Esnaf olarak 5 Haziran 2026 öncesine ait vergi borcumu, GİB'in 12.06.2026 tarihli duyurduğu 72 ay taksitli yapılandırma nasil uygulanir?

Vergi Borcu Yapılandırmasına İlişkin Genel Bilgilendirme ve Yasal Dayanak

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 12 Haziran 2026 tarihinde duyurduğu, son ödeme vadesi 5 Haziran 2026 ve öncesine ait kamu borçlarının 72 ay taksitle yapılandırılmasına ilişkin düzenleme, mükelleflerin geçmiş dönem borç yükünü hafifletmeyi amaçlayan kapsamlı bir Kanun (varsayımsal olarak “7XXX sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”) çerçevesinde yürürlüğe girmiş olacaktır. Bu tür yapılandırma kanunları, genellikle Vergi Usul Kanunu (VUK), Katma Değer Vergisi Kanunu (KDV), Kurumlar Vergisi Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510 sayılı Kanun) ve diğer özel kanunlar kapsamında takip edilen çeşitli kamu alacaklarını kapsar. Bahse konu düzenleme, anapara borçlarına uygulanan gecikme zammı ve faizleri yerine, daha düşük oranlı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) aylık değişim oranlarını esas alarak güncellenmiş bir borç tutarı üzerinden ödeme kolaylığı sağlamaktadır.

Yapılandırma Kapsamındaki Borç Türleri ve Başvuru Şartları

Bu yapılandırma paketinin kapsamına giren borç türleri genellikle şunlardır:

• Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, KDV, ÖTV, MTV gibi tüm vergi türleri.
• Vergi cezaları (vergi ziyaı cezası, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları).
• Gecikme faizleri, gecikme zamları ve idari para cezaları.
• Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) primleri, işsizlik sigortası primleri, emekli keseneği ve kurum karşılığı, Bağ-Kur primleri, genel sağlık sigortası primleri.
• Belediyelere olan emlak vergisi, çevre temizlik vergisi, ilan ve reklam vergisi gibi borçlar.

Yapılandırmadan faydalanmak için sağlanması gereken temel şartlar şunlardır:

• Borcun, Kanun’da belirtilen son ödeme vadesi olan 5 Haziran 2026 ve öncesine ait olması.
• Yapılandırma için belirlenen başvuru süresi içerisinde (Kanun’un yayımından itibaren genellikle 3 veya 4 ay) başvurunun yapılması.
• Dava konusu olan borçlar için dava açılmış olması durumunda, bu davalardan vazgeçilmesi ve kanun yollarına başvurulmaması şartı.
• Peşin veya taksitli ödeme seçeneklerinden birinin tercih edilmesi.

Başvuru Süreci ve Adımlar

Yapılandırma başvuru süreci aşağıdaki adımları içerecektir:

• Adım 1: Başvuru Kanalı Seçimi: Vergi borçları için Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) İnteraktif Vergi Dairesi (ivd.gib.gov.tr) portalı üzerinden veya bağlı bulunulan vergi dairesine şahsen/posta yoluyla başvurulabilir. SGK borçları için ise SGK'nın e-Hizmetler uygulaması veya ilgili SGK müdürlüklerine müracaat edilebilir. e-Devlet kapısı üzerinden de ilgili kurumlara yönlendirme mevcuttur.
• Adım 2: Borç Sorgulama ve Seçenek Belirleme: İnteraktif Vergi Dairesi veya SGK e-Hizmetler üzerinden kimlik bilgileri ile giriş yapılarak yapılandırma kapsamındaki borçlar görüntülenebilir. Burada, borcun peşin mi yoksa taksitle mi ödeneceği, taksit sayısı (bu durumda 72 ay) ve ödeme planı seçenekleri belirlenir.
• Adım 3: Başvuru Formunun Doldurulması ve Onaylanması: Seçilen ödeme planına göre sistem tarafından otomatik olarak oluşturulan başvuru formu kontrol edilerek onaylanır. Dava açılmış borçlar için davadan vazgeçme dilekçesi de bu aşamada verilir.
• Adım 4: İlk Taksit Ödemesi: Başvurunun onaylanmasının ardından, genellikle Kanun'da belirlenen son başvuru tarihini takip eden ilk ayın sonuna kadar ilk taksitin ödenmesi gerekmektedir. Ödeme, GİB veya SGK anlaşmalı bankalar aracılığıyla, internet bankacılığı veya vergi dairesi/SGK veznelerinden yapılabilir.

Hesaplama Örneği ve Ödeme Planı

Varsayımsal bir senaryo üzerinden hesaplama örneği sunalım:

Bir esnafın 05.06.2026 öncesine ait 100.000 TL anapara vergi borcu ve bu borca ilişkin hesaplanmış 20.000 TL gecikme zammı bulunduğunu varsayalım.

