulmasıdır. Bu, özellikle faiz, temettü, kira geliri, sermaye kazancı gibi pasif gelirleri ve yurt dışındaki şirketlerden elde edilen yönetim kurulu ücretlerini kapsayabilir. Türkiye içinde elde edilen gelirler (maaş, kira, ticari kazanç vb.) ise mevcut mevzuata göre vergilendirilmeye devam edecektir.

Diğer Vergi ve Sosyal Güvenlik Yükümlülükleri

• Kurumlar Vergisi: Bu düzenleme bireysel gelir vergisi muafiyeti ile ilgilidir. Eğer yabancı kişi Türkiye'de bir şirket kurar ve bu şirket üzerinden ticari faaliyet yürütürse, şirketin kazançları Kurumlar Vergisi Kanunu hükümlerine tabi olacak ve kurumlar vergisi ödemekle yükümlü olacaktır. Şirketin dağıttığı karların bireysel ortaklara ulaşması durumunda ise, yurt dışı kaynaklı kar payları bu muafiyetten yararlanabilirken, Türkiye kaynaklı kar payları GVK'ya göre stopaja tabi olabilir.
• Katma Değer Vergisi (KDV): Yabancıların Türkiye'de mal ve hizmet alım-satımında ödeyecekleri KDV, mevcut KDV Kanunu hükümlerine göre devam edecektir. Bu düzenleme KDV'yi doğrudan etkilemez.
• Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK): Yurt dışı kazançlara getirilen gelir vergisi muafiyeti, SGK primlerini doğrudan etkilemez. Eğer yabancı kişi Türkiye'de bir işverene bağlı olarak çalışırsa veya kendi adına Türkiye'de ticari faaliyet yürütürse, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca SGK prim ödeme yükümlülüğü doğabilir. Yurt dışı emeklilik maaşları veya pasif gelirler genel olarak SGK primine tabi değildir.
• e-Defter/e-Fatura: Eğer yabancı kişi Türkiye'de ticari bir faaliyet yürütür ve belirlenen ciro sınırlarını aşarsa, VUK ve ilgili tebliğler gereğince e-Fatura, e-Arşiv Fatura ve e-Defter uygulamalarına geçmek zorunda kalacaktır. Gelir vergisi muafiyeti, bu tür teknolojik yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.

Uygulama Adımları (Varsayımsal)

Düzenlemenin yasalaşması halinde izlenebilecek adımlar:

1. Ön Değerlendirme: Türkiye'ye yerleşme niyetinde olan yabancının, düzenlemenin öngördüğü yerleşme ve gelir koşullarını sağlayıp sağlamadığını kontrol etmesi.
2. Başvuru: Türkiye'ye taşındıktan sonra, belirlenen süre içinde (örneğin, 6 ay içinde) Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) özel bir dilekçe ve gerekli belgelerle (ikametgah belgesi, gelir belgeleri, Türkiye'ye taşınma beyanı vb.) başvuruda bulunulması.
3. Onay Süreci: GİB tarafından başvurunun değerlendirilmesi ve uygun bulunması halinde özel statünün onaylanması.
4. Vergilendirme ve Beyanname: Onaylanan özel statü kapsamında, Türkiye içinde elde edilen gelirlerin mevcut GVK hükümlerine göre yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi ve vergilendirilmesi. Yurt dışı kaynaklı gelirler ise beyannameye dahil edilmeyecektir.
5. Muafiyetin Takibi: 20 yıllık muafiyet süresinin takibi ve sürenin sonunda tam mükellefiyet esaslarına dönüş için hazırlıklı olunması.

Hesaplama Örneği (Varsayımsal)

Bay X, Türkiye'ye yerleşmeyi düşünen bir yabancıdır. Yıllık gelirleri:

• Türkiye'deki bir şirketten maaş geliri: 500.000 TL
• Yurt dışındaki banka hesabından faiz geliri: 100.000 TL
• Yurt dışındaki gayrimenkulden kira geliri: 200.000 TL

Senaryo 1: Beckham Yasası Benzeri Düzenleme Yok (Mevcut Durum)

Bay X, Türkiye'de tam mükellef sayılır ve tüm gelirleri üzerinden vergilendirilir.

