İthalat yapan bir firma olarak, 05.05.2026 tarihli 2026/13 sayılı Tebliğ'in haksız rekabet önleme düzenlemeleri ithalat nasil uygulanir?

İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğin Uygulanması

05.05.2026 tarihli ve 2026/13 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ, Türkiye'deki ithalatçı firmalar için önemli yeni yükümlülükler ve riskler getirmektedir. Bu tür tebliğler, genellikle belirli ürün gruplarında dampingli veya sübvansiyonlu ithalatın yerli üretime zarar vermesini engellemek amacıyla çıkarılır. Bu tebliğ kapsamında getirilen düzenlemeler, ithalat maliyetlerini doğrudan etkileyerek firmaların rekabet gücü ve finansal yapısı üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır.

Yasal Dayanak

İthalatta haksız rekabetin önlenmesi düzenlemeleri, temelini 4412 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'ten alır. 2026/13 sayılı Tebliğ gibi düzenlemeler ise, bu genel çerçeve içerisinde belirli ürünler için dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi (sübvansiyonlara karşı vergi) uygulamalarını detaylandıran, oranları ve uygulama usullerini belirleyen ikincil mevzuat niteliğindedir. Bu vergiler, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümleri uyarınca tahsil edilir ve KDV matrahının belirlenmesinde 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun ilgili maddeleri çerçevesinde dikkate alınır.

Yeni Yükümlülükler ve Riskler

• Ek Mali Yük (Anti-Damping/Telafi Edici Vergi): Tebliğde belirtilen ürünlerin ithalatında, belirlenen oranlarda ek gümrük vergileri (anti-damping vergisi veya telafi edici vergi) ödeme yükümlülüğü doğar. Bu vergiler, ithal edilen malın CIF bedeli üzerine eklenerek gümrük beyannamesinde beyan edilir ve gümrük idaresine ödenir. Bu durum, ithalat maliyetini doğrudan artırır.
• Gümrük İşlemlerinde Karmaşıklık: İthalat süreçleri, menşe şahadetnamesi, ürün tanımı ve tebliğ kapsamındaki eşyanın doğru sınıflandırılması gibi konularda daha dikkatli ve detaylı bir inceleme gerektirecektir. Yanlış beyanlar, ek vergi ve cezalarla sonuçlanabilir.
• Maliyet Artışı ve Rekabet Gücü Kaybı: Ek vergiler nedeniyle ithal ürünün birim maliyeti yükselir. Bu durum, nihai ürünün satış fiyatını artırarak firmanın iç piyasadaki rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. Özellikle fiyat hassasiyeti yüksek ürünlerde pazar payı kaybı riski oluşabilir.
• Muhasebe ve Beyan Yükümlülükleri: Ödenen bu ek vergiler, ithal edilen malın maliyetine dahil edilir. KDV matrahının belirlenmesinde de bu ek vergiler dikkate alınır. Bu durum, ithalatçıların muhasebe kayıtlarını ve vergi beyannamelerini (özellikle KDV Beyannamesi ve Kurumlar Vergisi Beyannamesi) güncel duruma göre doğru ve eksiksiz bir şekilde hazırlamasını zorunlu kılar.
• Denetim ve Cezai Riskler: Tebliğ hükümlerine aykırı hareket edilmesi, yanlış veya eksik beyanlar Gümrük Kanunu ve Vergi Usul Kanunu kapsamında ağır idari para cezalarına ve hatta bazı durumlarda kaçakçılıkla mücadele mevzuatı kapsamında adli yaptırımlara yol açabilir.

Hesaplama Örneği

Diyelim ki, 2026/13 sayılı Tebliğ kapsamında bir ürün için %15 oranında anti-damping vergisi getirildi. İthalat detayı aşağıdaki gibidir:

• Malın CIF Bedeli: 10.000 USD (Kur: 30 TL/USD) = 300.000 TL
• Gümrük Vergisi Oranı: %5
• KDV Oranı: %20

Hesaplama Adımları:

1. Malın TL Karşılığı: 10.000 USD x 30 TL/USD = 300.000 TL
2. Gümrük Vergisi: 300.000 TL x %5 = 15.000 TL
3. Anti-Damping Vergisi: 300.000 TL x %15 = 45.000 TL (Bu tutar, tebliğde belirtilen orana göre CIF bedeli üzerinden hesaplanır.)
4. KDV Matrahı: Mal Bedeli + Gümrük Vergisi + Anti-Damping Vergisi = 300.000 TL + 15.000 TL + 45.000 TL = 360.000 TL
5. Hesaplanan KDV: 360.000 TL x %20 = 72.000 TL