• Anapara Borcu: 100.000 TL
• Gecikme Zammı/Faizi: 20.000 TL (Normalde)
• Yapılandırma Kapsamında Yİ-ÜFE Oranı ile Hesaplanan Tutar: Gecikme zammı yerine, Kanun'da belirlenen dönemlere ait Yİ-ÜFE aylık değişim oranları toplamı uygulanır. Varsayımsal olarak bu tutarın 5.000 TL olduğunu kabul edelim (20.000 TL yerine).
• Vergi Cezası İndirimi: Vergi ziyaı cezalarının yarısı, usulsüzlük cezalarının tamamı silinebilir (Kanun hükmüne göre değişir). Örneğimizde ceza olmadığını varsayalım.
• Toplam Yapılandırılmış Borç: 100.000 TL (Anapara) + 5.000 TL (Yİ-ÜFE) = 105.000 TL
• 72 Ay Taksitlendirme: Bu tutar 72 eşit takside bölünecektir. Ancak, taksitli ödemelerde genellikle Kanun'da belirlenen bir katsayı (örn. 1.045, 1.08, 1.12 gibi) uygulanır. Eğer katsayı 1.08 ise: 105.000 TL * 1.08 = 113.400 TL.
• Aylık Taksit Tutarı: 113.400 TL / 72 ay = 1.575 TL/ay (yaklaşık).

Bu hesaplama, Kanun'un yayımlanmasıyla birlikte belirlenecek kesin oranlar ve katsayılara göre farklılık gösterecektir.

Muhasebe Kayıtları

Bir esnaf (bireysel işletme) veya tüzel kişiliğin yapılandırma işlemiyle ilgili basit muhasebe kayıtları aşağıdaki gibi özetlenebilir:

• Borcun Yapılandırılması Anında (Örnek: Kurumlar Vergisi Mükellefi için):

  Vadesi geçmiş vergi borcu ve gecikme zammı, yapılandırma kararı alındığında ilgili hesaplardan çıkarılır ve yapılandırılmış borçlar hesabına aktarılır.

  ---------------------------- / ----------------------------
  360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (B) 100.000 TL (Anapara)
  770 Genel Yönetim Giderleri (B) 5.000 TL (Yİ-ÜFE farkı)
   368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler (A) 105.000 TL
  Açıklama: Vergi borcunun yapılandırılması.
  ---------------------------- / ----------------------------

• Taksit Ödemesi Anında:

  ---------------------------- / ----------------------------
  368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler (B) 1.575 TL
   102 Bankalar (A) 1.575 TL
  Açıklama: Yapılandırılmış vergi borcu taksit ödemesi.
  ---------------------------- / ----------------------------

  Not: Tek düzen hesap planında 368 numaralı hesap kullanılabilir veya işletmenin kendi iç düzenlemesine göre farklı bir hesap açılabilir. Yİ-ÜFE farkının gider yazılması durumu, yapılandırma kanunundaki özel hükümlere göre değişebilir.

Önemli Hususlar ve Yasal Uyarılar

• Yapılandırmanın Bozulması: Yapılandırılan borçların taksitlerinin süresinde ödenmemesi durumunda yapılandırma bozulur. Genellikle, ilk iki taksitin süresinde ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi yapılandırmayı ihlal eder. Bu durumda, ödenmemiş borçlar eski haliyle (silinen gecikme zammı/faizi geri gelerek) tahsil edilebilir hale gelir.
• Dava Şartı: Borcun dava aşamasında olması halinde, yapılandırmadan faydalanmak için davadan feragat edilmesi şarttır.
• E-Defter/E-Fatura: Yapılandırma süreci e-Defter veya e-Fatura sistemlerini doğrudan etkilemez. Ancak, ödeme kayıtlarının doğru ve zamanında muhasebe sistemlerine işlenmesi, bu sistemler aracılığıyla sunulan mali tabloların doğruluğu açısından kritik öneme sahiptir.
• Güncel Bilgi Kaynakları: En güncel ve kesin bilgiler için Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) ivd.gib.gov.tr ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) www.sgk.gov.tr resmi internet siteleri ile Resmi Gazete'de yayımlanacak ilgili Kanun metninin düzenli olarak takip edilmesi esastır.

Onemli Noktalar

• 5 Haziran 2026 öncesi kamu borçları için 72 ay taksit imkanı sunan bir yapılandırma paketi.
• Gecikme zammı/faizi yerine Yİ-ÜFE oranları uygulanarak borç tutarı güncellenir.
• Başvurular GİB İnteraktif Vergi Dairesi veya SGK e-Hizmetler üzerinden belirli bir süre içinde yapılır.
• Taksitlerin düzenli ödenmesi esastır; aksi takdirde yapılandırma bozulur ve eski borç durumu geri gelir.
• Dava aşamasındaki borçlar için yapılandırmadan faydalanmak için davadan feragat etmek gerekmektedir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.