Yurt Dışında Yapılan Organizasyon Hizmetlerinde KDV: Derneklere Kesilen Fatura, Hizmet İhracatı ve KDV 2

Yurt Dışında Yapılan Organizasyon Hizmetlerinde KDV Nasıl Değerlendirilir?

Türkiye’de yerleşik şirketlerin, Türkiye’deki dernek, vakıf veya diğer kurumlar adına Filistin, Afrika ülkeleri, Balkanlar ya da başka ülkelerde yemek dağıtımı, insani yardım organizasyonu, lojistik koordinasyon, etkinlik düzenleme veya benzeri hizmetleri yürütmesi uygulamada sık karşılaşılan bir konudur. Bu işlemlerde en çok tereddüt edilen başlıklar; faturada KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı, işlemin hizmet ihracatı sayılıp sayılmayacağı, yurt dışından alınan hizmet için KDV 2 beyannamesi verilip verilmeyeceği ve e-Fatura üzerinde hangi istisna kodunun kullanılacağıdır.

Katma Değer Vergisi Kanunu açısından temel belirleyici ölçüt, hizmetin Türkiye’de yapılıp yapılmadığı veya hizmetten Türkiye’de faydalanılıp faydalanılmadığıdır. Bu nedenle sadece faturanın Türkiye’deki bir derneğe kesiliyor olması ya da hizmet bedelinin Türkiye’den ödenmesi tek başına KDV doğması için yeterli değildir. Ancak hizmetin mahiyeti, sözleşmenin içeriği ve hizmetten fiilen nerede yararlanıldığı birlikte değerlendirilmelidir.

KDV Kanunu’na Göre Hizmetin Türkiye’de Yapılması ve Hizmetten Faydalanma Ölçütü Nedir?

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/1 maddesine göre Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler KDV’ye tabidir. Aynı Kanun’un 6/b maddesine göre hizmet işlemlerinde Türkiye’de yapılmış sayılma ölçütü iki şekilde ortaya çıkar: Hizmetin Türkiye’de yapılması veya hizmetten Türkiye’de faydalanılması.

Bu hüküm nedeniyle, yurt dışında ifa edilen bir hizmetten Türkiye’de faydalanılıyorsa işlem Türkiye’de yapılmış sayılır ve KDV’ye tabi olabilir. Buna karşılık hizmet yurt dışında ifa ediliyor ve hizmetten fiilen yurt dışında faydalanılıyorsa, işlem genel olarak Türkiye KDV’sinin konusuna girmez. Bu durumda işlem, KDV istisnası değil, KDV’nin konusuna girmeyen işlem niteliğindedir.

Değerlendirme ölçütü	KDV sonucu	Açıklama
Hizmet Türkiye’de ifa ediliyor	KDV’ye tabidir	Genel oran yüzde 20 uygulanır.
Hizmet yurt dışında ifa ediliyor ancak Türkiye’de faydalanılıyor	KDV’ye tabidir	Hizmeti veren yurt dışı mukimi ise KDV 2 gündeme gelebilir.
Hizmet yurt dışında ifa ediliyor ve yurt dışında faydalanılıyor	KDV’nin konusuna girmez	Faturada hizmet ihracatı istisnası yerine işlemin KDV kapsamı dışında olduğu belirtilmelidir.
Hizmet yabancı müşteri için yapılıyor ve fayda yurt dışında doğuyor	Hizmet ihracatı istisnası değerlendirilebilir	KDVK 11/1-a ve 12/2 şartları birlikte aranır.

Yurt Dışında Yemek Dağıtımı Hizmeti Hizmet İhracatı Sayılır mı?

Hizmet ihracatı istisnası, KDV Kanunu’nun 11/1-a maddesi ile 12/2 maddesinde düzenlenmiştir. Hizmet ihracatı istisnasının uygulanabilmesi için hizmetin yurt dışındaki bir müşteri için yapılması, hizmetten yurt dışında faydalanılması ve fatura veya benzeri belgenin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi gerekir. KDV Genel Uygulama Tebliği’nde de hizmet ihracatında yurt dışındaki müşteri kavramı ve hizmetten yurt dışında faydalanma şartı üzerinde durulmaktadır.

