Sağlık Turizminde KDV İstisnası ve Doktor Stopajı: e-SMM Nasıl Düzenlenir?

Sağlık Turizminde KDV İstisnası ve Stopaj Neden Birlikte Değerlendirilmelidir?

Türkiye’de sağlık turizmi faaliyetleri; KDV, gelir vergisi, kurumlar vergisi, belge düzeni ve uluslararası sağlık turizmi mevzuatı bakımından birlikte değerlendirilmesi gereken özel bir alandır. Özellikle hekimler, özel sağlık kuruluşları, muayenehaneler ve sağlık turizmi acenteleri arasında düzenlenen elektronik serbest meslek makbuzlarında KDV istisnası ile gelir vergisi stopajı çoğu zaman birbirine karıştırılmaktadır.

Uygulamada en kritik ayrım şudur: KDV istisnası, hizmetin niteliği ve hizmetten yararlanan kişi yönünden değerlendirilir; gelir vergisi stopajı ise ödemeyi yapan kişinin Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi kapsamında tevkifat yapmakla sorumlu olup olmadığına göre belirlenir. Bu nedenle sağlık turizmi kapsamında KDV hesaplanmaması, tek başına gelir vergisi stopajı yapılmayacağı anlamına gelmez.

Bu blog yazısında sağlık turizmi faaliyetlerinde hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının e-SMM düzenlerken KDV istisnası, gelir vergisi indirimi ve stopaj yönünden dikkat etmesi gereken temel esaslar açıklanmaktadır.

Sağlık Turizminde KDV İstisnasının Yasal Dayanağı Nedir?

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 13/l maddesi uyarınca, Sağlık Bakanlığınca izin verilen gerçek veya tüzel kişiler tarafından, Türkiye’de yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişilere verilen koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri KDV’den istisnadır. Bu istisna, KDV Kanunu’nun 32. maddesi gereği tam istisna niteliğindedir. Dolayısıyla şartların sağlanması halinde yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen KDV’nin iadesi de gündeme gelebilir.

Ancak istisna yalnızca kanunda belirtilen şartların birlikte gerçekleşmesi halinde uygulanabilir. Hizmetin sağlık hizmeti niteliğinde olması, hizmeti sunanın Sağlık Bakanlığı izni kapsamında faaliyet göstermesi, hizmetten yararlanan kişinin Türkiye’de yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişi olması ve belgelendirmenin buna uygun yapılması gerekir.

e-SMM Yabancı Hasta Adına Düzenlenirse KDV ve Stopaj Nasıl Uygulanır?

Serbest meslek erbabı bir hekimin, sağlık turizmi kapsamında doğrudan yabancı hastaya sağlık hizmeti vermesi ve elektronik serbest meslek makbuzunu yabancı hasta adına düzenlemesi halinde, KDV Kanunu’nun 13/l maddesindeki şartlar sağlanıyorsa makbuz KDV’siz düzenlenebilir. Bu durumda KDV istisnası gerekçesi makbuzda açıkça gösterilmeli ve hasta bilgileri tevsik edilmelidir.

Gelir vergisi stopajı bakımından ise yabancı hasta, Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinde sayılan tevkifat yapmakla yükümlü kişi veya kurumlar arasında yer almıyorsa, serbest meslek ödemesi üzerinden gelir vergisi stopajı hesaplanmaz. Başka bir ifadeyle, gerçek kişi yabancı hastaya düzenlenen e-SMM’de genel kural olarak gelir vergisi stopajı bulunmaz. (Yurt içindeki uygulamada da sağlık hizmetini alan kişinin nihai tüketici olması durumunda serbest meslek erbabı doktor tarafından düzenlenecek e-SMM’de stopaj hesaplanmayacak sadece koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmeti kapsamındaki sağlık hizmetleri için uygulanan %10 KDV hesaplanacaktır.)

Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus, sağlık turizmi acentesinin yalnızca tahsilata veya hasta organizasyonuna aracılık edip etmediğinin belgelerle açıkça ortaya konulmasıdır. Eğer hekimlik hizmetinin alıcısı hukuken yabancı hasta ise ve acente sadece hasta adına tahsilat veya organizasyon aracısı olarak hareket ediyorsa, belge düzeni de bu ilişkiye uygun kurulmalıdır.

e-SMM Sağlık Turizmi Acentesine veya Limited Şirkete Düzenlenirse Stopaj Yapılır mı?

