İhracatçı bir firma olarak 17.04.2026 tarihli yeni Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2026/2) sonrası mevcut nasil uygulanir?

Giriş ve Tebliğ Değerlendirmesi

Firmanızın belirttiği 17.04.2026 tarihli İhracat: 2026/2 sayılı Tebliğ, henüz yayımlanmamış hipotetik bir düzenleme olduğu varsayımıyla, Dahilde İşleme Rejimi (DİR) uygulamalarının temel prensipleri ve olası etkileri mevcut mevzuat çerçevesinde değerlendirilecektir. Yeni tebliğler genellikle yürürlükteki mevzuatı güncellediği, detaylandırdığı veya belirli süreçlerde iyileştirmeler getirdiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bağlamda, DİR’in sağladığı avantajlar ve bu avantajların nasıl yönetileceği konusunda genel bir çerçeve sunulacaktır.

Dahilde İşleme Rejimi (DİR) Temel Esasları ve Yasal Dayanak

Dahilde İşleme Rejimi, ihracat taahhüdü karşılığında, üretimde kullanılacak hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ve mamul maddelerin gümrük vergisi, KDV, KKDF gibi vergilerden muaf veya istisna olarak ithal edilmesini sağlayan bir teşvik sistemidir. Temel amacı, Türk ihracatçısının uluslararası piyasalardaki rekabet gücünü artırmak ve yerli üretimi desteklemektir.

• Yasal Dayanaklar:
• 4458 sayılı Gümrük Kanunu
• 2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı
• Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12 ve müteakip değişiklikler)
• 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (özellikle 11/1-c ve Geçici 17. madde)

Gümrük ve Vergi Avantajları

DİR kapsamında ithalat yapan firmalar aşağıdaki avantajlardan faydalanır:

• Gümrük Vergisi ve KKDF Muafiyeti: İthal edilen hammaddeler için gümrük vergisi ve Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) ödenmez.
• KDV İstisnası/Tecil-Terkin: İthalat sırasında KDV ödenmez (tecil) veya ödenen KDV, ihracatın gerçekleşmesi sonrası iade/terkin edilir. Bu, işletmenin finansman yükünü önemli ölçüde azaltır.
• Diğer Vergi ve Harçlar: Bazı durumlarda gümrük idaresince alınan diğer vergi ve harçlardan da muafiyet sağlanabilir.

Mevcut ve Yeni Projelere Etki (Hipotetik Tebliğ Bağlamında)

• Mevcut Projeler: Yeni tebliğlerin yürürlüğe girmesi durumunda, genellikle “kazanılmış haklar” prensibi çerçevesinde, tebliğden önce başlamış ve izin belgesi alınmış projeler, izin belgelerindeki süre ve şartlar dahilinde eski hükümlere tabi olmaya devam edebilir. Ancak, tebliğde açıkça belirtilirse, belirli konularda (örneğin belge süreleri, teminat oranları gibi) yeni hükümlere intibak zorunluluğu getirilebilir. Bu tür hükümler genellikle tebliğin geçici maddelerinde veya yürürlük maddesinde detaylandırılır.
• Yeni Projeler: 17.04.2026 tarihinden itibaren başlayacak veya izin belgesi alınacak projeler, doğrudan “İhracat: 2026/2 sayılı Tebliğ” hükümleri çerçevesinde yürütülecektir. Bu durum, başvuru süreçleri, teminat oranları, kapatma prosedürleri, belge süreleri veya ihracat taahhüdünün hesaplanma yöntemleri gibi konularda değişiklikler içerebilir. Firmanızın bu değişikliklere göre stratejilerini ve operasyonel süreçlerini güncellemesi gerekecektir.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

1. Tebliğin Detaylı İncelenmesi: “İhracat: 2026/2 sayılı Tebliğ”in Resmi Gazete’de yayımlanmasını takiben, özellikle geçici maddeler, yürürlük tarihi ve DİR Kararı’nda yapılan değişikliklere ilişkin hükümlerin dikkatle incelenmesi gerekmektedir. (Yönlendirme: Resmi Gazete - www.resmigazete.gov.tr)
2. Mevcut İzin Belgelerinin Gözden Geçirilmesi: Devam eden DİR izin belgelerinizin, yeni tebliğ hükümleri ile çelişen veya uyum gerektiren noktalarının tespiti. Gerektiğinde Ticaret Bakanlığı’ndan görüş alınması veya belge revizyonu başvurusu yapılması önem arz eder.
3. Yeni Başvuruların Tebliğe Uygun Şekilde Yapılması: Yeni DİR izin belgesi başvurularının, tebliğde belirtilen güncel formlar, ekler ve prosedürlere tam uyumlu olarak hazırlanması. Gerekli bilgi ve belgelerin eksiksiz sunulması, başvuru sürecinin hızlanmasını sağlar.
4. Muhasebe ve Kayıt Düzeni: DİR kapsamında yapılan ithalat ve ihracat işlemlerinin, VUK ve ilgili mevzuat uyarınca doğru ve şeffaf bir şekilde muhasebe kayıtlarına alınması büyük önem taşır. Özellikle KDV tecil-terkin hesaplarının takibi ve e-Defter/e-Fatura uygulamalarında DİR kapsamındaki işlemlerin doğru kodlarla belirtilmesi (örn. KDV istisna kodu) esastır.
5. İhracat Taahhüdünün Kapatılması: İzin belgesinde belirtilen süre içinde ihracat taahhüdünün gerçekleştirilmesi ve belgenin süresi içinde Ticaret Bakanlığı’na müracaat edilerek kapatılması. Yeni tebliğ, kapatma süreleri veya istenen belgelerde değişiklik getirmiş olabilir. Kapatma işlemleri için detaylı bilgi ve güncel formlar Ticaret Bakanlığı’nın web sitesinden temin edilmelidir.

