Noter Satış Sözleşmesinde Yazılı Araç Bedeli KDV Dahil mi, Hariç mi?

Noter Araç Satışında KDV Dahil ve KDV Hariç Bedel Nasıl Değerlendirilir?

Motorlu taşıt satışlarında, özellikle şirket aktifinde kayıtlı ticari araçların satışı sırasında, noterde düzenlenen araç satış sözleşmesinde yer alan bedelin fatura düzenlenirken nasıl dikkate alınacağı uygulamada sıkça tereddüt yaratmaktadır. Temel kural şudur: KDV mükellefi olan bir satıcının işletmesine kayıtlı aracı satması, genel olarak 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamında KDV’ye tabi bir teslimdir. Ancak faturada matrah ve KDV’nin doğru gösterilebilmesi için taraflar arasında kararlaştırılan satış bedelinin KDV dahil mi yoksa KDV hariç mi olduğunun açık şekilde belirlenmesi gerekir.

Örneğin noter satış sözleşmesinde araç satış bedeli 600.000 TL olarak yer alıyorsa ve bu tutarın taraflarca toplam tahsil edilecek bedel olduğu anlaşılıyorsa, %20 KDV oranı varsayımında iç yüzde yöntemiyle matrah 500.000 TL, hesaplanan KDV 100.000 TL olur. Buna karşılık taraflar 600.000 TL net satış bedeli üzerine ayrıca KDV ödenmesini kararlaştırmışsa, fatura 600.000 TL matrah ve 120.000 TL KDV olmak üzere toplam 720.000 TL olarak düzenlenmelidir.

Bu nedenle uygulamada yalnızca sözleşmede yazan rakama değil; sözleşme hükümlerine, tahsilat belgelerine, teklif veya proforma faturaya, tarafların ticari yazışmalarına ve fiili ödeme akışına birlikte bakılmalıdır. Noter satış sözleşmesinde KDV dahil veya KDV hariç ibaresinin açıkça yazılması, hem vergi incelemeleri hem de taraflar arasında doğabilecek alacak uyuşmazlıkları açısından önemlidir.

Ticari Araç Satışında KDV Ne Zaman Doğar?

3065 sayılı KDV Kanunu’nun 1/1 maddesine göre Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler KDV’ye tabidir. Şirket aktifinde kayıtlı bir ticari aracın satılması da genel olarak mal teslimi niteliğindedir. KDV Kanunu’nun 10 uncu maddesi uyarınca vergiyi doğuran olay, mal tesliminde malın teslimiyle meydana gelir. Motorlu araç satışlarında noter devri, teslim ve mülkiyet geçişinin en önemli ispat belgelerinden biridir.

Araç satışı yapan işletmenin bu işlem için fatura düzenlemesi gerekir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 229 uncu maddesinde fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere düzenlenen ticari vesika olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun’un 231/5 maddesine göre fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmelidir.

Elektronik belge uygulamalarına tabi mükelleflerde satışın niteliğine göre e-Fatura veya e-Arşiv Fatura düzenlenmesi gündeme gelebilir. Bu nedenle araç satış faturası, noter satış tarihi, fiili teslim tarihi, tahsilat ve elektronik belge yükümlülükleri birlikte kontrol edilerek düzenlenmelidir.

600.000 TL Noter Satış Bedeli İçin Fatura Nasıl Kesilir?

Noterde yazılı 600.000 TL’lik araç satış bedelinin faturaya nasıl yansıtılacağı, bedelin KDV dahil mi yoksa KDV hariç mi belirlendiğine göre değişir. KDV Kanunu’nun 20 nci maddesine göre teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeldir. Aynı Kanun’un 25 inci maddesi gereğince hesaplanan KDV, KDV matrahına dahil edilmez. Dolayısıyla fatura üzerinde KDV’nin ayrıca gösterilmesi gerekir.

%20 KDV oranı esas alındığında uygulama aşağıdaki gibidir:

Bu tabloda yer alan hesaplamalar, aracın satışında genel KDV oranı olan %20’nin uygulanacağı varsayımına dayanmaktadır. Araç satışının özel matrah, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti, istisna veya farklı oran kapsamına girip girmediği ayrıca değerlendirilmelidir. Güncel KDV oranları ve satıcının hukuki statüsü kontrol edilmeden fatura düzenlenmemelidir.

KDV Dahil Satışta İç Yüzde Hesabı Nasıl Yapılır?

KDV dahil olarak belirlenen ticari araç satışlarda hesaplama iç yüzde yöntemiyle yapılır. Genel formül şu şekildedir:

İşletmeye kayıtlı olan ikinci el ticari araçların satışında uygulanacak KDV oranı %20’dir. Asıl işi motorlu araç ticareti olmayan işletmelerin aktifindeki ikinci el araç satışında uygulanacak KDV oranı ise %1’dir.

Bu hesaplama, satış bedelinin toplam tahsil edilecek tutar olarak kararlaştırıldığı hallerde uygulanır. Faturada KDV satırı ayrıca gösterilmekle birlikte, alıcıdan tahsil edilecek toplam tutar 600.000 TL olarak kalır.