Bu nedenle Türkiye’de mukim bir şirkete veya Türkiye’deki bir dernek, vakıf ya da kuruma düzenlenen faturada, sırf hizmetin fiilen Filistin’de, Afrika’da veya başka bir ülkede gerçekleştirilmesi nedeniyle otomatik olarak hizmet ihracatı istisnası uygulanacağı sonucunu doğurmuyor. Hizmet ihracatı için alıcının yurt dışındaki müşteri olması gerekir. Alıcı Türkiye’de kurulu bir dernek ise, KDVK 11/1-a kapsamındaki hizmet ihracatı istisnası bakımından fatura muhatabı şartı sağlanmamış olur.

Dolayısıyla Türkiye’deki dernek adına düzenlenen faturada e-Fatura istisna kodu olarak 302 Hizmet İhracatı kodunun kullanılması genel olarak doğru değildir. İşlem KDV’ye tabi ise yüzde 20 KDV hesaplanması gerektiği söylenebilir. İşlem, hizmetin tamamen yurt dışında ifa edilmesi ve faydanın da yurt dışında doğması nedeniyle KDV’nin konusuna girmiyorsa, bu kez hizmet ihracatı kodu yerine işlemin KDV kapsamı dışında olduğuna ilişkin açıklama yapılmalı ve teknik fatura kodu güncel GİB e-Belge kod listesine göre seçilmelidir.

Türkiye’deki Derneğe Kesilen Faturada KDV Hesaplanmalı mı?

Türkiye’deki derneğe kesilecek faturada KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı, şirketin derneğe sunduğu hizmetin niteliğine göre belirlenmelidir. Eğer şirketin üstlendiği iş, tamamen Filistin’deki lokantadan yemek alınması, bu yemeklerin yine Filistin’de yaşayan kişilere dağıtılması ve yardım organizasyonunun fiilen yurt dışında tamamlanmasından ibaret ise, hizmet yurt dışında ifa edilmekte ve hizmetten fiilen yurt dışında faydalanılmaktadır. Bu durumda işlem Türkiye KDV’sinin konusuna girmeyen bir hizmet olarak değerlendirilebilir.

Kamu Yararına Dernekler: Alıcı kurum Kamu Yararına Çalışan (KYÇ) dernek statüsünde ise; bu derneklere bedelsiz (bağış şeklinde) yapılan hizmetler ve mal teslimleri KDV’den istisnadır. Bu kapsamdaki bağışlar vergiden indirilebilir.

Diğer Dernekler: Dernek kamu yararına çalışan statüsünde değilse, bedelsiz veya bedelli verilen tüm hizmetler genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabidir.

Hizmet İhracı İstisnası: Söz konusu hizmet doğrudan yurt dışındaki (Filistin’deki) bir kuruma fatura edilip bedeli yurt dışından döviz olarak getirilirse, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 11/1-a maddesi gereğince hizmet ihracı kapsamında KDV’den müstesna tutulabilir.

Diplomatik İstisna: Hizmet doğrudan Filistin’in Türkiye’deki diplomatik temsilciliklerine (Büyükelçilik vb.) veriliyorsa ve Dışişleri Bakanlığınca düzenlenen Diplomatik İstisna Belgesi ibraz edilirse KDV uygulanmaz

Ancak Türkiye’deki şirket; derneğe Türkiye’de danışmanlık, kampanya yönetimi, bağışçı raporlaması, reklam, tanıtım, kurumsal temsil, operasyon merkezi yönetimi, aracılık komisyonu veya Türkiye’de faydalanılan ayrı bir hizmet sunuyorsa, bu kısım KDV’ye tabi olabilir. Bu nedenle sözleşme, fatura açıklaması ve hizmetin fiili akışı ayrıştırılmalıdır.

Filistin’deki Lokantadan Alınan Fatura İçin KDV 2 Verilir mi?

KDV Kanunu’nun 9. maddesi ve KDV Genel Uygulama Tebliği uyarınca, ikametgahı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayanlar tarafından yapılan ve Türkiye’de KDV’ye tabi olan hizmetlerde, KDV’nin hizmetten faydalanan Türkiye’deki muhatap tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmesi gerekebilir. Uygulamada bu durum hizmet ithali olarak adlandırılır.