Serbest meslek makbuzunun Türkiye’de mukim bir limited şirkete, anonim şirkete, sağlık turizmi acentesine veya Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi kapsamında tevkifat yapmakla yükümlü başka bir kişi ya da kuruma düzenlenmesi halinde stopaj uygulaması farklılaşır. GVK 94/2-b uyarınca, serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemeler üzerinden, genel olarak yüzde 20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılır.

Bu nedenle, hekim tarafından verilen hizmet karşılığında e-SMM Türkiye’de mukim bir sağlık turizmi acentesi veya limited şirket adına düzenleniyorsa, bu şirketin serbest meslek ödemesi üzerinden gelir vergisi stopajı yapması kuraldır. KDV istisnası uygulanmış olması veya sağlık turizmi kazancının beyannamede indirim konusu yapılabilmesi, GVK 94 kapsamındaki stopaj yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Stopajın yapılmaması halinde sorumluluk öncelikle tevkifat yapmakla yükümlü olan ödeme yapan kişi veya kuruma ait olur. Eksik tevkifat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi sonuçlar doğurabilir. Hekim açısından ise yıl içinde kesilen gelir vergisi stopajları, yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir; fazla kesinti varsa ilgili mevzuat çerçevesinde iade talep edilebilir.

Sağlık Turizmi Kazancında Gelir Vergisi İndirimi Stopajı Kaldırır mı?

Sağlık turizmi faaliyetlerinde sık karşılaşılan hatalardan biri, gelir vergisi veya kurumlar vergisi yönünden sağlanan kazanç indiriminin, serbest meslek ödemelerinde stopaj yapılmasını engellediğinin düşünülmesidir. Oysa bu iki düzenleme farklı aşamalarda uygulanır.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 89/13 maddesi ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/ğ maddesi kapsamında, Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere verilen ve ilgili şartları sağlayan sağlık hizmetlerinden elde edilen kazancın belirli oranı yıllık beyanname üzerinden indirim konusu yapılabilir. Güncel düzenlemelerde bu oran, kanunda belirtilen şartların sağlanması halinde yüzde 80 olarak uygulanmaktadır. Bu indirim, kazancın beyanname üzerinde vergilendirilmesi aşamasında dikkate alınır.

Dolayısıyla sağlık turizmi kazancının beyanname üzerinden indirim konusu yapılabilmesi, serbest meslek makbuzunun Türkiye’de mukim bir şirket veya acente adına düzenlenmesi halinde GVK 94 kapsamındaki stopaj yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Stopaj, ödeme anında ödeme yapan tarafından yapılır; indirim ise yıllık beyanname üzerinde mükellef tarafından uygulanır.

Bu konuda gelir vergisi indirimi, serbest meslek makbuzu ve stopaj uygulamalarının birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerekir.

KDV İstisnası Uygulanan Sağlık Hizmetlerinde İade Alınabilir mi?

KDV Kanunu’nun 13/l maddesindeki istisna, tam istisna niteliğindedir. Bu nedenle istisna kapsamındaki sağlık hizmetleri nedeniyle yüklenilen ve indirim yoluyla telafi edilemeyen KDV, KDV Kanunu’nun 32. maddesi ve KDV Genel Uygulama Tebliği hükümleri çerçevesinde iade konusu yapılabilir.

Ancak iade hakkının bulunması, gelir vergisi stopajının yapılmayacağı anlamına gelmez. KDV iadesi KDV sistemine, stopaj ise gelir vergisi tevkifat sistemine ilişkindir. Sağlık turizmi işlemlerinde bu ayrımın muhasebe kayıtlarında ve belge düzeninde açık şekilde izlenmesi gerekir.

İade taleplerinde hasta listeleri, pasaport veya kimlik bilgileri, sağlık hizmetinin türü, hizmetin hangi sağlık tesisinde verildiği, hizmet bedeli, tahsilat bilgileri ve istisna kapsamında düzenlenen belgeler önem taşır. Eksik belge, yanlış muhatap adına düzenlenen makbuz veya hizmetin aracılık hizmetiyle karıştırılması iade sürecinde sorun doğurabilir.