Tevkifatlı KDV Hesaplama

KDV Hesaplama 

KDV Hariç Satışta Fatura Nasıl Düzenlenir?

Taraflar ticari araç satış bedelini 600.000 TL + KDV şeklinde belirlemişse, KDV matrahı 600.000 TL olur. Bu durumda %20 KDV 120.000 TL olarak hesaplanır ve fatura toplamı 720.000 TL’ye ulaşır. Böyle bir uygulamanın sağlıklı kabul edilebilmesi için noter satış sözleşmesi, ödeme belgeleri ve taraflar arasındaki anlaşma bu sonucu desteklemelidir.

Uygulamada noter satış sözleşmesinde yalnızca 600.000 TL yazılı olup alıcıdan toplam 600.000 TL tahsil edilmişse, sonradan 600.000 TL üzerine ayrıca KDV eklenmesi taraflar arasında hukuki uyuşmazlık doğurabilir ve belge düzeni bakımından izah gerektirebilir. Bu nedenle sözleşmede satış bedeli bölümüne mümkünse 600.000 TL KDV dahil veya 600.000 TL + KDV ibaresinin açıkça yazılması önerilir.

Şirket Aktifindeki Ticari Araç Satışında Dikkat Edilecek Vergisel Hususlar

Şirket aktifinde kayıtlı ticari aracın satışı yalnızca KDV yönünden değil, gelir veya kurumlar vergisi yönünden de sonuç doğurur. Satış bedeli ile aracın kayıtlı net defter değeri arasındaki fark, işletmenin kazancının tespitinde dikkate alınır. Araç amortismana tabi iktisadi kıymet niteliğindeyse, satış sırasında birikmiş amortismanlar ve net aktif değer doğru hesaplanmalıdır.

Ayrıca satış bedelinin emsaline göre bariz şekilde düşük belirlenmesi halinde, KDV Kanunu’nun 27 nci maddesi çerçevesinde emsal bedel tartışması gündeme gelebilir. Vergi Usul Kanunu’nun 3 üncü maddesindeki vergilendirmede gerçek mahiyet ilkesi uyarınca, işlemin gerçek ekonomik içeriği belgelerle uyumlu olmalıdır.

İkinci El Araç Ticaretinde Özel Matrah Uygulaması Var mı?

İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapan bazı mükellefler bakımından KDV Kanunu’nun 23/f maddesi kapsamında özel matrah uygulaması gündeme gelebilir. Bu uygulama, genel olarak KDV mükellefi olmayanlardan veya KDV hesaplanmaksızın alınan ikinci el motorlu kara taşıtlarının, niteliğinde esaslı değişiklik yapılmaksızın satılması halinde belirli şartlarla alış bedeli ile satış bedeli arasındaki fark üzerinden KDV hesaplanmasına imkan tanır.

Ancak bu uygulama her araç satışında otomatik olarak uygulanmaz. Satıcının ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal edip etmediği, yetki belgesi olup olmadığı, aracın kimden ve nasıl alındığı, alışta KDV indirim konusu yapılıp yapılmadığı, satışın özel matrah şartlarını taşıyıp taşımadığı ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle özel matrah kapsamına giren işlemlerde özel matrah hükümleri dikkate alınmadan yalnızca toplam satış bedeli üzerinden standart hesaplama yapılması hatalı sonuç doğurabilir.

Fatura Düzenlerken Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Ticari araç satışlarında en sık karşılaşılan hata, noterde yazılı bedelin KDV dahil mi hariç mi olduğunun belirlenmeden faturaya aktarılmasıdır. İkinci önemli hata, noter satış bedeli, tahsilat ve fatura toplamının birbirini desteklememesidir. Üçüncü hata ise aracın türü, satıcının mükellefiyet durumu ve özel matrah ihtimali kontrol edilmeden otomatik şekilde KDV hesaplanmasıdır.

Faturada malın cinsi, miktarı, birim fiyatı, toplam bedeli ve KDV tutarı Vergi Usul Kanunu’nun 230 uncu maddesine uygun şekilde gösterilmelidir. Ayrıca elektronik belge yükümlülüğü bulunan mükelleflerin fatura düzenleme süresi ve belge türü bakımından 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği hükümlerini dikkate alması gerekir.

_______________________________

Yasal Dayanak Tablosu

Önerilen Diğer İçerikler

Hesaplama Araçları

2025 Yılına Ait Belediye Vergileri 2026’da Ödenirse Gider Yazılır mı? Kurumlar Vergisi ve KKEG Uygulaması

KDV Beyannamesinde İthalde Ödenen KDV Nasıl Gösterilir?

Mimarlık Ofislerinde Fatura, e-SMM, Stopaj ve KDV Tevkifatı Nasıl Uygulanır?

Şahıs İşletmesinde Aktife Kayıtlı Olmayan Binek Aracın Tamir Gideri Yazılır mı?

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.