• Toplam Gelir: 500.000 TL (maaş) + 100.000 TL (faiz) + 200.000 TL (kira) = 800.000 TL
• Bu toplam gelir üzerinden, GVK'daki gelir vergisi tarifesine göre vergi hesaplanır. (Örnek olarak %27 oranında bir ortalama vergi oranı varsayalım, ancak oran gelire göre değişir.)
• Yaklaşık Vergi: 800.000 TL * %27 = 216.000 TL

Senaryo 2: Beckham Yasası Benzeri Düzenleme Yürürlükte

Bay X, düzenlemenin koşullarını sağlamış ve özel statü almıştır.

• Türkiye Kaynaklı Gelir: 500.000 TL (maaş)
• Yurt Dışı Kaynaklı Gelirler (Vergi Muaf): 100.000 TL (faiz) + 200.000 TL (kira) = 300.000 TL
• Türkiye'de Beyan Edilecek ve Vergilendirilecek Gelir: 500.000 TL
• Yaklaşık Vergi: 500.000 TL * %27 = 135.000 TL

Bu senaryoda, Bay X, yurt dışı gelirleri üzerinden vergi ödemediği için yaklaşık 81.000 TL (216.000 TL - 135.000 TL) vergi avantajı elde etmektedir.

Muhasebe Kaydı Örneği (Gelir Vergisi Yönünden)

Bu tür bir düzenleme doğrudan muhasebe kaydı gerektirmese de, elde edilen yurt dışı gelirlerin vergiye tabi olmaması durumu aşağıdaki gibi düşünülebilir:

Mevcut Durumda (Yurt Dışı Gelir Vergiye Tabi İken):

• Yurt dışı faiz geliri elde edildiğinde:
• 102 Bankalar Hs. XXX TL
•     642 Faiz Gelirleri Hs. XXX TL
• Dönem sonunda vergi karşılığı ayrıldığında:
• 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yük. Karş. Hs. XXX TL
•     370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yük. Karş. Hs. XXX TL

'Beckham Yasası' Benzeri Düzenleme Yürürlükte İken (Yurt Dışı Gelir Vergi Muaf İken):

• Yurt dışı faiz geliri elde edildiğinde kayıt aynıdır:
• 102 Bankalar Hs. XXX TL
•     642 Faiz Gelirleri Hs. XXX TL
• Ancak, bu gelir vergiye tabi olmadığından, bu gelir için 691 ve 370 hesaplarına herhangi bir vergi karşılığı kaydı yapılmayacaktır. Beyanname üzerinde bu gelir, istisna olarak gösterilecektir.

Resmi Kaynaklar ve Yönlendirmeler

Bu düzenleme henüz taslak aşamasında olduğundan, güncel ve kesin bilgilere ulaşmak için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)'nın resmi internet sitesi (www.gib.gov.tr) ve Resmi Gazete takip edilmelidir. Yasalaşma sürecinde veya sonrasında GİB tarafından yayımlanacak tebliğler ve sirkülerler, uygulama detaylarını açıklayacaktır.

Onemli Noktalar

• Düzenleme henüz taslak aşamasında olup yasalaşmamıştır.
• Yurt dışı kaynaklı kazançlara 20 yıl gelir vergisi muafiyeti hedeflenmektedir.
• Muafiyet, Kurumlar Vergisi ve KDV'yi doğrudan etkilemez, SGK yükümlülükleri ayrıdır.
• Yüksek gelirli yabancılar ve yatırımcılar için Türkiye'yi cazip hale getirebilir.
• GİB ve Resmi Gazete duyuruları takip edilmelidir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.