Ancak yurt dışındaki lokantadan alınan yemek hizmeti yine yurt dışında ifa ediliyor ve yemekler yurt dışında yaşayan kişilere dağıtılıyorsa, hizmetten Türkiye’de faydalanıldığı söylenemeyebilir. Bu durumda Filistin’deki lokantadan alınan hizmet için Türkiye’de sorumlu sıfatıyla KDV beyanı yapılması gerekmeyebilir. Buna karşılık yurt dışından alınan hizmet Türkiye’deki faaliyetlere, Türkiye’deki raporlama, pazarlama, danışmanlık veya merkezi yönetim hizmetlerine yönelikse KDV 2 gündeme gelebilir.

Özetle, KDV 2 beyannamesi açısından belirleyici soru şudur: Yurt dışındaki hizmetten Türkiye’de mi faydalanılmıştır, yoksa hizmetin faydası tamamen yurt dışında mı ortaya çıkmıştır?

Faturada Yüzde 20 KDV Ne Zaman Hesaplanır?

Türkiye’de genel KDV oranı yüzde 20’dir. Türkiye’deki bir derneğe düzenlenen fatura, Türkiye’de faydalanılan bir hizmete ilişkinse, örneğin organizasyon yönetimi, aracılık, danışmanlık, temsil, reklam, raporlama veya operasyon koordinasyonu hizmeti Türkiye’de derneğe sunuluyorsa yüzde 20 KDV oranı uygulanması gerekir.

Buna karşılık faturadaki bedel, tamamen yurt dışında ifa edilen ve yurt dışında faydalanılan yemek dağıtımı hizmetinin karşılığı ise, bu işlem KDV’nin konusuna girmeyen işlem olarak değerlendirilebileceğinden yüzde 20 KDV hesaplanmaması mümkündür. Fakat faturada yurt dışı yemek dağıtımı hizmeti ile Türkiye’de verilen aracılık veya organizasyon komisyonu birlikte yer alıyorsa, bedellerin ayrıştırılması doğru bir uygulama olacaktır.

Faturadaki bedel	KDV durumu	Önerilen açıklama
Yurt dışında yemek temini ve yurt dışında dağıtım	KDV kapsamı dışında olabilir	Hizmetin yurt dışında ifa edildiği ve faydanın yurt dışında doğduğu belirtilmeli ve kanıtlanmalıdır.
Türkiye’de aracılık komisyonu	Yüzde 20 KDV	Aracılık hizmet bedeli şeklinde ayrı satırda gösterilmelidir
Türkiye’de organizasyon ve koordinasyon hizmeti	Yüzde 20 KDV	Organizasyon hizmet bedeli olarak KDV hesaplanmalıdır
Yurt dışındaki müşteriye verilen hizmet	Şartlar varsa hizmet ihracatı	KDVK 11/1-a ve 12/2 şartları aranmalıdır

302 Hizmet İhracatı Kodu Hangi Durumlarda Kullanılır?

e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamasında 302 kodu, KDV Kanunu’nun 11/1-a maddesi kapsamındaki hizmet ihracatı işlemleri için kullanılan istisna kodudur. Bu kodun kullanılabilmesi için sadece hizmetin yurt dışında yapılması yeterli değildir. Hizmetin yurt dışındaki müşteri için yapılması ve hizmetten yurt dışında yararlanılması gerekir.

Türkiye’de kurulu dernek adına düzenlenen faturada alıcı Türkiye’de mukim olduğundan, 302 hizmet ihracatı kodu genel olarak uygun değildir. İşlem KDV’ye tabi değilse, bu durum hizmet ihracatı istisnası olarak değil, KDV’nin konusuna girmeyen işlem olarak ele alınmalıdır. İşlem KDV’ye tabi ise faturada yüzde 20 KDV hesaplanmalıdır.

Sözleşme ve Fatura Açıklaması Neden Önemlidir?