Bu durumda, ithalatçı firma toplamda 15.000 TL Gümrük Vergisi, 45.000 TL Anti-Damping Vergisi ve 72.000 TL KDV ödeyecektir. Anti-damping vergisi, KDV matrahını doğrudan artırarak ödenen KDV tutarını da yükseltmektedir.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

• Tebliğ Takibi ve Analizi: İthalatçı firmalar, 2026/13 sayılı Tebliğ'i derhal incelemeli ve ithal ettikleri ürünlerin tebliğ kapsamına girip girmediğini tespit etmelidir. Hangi menşeili ürünlerin etkilendiği ve uygulanan vergi oranları kritik öneme sahiptir.
• Tedarik Zinciri Gözden Geçirme: Tebliğ kapsamındaki ürünleri farklı menşe ülkelerden tedarik etme veya yerel alternatiflere yönelme stratejileri değerlendirilmelidir.
• Gümrük Müşaviri ile İletişim: Konusunda uzman bir gümrük müşaviri ile sürekli iletişim halinde olunmalı ve gümrük beyannamesi hazırlığı sürecinde ek vergilerin doğru bir şekilde beyan edildiğinden emin olunmalıdır.
• Muhasebe Kayıtlarının Doğruluğu: Ödenen anti-damping vergisi, ithal edilen malın maliyetine eklenmeli ve ilgili stok veya gider hesaplarına doğru bir şekilde kaydedilmelidir. Bu, maliyet muhasebesi açısından büyük önem taşır.
• Vergi Beyannamelerinde Doğru Beyan: KDV Beyannamesi'nde ithalatta ödenen KDV'nin doğru bir şekilde indirim konusu yapılması için matrahın ve KDV tutarının gümrük beyannamesi ile uyumlu olması sağlanmalıdır. Kurumlar Vergisi Beyannamesi'nde ise maliyet unsurlarının doğru yansıtılması, dönem kar/zararını etkileyecektir.

Kısa Muhasebe Kaydı Örneği

Yukarıdaki hesaplama örneğine göre:

1. İthalat Gümrük İşlemleri ve Vergi Ödemesi Kaydı:

------------------------- / -------------------------

153 TİCARİ MALLAR HESABI (Mal Bedeli + Gümrük Vergisi + Anti-Damping Vergisi) 360.000 TL

191 İNDİRİLECEK KDV HESABI 72.000 TL

        320 SATICILAR HESABI (Mal Bedeli - Yurt Dışı)

                                                                                              300.000 TL

        360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HESABI (Gümrük Vergisi + Anti-Damping Vergisi + KDV)

                                                                                              132.000 TL

(İthalatın maliyet unsurlarının ve vergilerin kaydı)

------------------------- / -------------------------

Bu kayıtta, anti-damping vergisi (45.000 TL) ve gümrük vergisi (15.000 TL) doğrudan malın maliyetine (153 Ticari Mallar Hesabı) eklenmiştir. KDV ise indirim konusu yapılmak üzere 191 İndirilecek KDV Hesabına kaydedilmiştir. Ödenmesi gereken vergiler (Gümrük, Anti-Damping, KDV) 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına borçlandırılırken, ithalat bedeli yurt dışı satıcısına olan borç olarak 320 Satıcılar Hesabına alacak kaydedilmiştir. (Gümrük vergisi ve KDV ödemesi için ayrı bir kasa/banka kaydı yapılacaktır.)

GİB/Resmi Gazete Yönlendirmesi

İthalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin tebliğler ve ilgili tüm mevzuat değişiklikleri için Resmi Gazete'yi düzenli olarak takip etmek esastır. Ayrıca, T.C. Ticaret Bakanlığı'nın resmi internet sitesi (ticaret.gov.tr) ve Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (gib.gov.tr) duyuruları da bu tür düzenlemeler hakkında güncel bilgilere ulaşmak için önemli kaynaklardır.

Onemli Noktalar

• İthalatta haksız rekabeti önleme tebliğleri, ithal ürünlerin CIF bedeli üzerinden ek vergiler (anti-damping/telafi edici vergi) getirebilir.
• Bu ek vergiler, gümrük vergisi gibi KDV matrahına dahil edilerek ithalat maliyetini ve ödenecek KDV tutarını doğrudan artırır.
• İthalatçı firmaların tebliğ kapsamındaki ürünleri, menşeileri ve oranları yakından takip etmesi, gümrük beyannamelerinde doğru beyan yapması ve muhasebe kayıtlarını titizlikle tutması kritik öneme sahiptir.
• Yanlış veya eksik beyanlar, Gümrük Kanunu ve Vergi Usul Kanunu kapsamında ağır idari para cezaları ve hukuki riskler doğurabilir.
• Tedarik zinciri stratejileri ve maliyet hesaplamaları, yeni vergi yükümlülükleri ışığında yeniden değerlendirilmelidir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.