Muhasebe Kayıt Örnekleri

• Hammadde İthalatı (Gümrük Vergisi Muafiyeti, KDV Tecil-Terkin):

  Örnek: 100.000 TL değerinde hammadde ithalatı yapıldı. KDV %20 (20.000 TL) tecil edildi.

  ------------------------------------ / ------------------------------------
  150 İLK MADDE VE MALZEMELER HESABI 100.000 TL
  191 İNDİRİLECEK KDV HESABI (Tecil Edilebilir KDV) 20.000 TL
  320 SATICILAR HESABI (Yurtdışı) 100.000 TL
  391 HESAPLANAN KDV HESABI (Tecil Edilen KDV) 20.000 TL
  (DİR kapsamında hammadde ithalatı)
  ------------------------------------ / ------------------------------------

• İhraç Edilen Ürün Satışı ve KDV Terkini:

  Örnek: Üretilen ürün 150.000 TL’ye ihraç edildi. İlgili KDV tecilinin 15.000 TL’si terkin edildi.

  ------------------------------------ / ------------------------------------
  120 ALICILAR HESABI (Yurtdışı) 150.000 TL
  601 YURTDIŞI SATIŞLAR HESABI 150.000 TL
  (İhraç kayıtlı satışın kaydı - KDV istisnası veya tecil-terkin kapsamında)
  ------------------------------------ / ------------------------------------
  391 HESAPLANAN KDV HESABI (Tecil Edilen KDV) 15.000 TL
  191 İNDİRİLECEK KDV HESABI (Terkin Edilen KDV) 15.000 TL
  (DİR kapsamında tecil edilen KDV’nin ihracat sonrası terkini)

Hesaplama Örneği (KDV Tecil-Terkin)

Bir firma, DİR kapsamında 500.000 TL değerinde hammadde ithal etmiştir. Bu ithalata ilişkin %20 KDV oranıyla 100.000 TL KDV doğmuştur. Bu KDV, DİR izin belgesi kapsamında tecil edilmiştir. Firma, bu hammaddeleri kullanarak ürettiği mamulü 800.000 TL bedelle ihraç etmiştir. İhracat taahhüdü yerine getirildiğinde, tecil edilen 100.000 TL KDV’nin ilgili kısmı (ihracat tutarı ile ithalat tutarı arasındaki oran veya fiili kullanım dikkate alınarak) terkin edilir. Varsayım olarak ithal edilen hammaddenin tamamının ihraç edilen ürünlerde kullanıldığı durumda, tecil edilen 100.000 TL KDV’nin tamamı, ihracat taahhüdünün gerçekleşmesiyle birlikte terkin edilir ve firma bu tutarı ödemek zorunda kalmaz. KDV Kanunu’nun 11/1-c maddesi ve Geçici 17. maddesi bu süreçte önemli rol oynar.

Genel Yönlendirme

Dahilde İşleme Rejimi uygulamaları, Ticaret Bakanlığı’nın yetki ve sorumluluğundadır. İlgili mevzuat ve güncel tebliğler için Ticaret Bakanlığı’nın resmi internet sitesi (www.ticaret.gov.tr) takip edilmelidir. KDV uygulamaları için Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) (www.gib.gov.tr) duyuruları ve tebliğleri de önem arz etmektedir.

Onemli Noktalar

• Yeni Tebliğin Detaylı İncelenmesi ve Mevcut İzinlerin Gözden Geçirilmesi
• DİR Kapsamında Gümrük, KDV ve KKDF Avantajlarının Devamı ve Yönetimi
• Muhasebe Kayıtları ve E-Belge Uygulamalarında Güncel Mevzuata Uygun Takip
• İhracat Taahhüdünün Süresinde Gerçekleştirilmesi ve Belgenin Kapatılması

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.