İşyeri kiracım 6 aydır kirasını ödemiyor ve tahliye etmiyor; biriken kira alacaklarını muhasebeye nasıl sureci nasil yonetilmeli?

İşyeri Kira Alacaklarının Muhasebe Süreci ve Şüpheli Alacak Karşılığı

Uzun süredir kira ödemeyen işyeri kiracısından kaynaklanan biriken alacaklar, 120 Alacaklar hesabında (örneğin 120.01 Ticari Alacaklar) takip edilir. Kira tahakkuku her ay 600 Satışlar hesabına borç, 120 hesabına alacak kaydedilir; ödeme yapılmadığından alacak birikir.

Muhasebe Kaydı Örneği (Aylık 10.000 TL brüt kira için):

• • Borç: 600 Satışlar 10.000 TL
  • Alacak: 120 Ticari Alacaklar - X A.Ş. 10.000 TL

6 ay birikirse 120 hesabında 60.000 TL alacak oluşur. Tahliye davası başlatıldığında belgeleyin (icra takibi, mahkeme kararı).

Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı: VUK Md. 323'e göre, tahsilatı şüpheli hale gelen alacaklar için karşılık ayrılabilir. Koşullar: Yasal veya işletme takibi başlamış, tahsilat mümkün görünmüyor olmalı. 6 aylık gecikme + tahliye süreci ile 129 Şüpheli Alacaklar Karşılığı ayrılır.

• • Kayıt: Borç 681 Şüpheli Alacak Karş. Giderleri 60.000 TL / Alacak 129 Şüpheli Alacaklar Karş. 60.000 TL

Tahsilatta: 120 hesabı kapatılır, 129'dan mahsup. Tahsil edilemezse GVK Md. 323/3 uyarınca değer düşüklüğü indirimi yapılır.

Gelir Vergisi Beyannamesi Etkisi (2026 Beyannamesi - 2025 Gelirleri): Karşılık gideri GVK Md. 37 ticari gider olarak indirilir, matrahı düşürür. Şüpheli alacaklar için değer düşüklüğü de indirimlidir. Beyanname döneminde (2026 için 2025 gelirleri) karşılık gideri kaydedilir, tahsilat olursa sonraki yıl gelir.

Pratik Çözüm: 1) Her ay tahakkuk kaydedin. 2) İcra takibi başlatın (TBK Md. 315 - kira ödememe tahliyesi). 3) Takip belgeleriyle karşılık ayırın. 4) YMM onayı alın. Emin değilseniz güncel VUK Genel Tebliğleri'ni kontrol edin.

Yasal Dayanaklar:

• • VUK Md. 323 (Şüpheli Alacaklar ve Karşılıkları)
  • GVK Md. 37 (Ticari Giderler)
  • TBK Md. 315 (Kira Tahliyesi)
  • UMS 39 (Finansal Araçlar - Değer Düşüklüğü)