Uluslararası yardım, yemek dağıtımı ve organizasyon işlerinde vergisel değerlendirme yapılırken sözleşme metni, işin kapsamı, hizmetin ifa yeri, faydalanma yeri, komisyon olup olmadığı, masraf aktarımı niteliği, yüklenici ve alt yüklenici ilişkisi büyük önem taşır. Faturada genel ifadeler yerine hizmetin mahiyetini açıkça gösteren açıklamalar kullanılmalıdır.

Örneğin yalnızca yurt dışı organizasyon ve hizmet bedeli şeklinde genel bir açıklama, KDV açısından yeterli ayrıştırmayı sağlamayabilir. Bunun yerine yurt dışında yemek temini ve dağıtım hizmeti, yurt dışı saha organizasyonu, Türkiye’de verilen organizasyon komisyonu gibi kalemlerin ayrı satırlarda gösterilmesi daha sağlıklı olacaktır. Böylece hangi bedelin KDV kapsamı dışında, hangi bedelin yüzde 20 KDV’ye tabi olduğu daha açık biçimde ortaya konulabilir.

Muhasebe ve Vergi Uygulamasında Dikkat Edilecek Başlıklar

Kontrol başlığı	Dikkat edilecek husus	Vergisel risk
Sözleşme tarafları	Alıcı Türkiye’de mi yurt dışında mı?	Hizmet ihracatı şartı yanlış değerlendirilebilir
Hizmetin ifa yeri	Hizmet fiilen hangi ülkede tamamlanıyor?	KDV’nin konusuna girip girmediği hatalı belirlenebilir
Faydalanma yeri	Ekonomik ve fiili fayda nerede doğuyor?	KDV 2 veya yüzde 20 KDV riski oluşabilir
Fatura kodu	302 kodu yalnızca hizmet ihracatında kullanılmalıdır	Yanlış istisna kodu cezai risk yaratabilir
Bedel ayrıştırması	Yurt dışı hizmet ve Türkiye’deki komisyon ayrılmalıdır	Tüm bedel için hatalı KDV uygulanabilir
Yurt dışı belge	Lokanta faturası ve dağıtım belgeleri saklanmalıdır	İspat güçlüğü yaşanabilir

Sonuç: Derneklere Yurt Dışı Yardım Organizasyonu Faturasında Doğru KDV Yaklaşımı

Yurt dışında yemek dağıtımı veya yardım organizasyonu yapan Türkiye’deki şirketlerin KDV uygulamasında tek bir otomatik cevap yoktur. Hizmet tamamen yurt dışında ifa ediliyor ve fayda yurt dışında doğuyorsa, işlem KDV’nin konusuna girmeyen hizmet olarak değerlendirilebilir. Bu durumda 302 hizmet ihracatı kodu kullanılmamalı, işlem hizmet ihracatı istisnası olarak gösterilmemelidir. Türkiye’deki derneğe verilen aracılık, organizasyon, danışmanlık, raporlama veya koordinasyon hizmetinden Türkiye’de faydalanılıyorsa, bu hizmetler için yüzde 20 KDV hesaplanması gerekir. Yurt dışındaki lokantadan alınan hizmet için ise KDV 2 beyannamesi verilip verilmeyeceği, hizmetten Türkiye’de faydalanılıp faydalanılmadığına göre belirlenmelidir. Hizmetin tamamı yurt dışında tüketilmiş ve faydası yurt dışında doğmuşsa, sorumlu sıfatıyla KDV doğmaması mümkündür. Bu nedenle uluslararası organizasyon ve yardım faaliyetlerinde sözleşme, fatura açıklaması, hizmetin ifa yeri, faydalanma yeri ve bedel ayrıştırması birlikte değerlendirilmelidir. Tereddütlü durumlarda özelge talep edilmesi veya uzman görüşü alınması, sonradan doğabilecek KDV tarhiyatı ve ceza risklerini azaltacaktır.

Yıllara Sari İnşaat İşine Sonradan Dönüşen İşlerde Geçici Vergi Düzeltmesi Gerekir mi?

Millileştirilmeden Gümrüğe Terk Edilen veya İmha Edilen Malların Muhasebe Kaydı

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

---

Kaynak: GİB
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.

---