Sağlık Turizmi Acentesi ile Hekim Arasındaki İlişki Nasıl Sınıflandırılmalıdır?

Sağlık turizmi uygulamalarında hekim ile acente arasındaki ilişki üç farklı şekilde kurulabilir. Her modelin KDV, stopaj ve belge düzeni sonucu farklıdır.

Özet Tablosu

Sonuç: Sağlık Turizminde Stopajsız Makbuz Her Durumda Mümkün Değildir

Sağlık turizmi kapsamında yabancı hastaya doğrudan verilen sağlık hizmetlerinde, KDV Kanunu’nun 13/l maddesindeki şartlar sağlanıyorsa KDV istisnası uygulanabilir. Makbuz doğrudan yabancı hasta adına düzenlenmişse ve hasta gelir vergisi tevkifatı yapmakla yükümlü değilse gelir vergisi stopajı da hesaplanmaz.

Buna karşılık, e-SMM Türkiye’de mukim bir sağlık turizmi acentesi veya limited şirket adına düzenleniyorsa, bu şirketin GVK 94 kapsamında serbest meslek ödemesi üzerinden genel olarak yüzde 20 oranında stopaj yapması gerekir. Sağlık turizmi kazançlarının beyanname üzerinde indirim konusu yapılabilmesi, ödeme anındaki stopaj yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle KDV istisnası, gelir vergisi indirimi, stopaj ve belge düzeni her işlem özelinde; sözleşme, hasta bilgileri, hizmetin gerçek alıcısı ve ödeme akışı dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

__________________________________________________________________________________________________

Örnek Özelge-1

__________________________________________________________________________________________________

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, kendinize ait muayenehanede serbest meslek faaliyetiniz kapsamında Türkiye’de yerleşik olmayan hastalara vermiş olduğunuz hekimlik  hizmeti karşılığında Türkiye’de yerleşik olmayan hastalar veya yurt dışı mukimi sigorta şirketleri adına serbest meslek makbuzu düzenlediğiniz belirtilerek bahse konu faaliyetinizden elde etmiş olduğunuz kazancınız için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinde yer alan indirimden faydalanıp faydalanamayacağınız hususunda Defterdarlığımız görüşü talep edilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Diğer indirimler” başlıklı 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinde; “Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi ve ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenen mesleki eğitim alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın, elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’i. Bu indirimden yararlanılabilmesi için fatura veya benzeri belgenin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi şarttır. Bu bentte yer alan oranı, hizmet alanları ve kazanç tutarları itibarıyla sıfıra kadar indirmeye veya %100’e kadar artırmaya ve Türkiye’ye transfer edilecek kazanç tutarını sıfıra kadar indirmeye veya kanuni seviyesine kadar artırmaya Cumhurbaşkanı, bu bendin uygulamasına ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemeye ilgili bakanlıkların görüşünü almak suretiyle Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bu düzenlemeye göre, ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın % 80’inin belirlenen şartlar dâhilinde beyanname üzerinden indirilmesi mümkün olacaktır.

Konu hakkında 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin “10.5. Türkiye’den yurtdışı mukimi kişi ve kurumlara verilen hizmetler” başlıklı bölümünde gerekli açıklamalara yer verilmiş olup bu kapsamda söz konusu indirim hükmünden yararlanılabilmesi için;

– İlgili işletmenin vergi dairesine bildirilen esas faaliyet konuları arasında, eğitim ve sağlık hizmetleri sunmak olması,

– Sağlık Bakanlığından alınan ruhsat çerçevesinde faaliyette bulunulması (sağlık turizmi ile uğraşan işletmeler dahil),

– Sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere (iş yeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara) hizmet veren işletmelerce yürütülmesi,

– Yapılan hizmet ile ilgili olarak düzenlenecek serbest meslek makbuzunun, yurt dışı mukimi kişi ve/veya kurum adına düzenlenmesi (Sağlık alanında faaliyette bulunan işletmelerin ülkemiz ile ikili sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerde yerleşik olanlara verdikleri hizmetin bedelinin ülkemiz Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ilgili ülke kurumlarından tahsil edilmesi nedeniyle, hizmet bedeli karşılığı faturanın Sosyal Güvenlik Kurumuna düzenlenmesi durumunda da indirimden faydalanılabilecektir.)

– Yurt dışı mukimi kişi ve/veya kurum için verilen hizmetin, bu kişilerin ve/veya kurumların Türkiye’deki faaliyetleri ile ilgisinin olmaması,

– Bu hizmetler, fiziki olarak Türkiye’de verilmekle birlikte yararlanıcısının Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişiler olması,

– Sağlık hizmetlerinin fiilen verilmesi (sağlık alanında sunulan asistanlık, danışmanlık ve aracılık gibi hizmetlerin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün değildir.),

– Sağlık hizmetlerinden elde edilen kazancın, gelir vergisi matrahının tespiti açısından, hasılat, maliyet ve gider unsurlarının ayrı ayrı izlenmesi, diğer faaliyetlerle ilişkilendirilmemesi ve kayıtların da bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulması, indirim kapsamında kabul edilen faaliyetler ile bu kapsama girmeyen işlerin birlikte yapılması halinde, indirim uygulanacak kazanca ilişkin hasılat, gider ve maliyet unsurlarının ayrı olarak tespit edilmesi (Hangi işte ne kadar süreyle kullanıldığı tespit edilemeyen sabit kıymetlere ilişkin amortismanlar ise, müşterek genel giderlerle birlikte dağıtıma tabi tutulacaktır.),

– Sağlık hizmetlerinden elde edilen hasılattan bu faaliyetler nedeniyle yüklenilen gider ve maliyet unsurlarının düşülmesi sonucu bulunacak kazancın en fazla %80’inin dikkate alınması (Diğer indirim ve istisnalar ile geçmiş yıl zararları nedeniyle indirim konusu yapılamayan tutar izleyen dönemlere devredilemeyecektir. Faaliyet sonucunun zararlı olması halinde ise indirim söz konusu olmayacaktır. Ayrıca, iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan gelirler bu kapsamda değerlendirilmeyecektir),

– Hizmet verilen yurt dışı yerleşik gerçek kişilere ilişkin ad-soyad ya da unvan, hangi ülkenin uyruğunda olduğu, pasaport numarası, düzenlenen faturanın tarih ve sayısı, verilen hizmetin niteliği ve hizmet bedeli gibi bilgileri içeren formun geçici beyanname ile birlikte beyanname eki olarak verilmesi (İlgili geçici vergi beyannamesinin ekindeki forma dahil edilememiş bilgilerin bir sonraki geçici vergi beyannamesi ekindeki formla bildirilmesi mümkündür.),

– Sağlık alanında faaliyet gösteren şahıs ve işletmelere Sağlık Bakanlığınca verilen ruhsatın bir örneğinin istisnadan faydalanılacak ilk yıl, yıllık gelir vergisi beyanname verme süresi içerisinde bağlı bulunan vergi dairesine verilmesi

gerekmektedir.

Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalara göre, yukarıdaki belirtilen şartların topluca sağlanması ve yurt dışı mukimi sigorta şirketleri adına düzenlenen serbest meslek makbuzlarında hasta bilgisinin ayrıca tevsik edilmesi kaydıyla, Sağlık Bakanlığının izin ve denetimine tabi olarak Türkiye’de yerleşik olmayan kişilere verilen sağlık hizmetlerinden elde edilen kazancın, elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’inin Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendine göre gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek kazançtan indirilmesi mümkün bulunmaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

__________________________________________________________________________________________________

Örnek Özelge-2

__________________________________________________________________________________________________

Yasal Dayanak Tablosu

__________________________________________________________________________________________________

Önerilen İçerikler

Sağlık turizmi faaliyeti gösteren şirkete verilen hasta bulma hizmeti KDV’ye tabi midir?

Geç Ödenen KDV Tevkifatı Ne Zaman İndirilir? 2026 KDV1 Beyannamesinde İndirim Uygulaması

Geçmiş Yıl Zararları Geçmiş Yıl Karlarından Mahsup Edilebilir mi? Muhasebe ve Vergi Uygulaması

__________________________________________________________________________________________________

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Kaynak: GİB
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.